Radio Białystok | Gość | prof. Jerzy Kopania - filozof, etyk

prof. Jerzy Kopania

filozof, etyk

12.11.2018, 08:11, akt. 08:49

"Patriotyzm nie polega na tym, że jest się człowiekiem w miarę przyzwoitym, płaci się podatki, nie rzuca się papierków na ulicę. Patriotyzm we właściwym sensie tego słowa jest pewną szczególną postawą wobec własnej ojczyzny" - mówi prof. Jerzy Kopania.

prof. Jerzy Kopania, foto; Monika Kalicka
prof. Jerzy Kopania, foto; Monika Kalicka

Z profesorem Jerzym Kopanią rozmawiała Iza Serafin, cz. 2

Z profesorem Jerzym Kopanią rozmawiała Iza Serafin, cz. 1

Problemy z odsłuchem?

Częstym problemem przy wyświetlaniu playera jest używanie Adblocka.
Dłuższe dźwięki na niektórych wersjach przeglądarki Chrome są ucinane.


Mamy dodatkowy wolny dzień na świętowanie setnej rocznicy odzyskania niepodległości. To także okazja do refleksji - chociażby nad tym, jak o tę niepodległość dbać i wzbudzić w sobie poczucie odpowiedzialności za ojczyznę. O tym z filozofem, etykiem - profesorem Jerzym Kopanią - rozmawiała Iza Serafin.


Iza Serafin: Często zadajemy sobie pytania, na czym polega współczesny patriotyzm. Może właśnie na tym, żeby oddać zbudzić sobie to poczucie odpowiedzialności za ten kraj, w którym żyjemy? 


Jerzy Kopania: Patriotyzm nie polega na tym, że jest się człowiekiem w miarę przyzwoitym, płaci się podatki, nie rzuca się papierków na ulicę i tak dalej. Każdy przyzwoity człowiek tak się powinien zachowywać. Ale patriotyzm we właściwym sensie tego słowa jest pewną szczególną postawą wobec własnej ojczyzny. Patria to po łacinie przecież ojczyzna. Patriotyzm to jest pewne szczególne uczucie do ojczyzny. Z tego szczególnego uczucia do ojczyzny wynika moralny nakaz przyczyniania się w miarę moich sił, w miarę moich możliwości, do tego, co mojej ojczyźnie służy. A mogę to robić tylko wtedy, kiedy mam poczucie odpowiedzialności za swój własny kraj. 

Ja myślę, że człowiek powinien zdawać sobie sprawę z tego, że to jest takie stopniowalne. Ma się poczucie odpowiedzialności za własne dzieci, za własną rodzinę, szerzej - za własne miasto, za własny kraj. Lecz człowiek nie może poprzestawać tylko na tym najniższym szczeblu poczucia odpowiedzialności, bo najniższy to jest odpowiedzialność za samego siebie, a potem za małżonka czy małżonkę, za dzieci, potem szerzej za rodzinę, za rodziców i tak dalej. 

Ale jest ten o wiele szerszy zakres poczucia odpowiedzialności - to jest odpowiedzialność za cały kraj, w którym żyję. Bo jeśli mi ten kraj zniknie, to moje życie będzie już zupełnie inne i najprawdopodobniej będzie o wiele gorsze, niż w tym kraju. Nawet jeśli w tym kraju bardzo wiele rzeczy mi się nie podoba, to zawsze lepiej jest, że ja mam ten twój kraj, niż gdybym go nie miał. 


Może to będzie kolejny etap naszej świadomości narodowej, bo tak się wydaje, że my Polacy już jesteśmy coraz bardziej dumni z tego, że jesteśmy Polakami. Nie wstydzimy się za granicą przyznawać do tego że, jesteśmy Polakami. Przypominam sobie czasy, kiedy otrząsaliśmy się z tych pozostałości komuny, to wtedy wszystko co polskie kojarzyło się z takim obciachem, z taką przaśnością. Poszukiwaliśmy chińskich gumek, piórników... Wszystko co z zachodu nam imponowało. A teraz wracamy do korzeni - szukamy polskiej żywności i wszystko co polskie jest lepsze niż to zachodnie. Polskość nie jest już obciachowa od wielu, wielu lat. 


Tak to prawda i to jest pocieszające - wraca poczucie własnej godności. Ja jako Polak nie jestem gorszy od Niemca, Hiszpana czy Chińczyka. Mam poczucie własnej godności i to jest niesłychanie pozytywne. Można domniemywać, że chyba na ten nasz taki stan pewnego zawstydzenia polskością miał duży wpływ okres komunizmu, kiedy my rzeczywiście odstawaliśmy od przyzwoitego zachodniego świata.


