Polskie Radio Białystok | Wiadomości

WIADOMOŚCI: Region

Suwałki | Łomża | Region

powrót

Dopowiadanie historii

29 sierpnia 2009, 13:17

Dzięki uprzejmości Jerzego Jaworowskiego z Białegostoku – bohatera audycji dokumentalnej Wiesława Szymańskiego pt. „To miało trwać dwa tygodnie” - publikujemy poniżej ponad dwadzieścia zdjęć dokumentujących losy polskich żołnierzy z armii generała Władysława Andersa.

Jest to niewielki fragment liczącego ponad 700 fotografii zbioru, jaki pozostawił po sobie Ignacy Jaworowski - żołnierz Września 1939 roku, więzień Kozielska, żołnierz Armii Polskiej gen. Andersa, uczestnik walk o Monte Cassino i Ankonę. Żołnierz i fotograf.

Większość spośród nich nie była nigdy publikowana. Ludzie, których utrwalił na kliszy Ignacy Jaworowski – żołnierze z Iraku, Iranu, Palestyny i Włoch – wciąż pozostają anonimowi. Niektórzy, jak choćby generał Kazimierz Sosnkowski czy generał Władysław Anders – są łatwo rozpoznawalni. Ale większość z nich to zwykli żołnierze.

Nie znamy ich imion, nazwisk, stopni. Nie wiemy, jak dostali się do armii generała Władysława Andersa i co robili po zakończeniu wojny. Tak wiele zrobili dla pokoju w Europie, w której dziś żyjemy, a tak niewiele o nich wiemy.

Spróbujmy dopowiedzieć historię II wojny światowej. Niech bohaterowie tamtych dni – szczególnie ciężkich walk o Monte Cassino – przestaną być anonimowi. Czekamy na sygnały od Państwa – może ktoś rozpozna na tych fotografiach siebie, swoich najbliższych, czy znajomych.

Cały zbiór przechowuje pan Jerzy Jaworowski z Białegostoku – syn Ignacego Jaworowskiego. Są tam fotografie z Tatiszczewa koło Saratowa, gdzie organizowało się polskie wojsko. Są zdjęcia z pierwszej bazy w Dżałał-Abad, w Dolinie Fergany, a także fotografie z Iranu, Iraku, Palestyny i Włoch. Pokazują codzienne życie wojska, momenty wzniosłe i doniosłe, a także chwile grozy i przerażenia.

Ich autor – Ignacy Jaworowski – urodził się w 1898 roku w Supraślu. Mając 21 lat wstąpił na ochotnika do wojska – do 1. Dywizji Litewsko-Białoruskiej. Na początku sierpnia 1920 roku w okolicach Kobrynia został ranny, dostał się do niewoli i został zesłany do kopalni w Riazaniu. Uciekł stamtąd i po 3 miesiącach wędrówki po Rosji wrócił do Polski, do 1 Pułku Białostockiego. W 1922 roku odszedł z wojska, do 1929 roku pełnił służbę w Korpusie Ochrony Pogranicza.
W styczniu 1939 roku podjął służbę w Straży Granicznej, najpierw w Wierchomli koło Piwnicznej, później w Tyliczu koło Krynicy Zdroju, aż wreszcie trafił do Bogusz, na granicę polsko-pruską.

We wrześniu 1939 roku z Bogusz trafił do Wilna, później był internowany na Łotwie, aż wreszcie – przez Kozielsk – znalazł się w Tatiszczewie, gdzie po układzie Sikorski-Majski zaczęto tworzyć polskie wojsko w Związku Sowieckim. Z armią generała Andersa Ignacy Jaworowski przeszedł cały szlak II wojny światowej – przez Persję, Irak i Palestynę, aż po Włochy. Po wojnie żołnierz-fotograf trafił do Anglii. Najpierw prowadził niewielki zakład fotograficzny, później skończył studia techniczne i do emerytury pracował w fabryce. Do Polski wrócił na stałe w 1966 roku.

O jego wojennych losach opowiada audycja dokumentalna Wiesława Szymańskiego – „To miało trwać dwa tygodnie”.

Ignacy Jaworowski pozostawił po sobie pamiętnik oraz zbiór ponad 700 zdjęć. Większość z nich nigdy nie była publikowana. Chcemy przy udziale Państwa, naszych słuchaczy i internautów, podjąć próbę dopowiedzenia historii. Niech anonimowi do dziś żołnierze przestaną być NN.

Spróbujmy. Może nam się uda. Na razie jest to ponad 20 zdjęć. Później opublikujemy kolejne. Wierzę, że może nam się udać.

Wiesław Szymański

Reportaż Wiesława Szymańskiego "To miało trwać dwa tygodnie"

Najważniejsze dzisiaj:

Polska i świat

PiS domaga się powołania komisji śledczej w sprawie budowy autostrad

Region

Za kilkanaście dni mają się rozpocząć prace przy budowie stadionu w Białymstoku

Kultura

"The Best Of" Krzysztof Krawczyk

Sport

Smuda: do soboty nikomu nie powiem, kogo odeślę

Podpisanie umowy między Hydrobudową Polską a przedstawicielami MOSiR-u na dokończenie budowy białostockiego stadionu, 23.05.2012, fot. Edyta Wołosik

Krzysztof Krawczyk, zdjęcie udostępnione przez artystę, źródło: OiFP

Franciszek Smuda, fot. Roger Gorączniak/Wikimedia Commons

WASZE KOMENTARZE: (4)

Dodaj komentarz

Janek 27 września 2009 10:33:44	Do redakcji: Wrzucie Państwo więcej zdjęć + jakiś opis. To bardzo ciekawy temat Radek: dzięki za link. Tutaj są nieznane zdjęcia z Polski wrzesień 1939 wykonane przez amerykańskiego fotoreportera http://collections.lib.uwm.edu /cdm4/browse.php?CISOROOT =%2Fpol
Radek 25 września 2009 12:49:22	Włoska strona z blisko ośmioma tysiącami zdjęć z II Korpusu gen. Andersa ze zbiorów Instytutu Polskiego i Muzeum im gen. Sikorskiego: http://www.cultura.marche.it /cultura/mostraguerra/default_sik .asp?page=1&order=id
Stanisław 10 września 2009 21:15:04	Bezcenna pamiątka dla następnych pokoleń
Piotr 1 września 2009 12:36:41	Dziękuję za zdjęcia.