Radio Białystok | Gość | prof. Robert Ciborowski - rektor Uniwersytetu w Białymstoku

prof. Robert Ciborowski

rektor Uniwersytetu w Białymstoku

5.02.2018, 08:30, akt. 09:40

- Liczę na inne, niż do tej pory, mechanizmy finansowania i na to, że te mechanizmy będą połączone z dużo większymi nakładami na szkolnictwo wyższe - mówi rektor Uniwersytetu.

prof. Robert Ciborowski, fot. Monika Kalicka
prof. Robert Ciborowski, fot. Monika Kalicka

Z Robertem Ciborowskim rozmawia Lech Pilarski

Popieramy główne kierunki regulacji w nowym projekcie ustawy o uczelniach - napisali w uchwale przedstawiciele Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich (KRASP). Chcą jednak, aby do 2025 roku wydatki na naukę i szkolnictwo wyższe wyniosły 1,8 proc. PKB. O tym z rektorem Uniwersytetu w Białymstoku profesorem Robertem Ciborowskim rozmawia Lech Pilarski.


Lech Pilarski: O reformie szkół wyższych głośno cały czas, jedni się cieszą, inni wskazują, że reforma niesie za sobą wielkie niebezpieczeństwa, szczególnie dla uczelni spoza Warszawy, Krakowa, Wrocławia i Poznania. Czy pan tego rodzaju obawy podziela?


prof. Robert Ciborowski: Jak najbardziej. Wszystkie zmiany, które się odbywają, bo proszę zobaczyć, że ustawa jest trzecią fazą tego, co się dzieje w szkolnictwie wyższym, wszystkie poprzednie jasno pokazywały, że wzmacnia się uczelnie silne, które działają w dużych ośrodkach. Jest to kontynuacja reformy, którą kiedyś pani minister Kudrycka już zaczęła wdrażać, mówiąc o tak zwanych "jednostkach wiodących". Dzisiaj się to nazywa uczelniami badawczymi, ale de facto mówimy o tym samym, więc jest to kontynuacja tego, co już kilka lat nam mówiono, tylko z większym nasileniem. 

Proszę zobaczyć, że jako pierwszą fazę warto wskazać to, że zmieniono system finansowania, zmieniono tak zwany algorytm, który uderzył w jednostki, które miały dużo studentów, bo przypomnę, że algorytm wprowadzono w listopadzie, a od stycznia zaczął działać, a zatem żadnych ruchów nie można było zrobić w kwestii liczby studentów i to trafiło w wiele uczelni, między innymi taką, jak nasza. 

Druga faza to była ocena parametryczna, która się odbyła w zeszłym roku, która z czterech kryteriów ma dwa ekstensywne, a zatem preferują one znowu duże jednostki, duże uczelnie. I ustawa jest kontynuacją tego, co ma zamknąć pewien etap dzielenia uczelni na te badawcze, silne - będzie ich pewnie z 6-10 i pozostałe. 

Najbardziej obawiamy się tego, że te pozostałe - i to bardzo duża grupa uczelni - mogą zostać sprowadzone do poziomu tak zwanych uczelni dydaktycznych, a zatem zajmiemy, tak mówiąc kolokwialnie nieco, miejsce dzisiejszych państwowych wyższych szkół zawodowych. Ja mam nadzieję, że tak się nie stanie, ale patrząc na te wszystkie mechanizmy - musimy się tego obawiać.


To oznacza, że na przykład Uniwersytet w Białymstoku będzie mógł tylko kształcić na poziomie studiów licencjackich?


Być może w jakichś tam obszarach magisterskich. Walczymy o to, bo pierwsza wersja ustawy dosyć wysoko te restrykcje dotyczące studiów magisterskich stawiała, dzisiaj jeszcze o tym dyskutujemy, ale kto wie? Może się to tak skończyć, bo finansowo poprzednie fazy wzmocniły już pewne uczelnie, niektóre uczelnie ustawa jeszcze bardziej je wzmocni. Spowoduje to, moim zdaniem, taki mechanizm braku trochę konkurowania, bo zauważmy, że postęp czy poziom podnosi się zawsze w wyniku konkurencji. Jeśli te wszystkie mechanizmy zostaną zamknięte, tak jak wcześniej powiedziałem, to ta konkurencja de facto zniknie, bo to duże uczelnie, one będą silne, a zatem zagrozić im nikt nie będzie mógł. A to może spowodować taki swoisty hedonizm w nich, a więc - po co mamy rywalizować z tymi pozostałymi, skoro i tak jest nieźle. Obawiam się, że to trochę nie tędy droga.


