Radio Białystok | Ekstra | Dlaczego "zimni ogrodnicy" atakują nas co roku [wideo]

Dlaczego "zimni ogrodnicy" atakują nas co roku [wideo]

autor: Joanna Żemojda, Monika Kalicka

11.05.2017, 07:00, akt. 09:03

Połowa maja to czas, kiedy niemal co roku nad Polskę napływa mroźne, arktyczne powietrze, powodujące przymrozki. Ludowe przysłowie zjawisko to nazywa "zimnymi ogrodnikami" i "zimną Zośką. "Zimni ogrodnicy" to św. Pankracy (12 maja), św. Serwacy (13 maja) i św. Bonifacy (14 maja), a zimna Zośka – św. Zofia (15 maja).

Fot. Joanna Żemojda
Fot. Joanna Żemojda

Niż, wyż i klin wysokiego ciśnienia - warunki konieczne dla "zimnych ogrodników"  

- Między 10 a 20 maja jest bardzo duże procentowe prawdopodobieństwo, że przyjdą do nas przymrozki - wyjaśnia synoptyk z Centralnego Biura Prognoz Meteorologicznych w Białymstoku Maciej Maciejewski.

- Jest to zjawisko klimatyczne, bardzo charakterystyczne dla tej pory roku. "Zimni ogrodnicy" powstają wiosną, kiedy na wschód od Polski, nad Rosją mamy niż, a na zachód od Polski - układ wysokiego ciśnienia. Te dwa układy działają jak koła zębate i pompują z północy na południe mroźne powietrze. Oprócz tego potrzebny jeszcze jest klin wysokiego ciśnienia, który powoduje - po pierwsze - bezchmurną pogodę (zwłaszcza w nocy) i ciszę - czyli brak wiatru. 

Jeżeli te dwa warunki będą spełnione, to przymrozki mamy gwarantowane i mogą to być duże przymrozki, utrzymujące się przez sporą część nocy - od północy do 7:00 rano. Jeżeli w nocy będzie trochę wiatru albo będzie nawet niewielkie zachmurzenie, to przymrozki albo w ogóle nie wystąpią, albo temperatura spadnie w okolice zera i nie będzie takich efektów.




Takie atmosferyczne układy zdarzają się też w innych porach roku, ale zimą oznacza to ostrzejszy mróz, a latem nawet napływ zimnego powietrza z północy nie spowoduje przymrozków, bo ziemia jest nagrzana, są wyższe temperatury i powietrze napływające z północy jest cieplejsze.


"Zimni ogrodnicy" prawdopodobni co najmniej na 40 proc.

Z około 100 lat badań meteorologicznych wynika, że "zimni ogrodnicy" w połowie maja są prawdopodobni na poziomie około 40 proc. - Ale jeśli to rozszerzymy na kilka dni przed i kilka po tym terminie, to prawdopodobieństwo, że arktyczne powietrze do nas napłynie, rośnie do ponad 50 proc. - podkreśla Maciej Maciejewski. Układy baryczne są powtarzalne i nie są zbyt rzadkie w atmosferze, więc można z dużym prawdopodobieństwem stwierdzić, że wiosną na pewno taki układ nam się zdarzy.

Jest jeszcze - mniej popularny niż "zimni ogrodnicy" - termin, kiedy mogą przyjść przymrozki. Od czasu do czasu arktyczne powietrze napływa do nas około 20 maja. Zdarza się to jednak rzadziej i zwykle wtedy temperatury już są wyższe. Ale taki napływ mrozu jest bardziej niebezpieczny dla rolnictwa, bo roślinność jest bardziej rozwinięta i przymrozki mogą zrobić duże szkody w uprawach.


