Magia Radia --> Historia kolekcji
Historia Kolekcji
Początki kolekcji
Na początku ubiegłego wieku owiane tajemnicą nowości, magnetyzowały wyobraźnię. Stawiane w domach na eksponowanych miejscach, budziły podziw i zazdrość sąsiadów. Magiczne, mówiące skrzynki – dziś zminiaturyzowane, stały się tak powszechne i wszechobecne, że prawie niewidoczne.
Z myślą o naszych Słuchaczach - zwłaszcza tych najmłodszych - dla których w dobie miniaturyzacji - "stare odbiorniki radiowe" są już zabytkowymi meblami - chcielibyśmy ocalić ten kawałek odchodzącej historii kultury materialnej. (fot. red. Gabriela Walczak - inicjatorka akcji, kustosz kolekcji)
Jeszcze kilka lat temu Słuchacze, którzy odwiedzali siedzibę Radia Białystok w czasie Dni otwartych oglądali naszą skromną kolekcję starych odbiorników radiowych. Wtedy było ich kilka, czasami dzięki uprzejmości kolekcjonerów – kilkanaście. Zainteresowanie i ciekawość jaką cieszyła się ta ad hoc przygotowana ekspozycja to powód zorganizowania akcji Podaruj nam trochę historii. Pretekstem była obchodzona w 2005 roku - 80 rocznica powstania Polskiego Radia. Postanowiliśmy poprosić Słuchaczy o - przejrzenie domowych zakamarków, piwnic, strychów i ofiarowanie nam starych już nie używanych odbiorników radiowych, adapterów, mikrofonów, magnetofonów, gramofonów…
Wraz ze Studiem Lato Polskiego Radia Białystok w 2005 roku wędrowaliśmy od miejscowości do miejscowości, gromadząc ofiarowane przez Słuchaczy eksponaty. Ci, którzy pamiętali pierwsze polskie odbiorniki radiowe przekroczyli osiemdziesiątkę, trochę młodsi słuchacze – pamiętali pierwsze, powojenne odbiorniki... toczki, kołchoźniki, odbiorniki lampowe, pierwsze radia tranzystorowe...
Poszukiwaliśmy "kultowej Szarotki" – pierwszego polskiego turystycznego radia, adapteru Bambino, szpulowych magnetofonów. We wrześniu okazało się, że ta Społeczna Kolekcja liczy ponad 130 eksponatów. I trzeba ją staranie przygotować do prezentacji w czasie październikowych Dni Otwartych. Piknik eteryczny
Zakasaliśmy rękawy i wspólnie z naszymi rodzinami zabraliśmy się do "pucowania" naszych skarbów. Pomagali nam – służąc fachową radą, białostoccy krótkofalowcy i kolekcjonerzy. Ale najcenniejsze i najsprawniejsze były drobne rączki naszych dzieci. Te "małe łapki" docierały wszędzie w każdy zakamarek wnętrza odbiorników.
Spotkaliśmy się w sobotnie przedpołudnie na Pikniku eterycznym przy Świerkowej (fot.). Było odkurzanie, czyszczenie i wspólne podziwianie eksponatów. Stanisław Dobrowolski - członek Polskiego Związku Krótkofalowców - powiedział, że to dobra lekcja historii dla młodych radioamatorów, a tych nie brakowało podczas sobotnich prac renowacyjnych.
Dziś w dobie miniaturyzacji odbiorniki zdecydowanie różnią się od tych dawnych, które niegdyś zajmowały w domu poczesne miejsce i traktowane były jako jeden z najważniejszych mebli, bywały też niemymi świadkami domowych radości czy kłopotów. Takie właśnie wzruszające historie o swoich odbiornikach przekazywali nam ofiarodawcy.
Od kilku lat wspólnie ze Słuchaczami staramy się ocalić stary sprzęt radiowy. Z każdego nowego eksponatu cieszymy się jak dzieci. Te nasze skarby czyścimy, odświeżamy, opisujemy i pokazujemy na kolejnych wystawach. Przekazywane stare radia, gramofony, magnetofony wzbogacają nasze radiowe zbiory. Dziękujemy.