Z czego płynie taka chęć wycięcia prowincji?


Wydaje mi się, że cały problem bierze się z jednego. My o nim mówimy już lat pewnie ze 30, a może i więcej. To znaczy my ciągle mamy całą grupę uczelni niedofinansowanych. Proszę zobaczyć, że wskaźnik wydatków na naukę czy na szkolnictwo wyższe mamy najniższy prawie w Europie, już nie mówię o krajach średnio rozwiniętych, a mówię o tych słabo rozwiniętych krajach europejskich i póki te środki nie zostaną kilkukrotnie powiększone, to nie mamy co marzyć o tym, że będziemy gonić świat. Jeśli ten system szkolnictwa wyższego i nauki byłby znakomicie finansowany, miałby przynajmniej parametry porównywalne do jakich krajów, jak Czechy czy Węgry, to moglibyśmy wtedy rozmawiać o różnego typu reformach i oczekiwać, że te wyniki przyniosą konkretne skutki w postaci lepszej nauki, lepszej dydaktyki, lepszego umiędzynarodowienia. 

W przypadku braku tych środków, my ciągle mówimy o tym, że mamy kogoś doganiać - tylko jak, tylko w jaki sposób? Z takim finansowaniem, jakie jest w tej chwili, my nie zagrozimy nawet średnim uczelniom w Europie, nie mówię o tych mocnych. A więc tu jest cały problem, ale to jest zaszłość, bo to niedofinansowanie sięga 20-30 lat wstecz i od tej pory się niewiele w tej kwestii zmieniło. Ciągle raczej dzielimy biedę, niż możemy myśleć o rozwoju uczelni, a zatem bez zmiany tego fundamentalnego parametru, wszystko pozostałe nie przyniesie, wydaje mi się, żadnych efektów. 


Ale rząd, i to nie jeden, mówi - nie damy wam pieniędzy, jeśli będziecie tak słabo pracować - coś za coś.


Mamy finansowanie na poziomie starego samochodu i mówi nam się "gońcie Mercedesa, bo jak go nie dogonicie, to nie dostaniecie pieniędzy" - jeśli tak podejdziemy do tego, no to rzeczywiście można zarzucać uczelniom, że słabo pracują. Tylko, żeby porównać nas do kogoś, to trzeba dać takie same warunki, czy takie same możliwości, wtedy możemy się porównywać, na tym polega konkurencja. Konkurować można wtedy, jeśli ma się te same warunki i te same możliwości i wtedy oczekiwać wyników. Jeśli natomiast na wejściu ktoś ma dużo gorsze warunki, to nie oczekujmy, że będzie grał w najlepszych.


To co zrobić, bo rektorzy na razie nie podnoszą alarmu, nie wskazują, że takie są niebezpieczeństwa, przynajmniej tego nie słychać w sensie medialnym.


Bywam na różnych spotkaniach, zresztą nawet jak był kongres nauki, mówiliśmy to samo  - fundamentem jest dofinansowanie szkolnictwa wyższego. Zresztą pan minister zapowiadał, że w tym roku miał być miliard złotych więcej, w kolejnych więcej, na razie tego nie widzimy, zobaczymy jak to będzie się układało. Ministerstwo to widzi, to nie jest tak, że nie zauważa tego problemu.


Ale forsuje projekt, który bez tych pieniędzy nie da pozytywnych rezultatów.


Oczywiście, że nie da. To znaczy niektóre uczelnie poczują się lepiej, bo jeśli zabierzemy wszystkim pozostałym, dorzucimy trochę więcej dla tych większych, to one troszeczkę lepsze wyniki będą miały - to jest jasne. Natomiast w skali europejskiej nie przyniesie to oczywiście żadnych korzyści na jakie byśmy liczyli. A zatem chodzi tu o skonstruowanie pewnego systemu, który gwarantowałby określone budżety uczelniom. 