Byliśmy szarży, zacofani - takie było wrażenie. 


Oczywiście, że tak i myśmy się tego wstydzili, a potem żeśmy niejako ten wstyd przenieśli na polskość, na szczęście wychodzimy z tego. Ale musimy uważać na jeden bardzo ważny aspekt - dawno już zauważono, poeta mówił - zacytuję Juliusza Słowackiego: lecz ciebie Polsko błyskotkami łudzą, pawiem narodów jesteś i papugą. A Mickiewicz pisał w Panu Tadeuszu co Francuz wymyśli, to Polak polubi. 

Od dawna myśmy szukali lepszych wzorców nie u siebie, ale poza sobą. Jakoś tak w sposób naturalny niejako przyjmowaliśmy, że ci inni są lepsi, dużo nam jeszcze z tego pozostało. A to jest prawdą, nie jesteśmy gorsi, tylko jeżeli człowiek nie potrafi uwierzyć w siebie to rzeczywiście będzie gorszy, bo abym stawał się coraz lepszy, to muszę spełnić jeden podstawowy warunek konieczny, mianowicie mieć do samego siebie zaufanie i wierzyć we własne siły. Jak w siebie nie wierzę, to nie jestem zdolny do niczego. 


A jak te wartości, trudne wartości patriotyczne, można przekazywać własnym dzieciom? Jak je pielęgnować w rodzinie? To jest szalenie trudne. Współczesne dzieciaki oczekują trochę innego przekazu. W jaki sposób możemy w nich zaszczepić to?


Ja myślę, że z nauką patriotyzmu to jest trochę tak, jak z nauką języków obcych. Jeżeli człowiek starszy zaczyna się uczyć jakiegoś języka to przychodzi mu to jednak z pewnym trudem. A im starszy jest, tym więcej trudu to od niego wymaga. Natomiast dziecko wcale się nie musi uczyć języka obcego, wystarczy, że jest wśród rówieśników, którzy tym językiem mówią i to jest dla niego naturalne. Otóż analogicznie powinno być z nauką, tak w cudzysłowie mówię z "nauką patriotyzmu", jeżeli dziecko jest w domu rodzinnym, a potem w przedszkolu, w szkole, uczone pewnych podstawowych rzeczy, wyrabiane są w nim pewne podstawowe nawyki, odpowiedzialności, właściwego działania, prawdomówności - to dziecko przynosi to na całe swoje życie późniejsze. I wtedy odpowiedzialność staje się jakby przedłużeniem egzystencji na poziomie rodziny, grona rówieśników szkoły, całego społeczeństwa, w sposób niezauważalny i do tego powinniśmy dążyć. Jeżeli robimy to za późno, jeżeli my to zaczynamy dziecko uczyć patriotyzmu i tak jak się go uczy na przykład historii albo w ogóle matematyki czy biologii, no to to jest po pierwsze - przyjmowane tak, jak każde nauczanie, a po drugie - tego co się nauczymy to też i zapominamy. A tu chodzi o to, nie żebym ja pamiętał, że jestem patriotą albo chociażby nie o to, żebym ja pamiętam, że powinienem być patriotą, tylko żebym ja w sposób dla siebie samego niezauważalnym tym patriotą był, bo ten patriotyzm się przejawia w moich codziennych zachowaniach, ale może się zaktywizować także wtedy, kiedy zachodzi jakaś sytuacja skrajna i ja wtedy nie kalkuluję co mam robić, tylko jest dla mnie oczywiste, że powinienem właśnie tak, a nie inaczej się zachować. Dlaczego? No bo taki nawyk mam od dzieciństwa.

| red: sk




Studio Radia Bialystok

studio

+48 85 744 22 22
studio@radio.bialystok.pl

ZNAJDŹ NAS




Magdalena Gawin, fot. Marcin Gliński

Magdalena Gawin

Główny Konserwator Zabytków
20.02.2019

"Podlasie jest pełne pięknych zabytków, które do tej pory nie miały szans przetrwania. I to się rzeczywiście udało i Podlasie dostało więcej 2 mln zł na zabytki".

Arkadiusz Puchalski, fot. Monika Kalicka

Arkadiusz Puchalski

autor publikacji "Białystok w łunie światowej pożogi wojennej"
19.02.2019

Dzięki tej publikacji możemy poznać mieszkańców Białegostoku sprzed 100 lat, jak choćby co działo się w Parku "Rozkosz", jakie były obyczaje w czasie I wojny światowej.

Artur Kosicki, fot. Monika Kalicka

Artur Kosicki [wideo]

marszałek województwa podlaskiego
19.02.2019

"Dla mnie sprawą honoru jest to, żebyśmy realizowali nasz program, a żeby go realizować potrzebna jest dobra współpraca marszałka z władzami centralnymi, z rządem" - mówi Artur Kosicki.