Pierwsza prezentacja
Odkurzone, wyczyszczone i lśniące postanowiliśmy pokazać Słuchaczom w czasie Dni Radia Białystok - 30 września oraz 1 i 2 października 2005 r (fot.). O pomoc poprosiliśmy kolekcjonerów starego sprzętu radiowego. Ich pasja i wiedza potrzebna była nam do merytorycznego opracowania zbiorów. Swoją wiedzą służyli nam także nasi radiowi inżynierowie. MAGIA RADIA
w Muzeum Historycznym w Białymstoku
W oparciu o te dary wspólnie z Muzeum Historycznym w Białymstoku pokusiliśmy się o przygotowanie pierwszej wystawy obrazującej historię radiofonii. Historia polskiej radiofonii sięga dwudziestolecia międzywojennego. Jednak pierwsze próby nadawania sygnałów radiowych z polowych radiostacji przejętych od zaborców podjęte zostały w listopadzie 1918 roku. W latach 20. rozpoczęto produkcję odbiorników radiowych. Natomiast 1 lutego 1925 roku - po paru latach prób technicznych - uruchomiono próbną stację nadawczą, w rok później pierwszą publiczną stację nadawczą Polskiego Radia.
Magia radia – pod taką nazwą 28 października 2006 r. w Muzeum Historycznym w Białymstoku - przedstawiliśmy ponad 60 najciekawszych skarbów z kolekcji. Wspólnie z muzealnikami dołożyliśmy wszelkich starań, żeby piękności sprzed lat dobrze się prezentowały. Staraliśmy się oddać klimat epoki, w której "gadające skrzynki" budziły podziw i zazdrość znajomych i sąsiadów.
Ekspozycja cieszyła się dużym zainteresowaniem. Odwiedzali ją kolekcjonerzy, rodzice z dziećmi, dziadkowie z wnukami. Dla wielu była okazją do przywołania wspomnień gdy radioodbiorniki grały „na lampach”. Chętnie i ciekawie o tamtych latach opowiadali nie tylko wnukom.
Wystawa zyskała także przychylne recenzje muzealników. W Muzeum Historycznym prezentowana była do końca 2006 roku.
fotogaleria: Wystawa w Muzeum Historycznym
w Galerii Sztuki Współczesnej w Łomży
Od 17 lutego 2007 r. radiowe piękności sprzed lat podziwiać można było w Galerii Sztuki Współczesnej w Łomży przy ul. Długiej 13. Wystawie towarzyszyła specjalnie przygotowana dźwiękowa historia radia i okazjonalny folder.
Wystawa "Magia radia" w gościnnych salach łomżyńskiej Galerii miała być czynna do 11 marca, jednak ze względu na zainteresowanie jakim się cieszyła została przedłużona do 21 marca. Ekspozycję wzbogaciliśmy o materiały ikonograficzne: stare plakaty radiowe, zdjęcia i archiwalne nagrania sprzed kilkudziesięciu lat.Pracownicy Galerii dołożyli wszelkich starań aby eksponaty prezentowały się okazale i we właściwym, zgodnym z duchem epoki - entourage' u.
Z Łomży do naszych zbiorów przywieźliśmy rysunki najciekawszych eksponatów wykonane przez uczniów Liceum Plastycznego im. Wojciecha Kossaka. Wśród kilkudziesięciu odbiorników zaprezentowanych na wystawie szczególne zainteresowanie wzbudzały te wyprodukowane przed II wojną światową, a także te pierwsze produkowane w latach 40. i 50. Wśród nich znalazły się: Pionier, Figaro, Orion, Stolica, Sonatina, Aida, Etiuda, Tatry, Narew, Jubilat, Contessa, Śnieżka i inne, także przenośne ( Szarotka, Krokus, Jowita) oraz z wbudowanymi gramofonami (Viola, Giewont). Ekspozycję wzbogacają stare plakaty radiowe, zdjęcia i archiwalne nagrania sprzed kilkudziesięciu lat.