Proszę zobaczyć, że dzisiaj budżety są tak konstruowane, że my nie wiemy jak będzie za rok, ja nie mam zielonego pojęcia jaki będzie budżet nawet w tym roku do końca, bo jeszcze dotacji nie dostałem i nie wiem jaka ona będzie, bo jest to zagadka. Dlaczego? Dlatego, że algorytm jest tak skonstruowany, że my sobie wyrywamy, mówiąc kolokwialnie, pieniądze. Jest pewna suma i porównuje się osiągnięcia wszystkich uczelni, te które poprawiły pewne wskaźniki - dostaną więcej, te które pogorszyły w stosunku do pozostałych, nawet jeśli swoje poprawiły, ale w stosunku do pozostałych mają gorsze, to ich się sytuacja pogorszy i może się okazać, że ten budżet jest zupełnie nieprzewidywalny, a zatem te środki zmieniają się w sposób taki, że nie sposób planować do przodu.

Niestety nauka, czy edukacja, czy dydaktyka to są procesy, które trzeba planować z wieloletnim wyprzedzeniem. Poza tym niedofinansowanie wiąże się również z tym, jaki nabór mamy na przykład pracowników naukowych. Proszę zobaczyć, że nasze wynagrodzenia są jednymi z najniższych w gospodarce, a zatem zachęcanie młodych ludzi do tego, żeby zostawali na uczelniach, żeby pracowali naukowo jest bardzo trudne. Póki nie zmieni się ten mechanizm finansowania, nie będzie pewnym gwarantem stabilności czy bezpieczeństwa uczelni, to myślę że wiele nie osiągniemy. 


Czyli już bić na alarm, bo niedługo może dojść do takiej sytuacji, jak z rezydentami?


Nie mamy takiego przebicia, jak szpitale, bo jak powie coś służba zdrowia, to jest coś to dotyka wszystkich bezwzględnie, 100% populacji jest tym zainteresowana, w przypadku szkolnictwa wyższego to zainteresowanie jest dużo mniejsze. Natomiast ja ciągle liczę na to, że wraz ze zmianami, które ministerstwo zapowiada powstaną pewne inne, niż do tej pory, mechanizmy finansowania i te mechanizmy będą połączone z dużo większymi nakładami na szkolnictwo wyższe. Gdyby tak się stało, to ustawa nie będzie takim dużym niebezpieczeństwem, bo pozwoli nam zaplanować, pozwoli nam określić nasze możliwości i być może nawet da szanse na konkurowanie. Natomiast bez tego oczywiście takich możliwości nie będzie.


Będzie wzmacniana władza rektorów, tak wynika z tych wszystkich planowanych przepisów, a oponenci tego całego przedsięwzięcia wskazują, że raczej powinniśmy pójść w kierunku większej demokratyzacji, bardziej jasnych reguł finansowania, że budżet uczelni powinien zawisnąć w ogóle w internecie i skoro to jest uczelnia publiczna, to powinien być publicznie dostępny.


Ja we wszystkim jestem zwolennikiem decentralizacji i uważam, że finansowanie nie powinno trafić na uczelnię jako jednostkę, tylko do tych mniejszych jednostek, które dziś nazywamy wydziałami, a jak je będziemy nazywać po wejściu ustawy, to jeszcze nie wiem. 

To musi być decentralizacja, bo musimy wzmacniać pewne dyscypliny, czy jednostki naukowe, a nie uczelnię jako pewną strukturę administracyjną. Wydaje mi się, że ta większa swoboda jednostek uczelnianych powinna być, one w dużo większym stopniu powinny decydować o tym, jak uczelnia funkcjonuje. Zresztą tak, jak jest na świecie, chociaż porównywanie się do świata nigdy nie jest dobrym argumentem, ale w tym wypadku warto na to zwrócić uwagę, że tam gdzie ta decentralizacja jest zdecydowanie większa i jednostki mniejsze mają możliwość większego wpływu na to, co robią - wyniki są dużo lepsze. 