Niektóre przysłowia są już nieaktualne

- Kilkadziesiąt lat zajmuję się meteorologią i zauważam pewne zmiany. O ile zimni ogrodnicy są powtarzalni również i dzisiaj, i kilkadziesiąt lat temu też byli znani, o tyle już niektóre inne charakterystyczne układy, które zagościły w przysłowiach, przestały się sprawdzać. Na przykład "Święta Barbara po wodzie, Boże Narodzenie po lodzie" (i odwrotnie) - sprawdzalność tego przysłowia spadła poniżej 20 proc. "Zimni ogrodnicy" są dosyć stabilni i na nich możemy liczyć - dodaje synoptyk.


Przymrozki w Podlaskiem mniej groźne niż na południu kraju

W naszym regionie wiosenne przymrozki zwykle są największe - temperatura spada najbardziej i mróz utrzymuje się najdłużej. Nie jest to jednak tak groźne, jak na południu Polski. U nas wegetacja roślin rozpoczyna się później niż tam, więc mróz "trafia" na nie do końca wykształcone rośliny. Gdyby takie "podlaskie" przymrozki zdarzyły się na południu, szkody byłyby zdecydowanie większe, bo tam w połowie maja większość roślin jest w rozkwicie. Raz na kilka lat takie arktyczne powietrze wdziera się aż po Tatry, powodując ogromne szkody w uprawach.

Przysłowia związane z majem - znacie?

Powtarzalne zjawiska pogodowe znajdują swoje odzwierciedlenie w pogodzie. Tu kilka związanych z majem:

- Na świętego Izydora często bywa chłodna pora (10 maja)

- Pankracy, Serwacy, Bonifacy: źli na ogród chłopacy

- Pankracy, Serwacy i Bonifacy to wielcy dziwacy, a każdy zimnem raczy (12, 13, 14 maja)

- Święta Zofija kłosy rozwija

- Za świętą Zofiją pola w kłos wybiją (15 maja)

- Jak w maju plucha, to w czerwcu posucha

- Kiedy w maju wiatr z północy, ma się u nas zimno w nocy

| red: mak, zmj

ZOBACZ TEŻ:


Przymrozki w Podlaskiem - najzimniej było w Biebrzy - przy gruncie -6 stopni Celsjusza

9.05.2017, 16:56

W nocy na całym obszarze województwa podlaskiego wystąpiły przymrozki.


Przymrozki w Podlaskiem - chłodna wiosna spowodowała straty w sadownictwie

9.05.2017, 06:51

Nawet kilkustopniowe, przygruntowne przymrozki czekają mieszkańców Podlaskiego w nocy w tygodniu (08-14.05). Chłodna wiosna spowodowała już straty na przykład w sadownictwie.


Synoptycy ostrzegają przed nocnymi przymrozkami

18.04.2017, 11:12

W Podlaskiem czeka nas kolejna noc z ujemną temperaturą.




Studio Radia Bialystok

studio

+48 85 744 22 22
studio@radio.bialystok.pl

ZNAJDŹ NAS




Piknik Militarny "Misja Wschód 2017", fot. Joanna Żemojda
1.07.2017, 07:00, akt. 13.07.2017, 12:34

Jak się robi historię [wideo]



Nagrania słuchowiska "Brak sensu, Aniołek, Żyrafa i Stołek", fot. Monika Kalicka
27.05.2017, 08:00, akt. 30.05.2017, 10:40

Jak się robi słuchowisko - making of [wideo, zdjęcia]



fot. Piotr Nalewajek z Nadleśnictwa Żednia
22.05.2017, 10:42, akt. 10:55

Leśnicy apelują - sarenki zostawmy w lesie!


gpointstudio - Fotolia.com
22.05.2017, 09:33, akt. 09:41

Instagram - wirtualny narkotyk



Fotolia.com
22.04.2017, 07:00, akt. 25.04.2017, 09:07

Nowy trend w czytelnictwie - moda na e-booki?



Fotolia.com
20.04.2017, 14:50, akt. 16:00

Polacy 50+ schodzą z kanapy i idą na spacer



Fotolia.com
31.03.2017, 17:25, akt. 1.04.2017, 17:14

Wesoła terapia - lecz się śmiechem. To działa! [wideo]





źródło: www.radio.bialystok.pl​