„Listy na pożegnanie” Helmuth i Freya von Moltke.

29 września 2017, 14:09

Listy na pożegnanie
Listy na pożegnanie

Helmuth James i Freya von Moltke – dwoje młodych ludzi, opozycjonistów w nazistowskich Niemczech. On był jednym z twórców Kręgu z Krzyżowej. Ona – gospodynią tajnych obrad w dolnośląskim majątku rodzinnym. Gdy on w więzieniu oczekiwał na proces i egzekucję, ona trwa przy nim aż do końca. Ten zbiór nigdy wcześniej nie publikowanych po polsku listów jest dokumentem miłości pokonującej więzienne mury i śmierć. Jest również świadectwem głębokiej wiary i nadziei.
[…] Niesamowicie delektuję się Twoimi listami. Są tak piękne, jakby były rozmową. Czytanie ich trwa dość długo i za każdym razem odkrywam w nich coś nowego. Tak, moje kochane, kochane Serce, rzeczywiście nie możemy już pisać do siebie listów pożegnalnych; nie ma już nic do powiedzenia, powtarzamy się, ale też obydwoje możemy siebie nieustannie słuchać. Niech miłościwy Bóg nam pomoże, byśmy żyli tym, czego doświadczyliśmy. Bez niego nie jest to możliwe, ale jestem tak jak Ty całkowicie pewna jego pomocy. […]
Freya do Helmutha Jamesa, 14 grudnia 1944 roku
Listy na pożegnanie to korespondencja, do której w ogóle nie powinno było dojść. Więźniowi Gestapo, oskarżonemu o zdradę państwa w czasie wojny, nie wolno było oczywiście, zdaniem reżimu, w tak szczegółowy sposób opisywać wszystkich aspektów swego uwięzienia i rozprawy, z taką łatwością i bez kontroli przekazywać żonie i przyjaciołom swoich myśli. Freya i Helmuth James mieli jednak szczęście: część więzienia Gestapo przy Lehrter Straße w Berlinie została zbombardowana i grupa uwięzionych, w tym Moltke, musiała być przeniesiona do więzienia w Tegel, gdzie protestanckim duszpasterzem był Harald Poelchau, który przyjął na siebie rolę kolportera zakazanych listów.
Potajemna korespondencja między Helmuthem Jamesem a Freyą stanowiła dla wszystkich, którzy mieli z nią do czynienia, niebezpieczeństwo. Także duszpasterz więzienia Harald Poelchau codziennie ryzykował życiem, kursując między celą Moltkego a swoim mieszkaniem, gdzie wręczał listy Freyi, a ta na nie odpowiadała. Po egzekucji męża Freya ukrywała całą korespondencję w ulach pszczelich w majątku w Krzyżowej. W październiku 1945 roku brytyjskie władze okupacyjne wysłały samochód po Freyę i jej synów, by przewieźć ich ze Śląska, wtedy już polskiego. Freya zabrała ze sobą listy. Towarzyszyły jej przez całe życie.
Listy te związane są z jego śmiercią i moim dalszym życiem. Były dla mnie podstawą przetrwania, a więź, której są wyrazem, utrzymuje się do dziś. Mieliśmy prawie cztery miesiące, by się ze sobą pożegnać jako mąż i żona. To zwieńczenie, a jednocześnie najtrudniejszy czas naszego wspólnego życia.
Freya von Moltke, 1991
Helmuth James i Freya von Moltkowie mają nam jeszcze dużo do powiedzenia. Życie ich może dodawać odwagi do działania wtedy, kiedy prawa człowieka i demokracja są zagrożone. Ich listy pożegnalne dowodzą, że ta odwaga idzie w parze ze szlachetnością serca.

Prowadzący:

Dorota Sokołowska


Studio Radia Bialystok

studio

+48 85 744 22 22
studio@radio.bialystok.pl

ZNAJDŹ NAS









"Piękna pięćdziesiątka" Anna Popek

Książka z Wydawnictwa Zona Zero





"Serce na sznurku" Małgorzata Domagalik

Nowość z Wydawnictwa Wilga



"Rozwiń swoją wyobraźnię" Temple Grandin

Nowość wydawnictwa Insignis



"Manaraga" Władimir Sorokin

Książkę proponuje Wydawnictwo Agora



"Sztuka radości" Goliarda Sapienza

Wydawnictwo Kobiece poleca



"Śmierć Komandora" Haruki Murakami

Nowa propozycja od Muzy



"Niewyjaśnione okoliczności" Richard Shepherd

Nowość od Wydawnictwa Insignis



"Kryształowi" Joanna Opiat-Bojarska

Nowa książka od Wydawnictwa Muza





"Pani od obiadów" Marta Sztokfisz

Nowość od Wydawnictwa Literackiego





"Jeszcze dzień życia" Ryszard Kapuściński

Nowość od Wydawnictwa Agora



"Pate gra w piłkę" Timo Parvela

Nowość z Wydawnictwa Widnokrąg



"Wyzwolenie zwierząt" Peter Singer

Nowość z Wydawnictwa Marginesy








źródło: www.radio.bialystok.pl​


Białystok FM 99,4 Łomża FM 87,9 Suwałki FM 98,6 Siemiatycze FM 104,1 Białowieża FM 89,4 178,352 MHz (k.5C) DAB+

Copyright © Polskie Radio Białystok