Poza tym dają one możliwość takiej interdyscyplinarności, łączenia się, prowadzenia wspólnych badań, jeśli to wszystko jest scentralizowane pod władzą rektora, rektor o wielu rzeczach nie musi wiedzieć i na niektóre wpływać, wydaje mi się, że nie byłoby to dobre, gdyby to rektor czy senat decydował o wszystkim, co się dzieje na wydziałach, czy w jednostkach organizacyjnych uczelni. To powinno być sprowadzane na jak najniższy poziom odpowiedzialności, a więc tam, gdzie pracownik bezpośrednio może wpływać na to, co się dzieje.


Ale wszystko zaczyna się od pieniędzy.


Niestety, jako ekonomista, zawsze mówię, że możemy mówić o wszystkim, możemy zdecydować się na różne ruchy, zmiany, jeśli nie jest to połączone z finansowaniem - wiele z tego nie będzie, bo zawsze na którymś etapie ktoś zapyta, czy nas na to stać, czy mamy pieniądze, czy jest jakaś możliwość sfinansowania tego co chcemy zrobić. Jak to mówili klasycy ekonomii - nie ma darmowych obiadów, za wszystko trzeba zapłacić, wszystko jest kosztem - i każdy ruch, który musimy podjąć - za nim zawsze stoją pieniądze. Jeśli będzie mało, to oczywiście te działania muszą być w znacznym stopniu ograniczane, jeśli będzie ich więcej to tylko przyklasnąć i można oczekiwać zdecydowanie o lepszych wyników.

| red: mak




Studio Radia Bialystok

studio

+48 85 744 22 22
studio@radio.bialystok.pl

ZNAJDŹ NAS




Przemysław Sieńko, fot. Joanna Szubzda

Przemysław Sieńko

artysta
24.05.2018

- Forma moich prac jest mega abstrakcyjna, stąd tytuł wystawy "Niesubordynowane rysy". Miałem na myśli wymknięcie się pewnym ramom, wolność, swawolę.

Krzysztof Koniczek, fot. Joanna Szubzda

Krzysztof Koniczek

kurator wystawy
24.05.2018

Stanisław Sierko to lekarz i artysta malujący Podlasie. "Jego prace ruszają duszę" - mówi Krzysztof Koniczek.

Adam Biernacki i Dawid Malec, fot. Joanna Szubzda

Adam Biernacki i Dawid Malec

reżyser i aktor
24.05.2018

Białostockie "W pustyni i w puszczy 3" przeniesie powieść Henryka Sienkiewicza sprzed ponad stu lat w zupełnie nowe, futurystyczne realia.


Z dr Katarzyną Sztop-Rutkowską rozmawia Lech Pilarski

dr Katarzyna Sztop-Rutkowska

kandydatka na prezydenta Białegostoku
24.05.2018

- Brak ładu przestrzennego w Białymstoku - wydaje mi się, że jest to jeden z największych problemów. Nie szanuje się też przestrzeni zabytkowej - mówi socjolożka dr Katarzyna Sztop-Rutkowska.

płk Sławomir Kocanowski, fot. Joanna Szubzda

płk Sławomir Kocanowski

dowódca 1 Podlaskiej Brygady Obrony Terytorialnej
23.05.2018

Zbliża się kolejna przysięga żołnierzy I Podlaskiej Brygady Obrony Terytorialnej. Ilu żołnierzy już liczy? Na jakim etapie jest jej organizacja.

Krzysztof Korotkich, fot. Monika Kalicka

dr Krzysztof Korotkich

z Instytutu Filologii Polskiej UwB
23.05.2018

Na tegoroczny Konkurs Literacki im. Anny Markowej napłynęły 43 prace - opowiadania i zestawy wierszy. Jury doceniło uczniów i studentów, którzy wykazali się szczególnym talentem artystycznym i świadomością literacką.


Kriss Sheridan w Polskim Radiu Białystok, fot. Monika Kalicka

Kriss Sheridan

piosenkarz, autor tekstów
22.05.2018

Kariera muzyczna Krissa Sheridana nabiera rozpędu - jego piosenka "I Don't Wanna Say Goodbye" już po 3 tygodniach od premiery uzyskała status Złotej Płyty.

Grażyna Dworakowska, fot. Joanna Szubzda

Grażyna Dworakowska

dyrektorka Białostockiego Ośrodka Kultury
22.05.2018

"Belfer" w wykonaniu Wojciecha Pszoniaka, koncert poświęcony Krzysztofowi Komedzie, występ Chóru Czarownic, spektakl plenerowy Teatr KTO - w Białymstoku rozpoczynają się Dni Sztuki Współczesnej.

Jarosław Zieliński, fot. Marcin Mazewski

Jarosław Zieliński

wiceministrem spraw wewnętrznych i administracji
22.05.2018

- Trzeba zrobić wszystko, żeby niebezpieczne, zakazane przedmioty nigdy nie znalazły się w przestrzeni stadionowej. Tego muszą dopilnować organizatorzy imprez sportowych, policja będzie ich wspierać - stwierdza wiceminister.


Agnieszka Nazaruk-Zdanuczyk, fot. Sylwia Krassowska

Agnieszka Nazaruk-Zdanuczyk

z Podlaskiego Oddziału Wojewódzkiego Stowarzyszenia Współpracy Polska-Wschód
21.05.2018

V Międzynarodowy Festiwal Piosenki Anny German to szansa dla młodych ludzi, zafascynowanych dobrą piosenką z wartościowym tekstem.

St. sierż. Justyna Bzymek, kom. Joanna Rzepniewska, mł. asp. Wojciech Kosikowski, fot. Sylwia Krassowska

10:10 z dzielnicowym

21.05.2018

Czym jest porwanie rodzicielskie i w jaki sposób różni się od zaginięcia?

Mirosław Dymek, fot. Sylwia Krassowska

Mirosław Dymek

były bramkarz Jagiellonii Białystok
21.05.2018

"Jeżeli ta współpraca będzie tak jak do tej pory dobrze wyglądała, Jagiellonia w kolejnych latach ma szansę na kolejne medale, a być może będzie to złoto" - mówi Mirosław Dymek.


Andrzej Ambrożej i Marek Gąsiorowski, fot. Agata Nieciecka

Andrzej Ambrożej

były piłkarz Jagiellonii Białystok
20.05.2018

W niedzielę (20.05) Jagiellonia Białystok zdobyła wicemistrzostwo Polski w piłce nożnej.

Dariusz Jurczak i Jerzy Kułakowski, fot. Joanna Szubzda

Dariusz Jurczak

drugi trener Jagiellonii Białystok
20.05.2018

Jak wygląda atmosfera w szatni Jagiellonii Białystok? - Widać u nich było wielką wolę walki - mówi drugi trener Jagiellonii Białystok.

Agnieszka Syczewska i Marek Gąsiorowski, fot. Joanna Szubzda

Agnieszka Syczewska

wiceprezes Jagiellonii Białystok
20.05.2018

"Mamy już pewne wicemistrzostwo. Gramy o więcej, gramy o marzenia" - mówi Agnieszka Syczewska.


Sławomir Kopczewski i Marek Gąsiorowski, fot. Joanna Szubzda

Sławomir Kopczewski

prezes Okręgowego Związku Piłki Nożnej
20.05.2018

W niedzielę (20.05) Jagiellonia Białystok zdobyła wicemistrzostwo Polski.

Sebastian Kochaniec, fot. Joanna Szubzda

dr Sebastian Kochaniec

kulturoznawca, krytyk sztuki
20.05.2018

W ciągu Nocy Muzeów odwiedza je 4 proc. wszystkich odwiedzających placówki kultury.

Krzysztof Ratajczak

szef redakcji sportowej Radia Poznań
18.05.2018

- Trener Lecha Poznań mówi, że wszyscy piłkarze są gotowi do boju z Legią Warszawa - przede wszystkim dla siebie, dla własnych kibiców, by w ich oczach odzyskać zaufanie. A że przy okazji pomogliby Jagiellonii? To inna sprawa - relacjonuje poznański dziennikarz.




źródło: www.radio.bialystok.pl​

Polskie Radio Białystok Polskie Radio Białystok

      


Białystok FM 99,4 Łomża FM 87,9 Suwałki FM 98,6 Siemiatycze FM 104,1 Białowieża FM 89,4 178,352 MHz (k.5C) DAB+

Copyright © Polskie Radio Białystok