Jarosław Zieliński, fot. Joanna Szubzda

Jarosław Zieliński

wiceminister spraw wewnętrznych i administracji
18.02.2019

"Zamieszanie zupełnie niepotrzebne, nie powinno go być" - tak o sytuacji w podlaskim sejmiku mówi wiceminister spraw wewnętrznych i administracji Jarosław Zieliński.

asp. Wojciech Kosikowski, asp. Ewa Mitrosz i nadkom. Tomasz Krupa, fot. Joanna Szubzda

10:10 z dzielnicowym

18.02.2019

Policja zatrzymała kilka osób podczas kibicowskiego "Święta Ultry" w Białymstoku. "Ciężko te osoby nazywać kibicami (...) w granicach kibicowania chyba ciężko zmieścić takie zachowania jak rzucanie butelkami w kierunku funkcjonariuszy policji czy też środkami pirotechnicznymi".

Henryk Dębowski, fot. Joanna Szubzda

Henryk Dębowski [wideo]

przewodniczący klubu PiS w Radzie Miasta w Białymstoku
18.02.2019

Radni PiS w Białymstoku chcą podwyższenia bonifikaty za przekształcenie użytkowania wieczystego. "Dobrze byłoby, gdyby ta bonifikata była jak największa, ponieważ mieszkańcy tak czy siak już swoje za to zapłacili".


Dorota Sokołowska i Jan Smyk, fot. Sylwia Krassowska

Jan Smyk

reportażysta, twórca Antologii Polskiego Reportażu Radiowego
17.02.2019

"Na dobrą sprawę, to ta książka "zaczęła się" w 1977 roku, kiedy przyszedłem na etat do Polskiego Radia" - mówi Jan Smyk.

Paweł Tadejko, fot. Marcin Gliński

Paweł Tadejko

wykładowca z Politechniki Białostockiej, fotograf
17.02.2019

Dlaczego ludzie kradną zdjęcia i jak temu zapobiegać?

Katarzyna Sawicka-Mierzyńska, fot. Marcin Gliński

Katarzyna Sawicka-Mierzyńska

literaturoznawca z UwB, współautorka książki o białostockich "Kontrastach"
17.02.2019

Minęło ponad pół wieku od założenia – w 1965 roku – "Kontrastów" i ponad ćwierć od wydania ich ostatniego numeru w 1990 roku.


Natalia Maliszewska, Patrycja Maliszewska i Urszula Kamińska, fot. Joanna Szubzda

Natalia Maliszewska, Patrycja Maliszewska i Urszula Kamińska [wideo]

łyżwiarki i ich trenerka
15.02.2019

- Jadę tam jako liderka Pucharu Świata, więc nie wyobrażam sobie innej opcji jak tylko to, by móc utrzeć nosa niektórym dziewczynom - mówi Natalia Maliszewska o Mistrzostwach Świata w Sofii.

Radosław Hancewicz, fot. Joanna Szubzda

Radosław Hancewicz [wideo]

rzecznik IAS w Białymstoku
15.02.2019

Gotowy, wypełniony PIT znajdziemy od dziś na portalu podatkowym - to system Twój e-PIT, w ramach którego zeznanie podatkowe przygotowała za nas administracja skarbowa.

dr Grzegorz Kucharewicz, fot. Joanna Szubzda

dr Grzegorz Kucharewicz [wideo]

były prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej
14.02.2019

Są zmiany w prawie farmaceutycznym. Mają pomóc w walce z mafią lekową, która ogranicza w Polsce dostęp chorym do leków.


Prof. Robert Gwiazdowski odwiedził Białystok, fot. Adam Janczewski

Robert Gwiazdowski

ekonomista, prawnik
14.02.2019

"Próbowaliśmy stworzyć taki ruch, który za jakiś czas wytworzy nowych liderów - młodych ludzi, posiadających te same ideały, które były naszymi ideałami 30 lat temu" - mówi Robert Gwiazdowski.

prof. Eugeniusz Mironowicz, fot. Jarosław Iwaniuk

prof. Eugeniusz Mironowicz

kierownik Katedry Polityki Międzynarodowej Uniwersytetu w Białymstoku
13.02.2019

W Polsce - na zaproszenie marszałka Senatu Stanisława Karczewskiego - przebywa z wizytą przewodniczący Rady Republiki Zgromadzenia Narodowego Białorusi Michaił Miasnikowicz.

mjr Katarzyna Zdanowicz, fot. Joanna Szubzda

mjr Katarzyna Zdanowicz [wideo]

rzecznik Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej
12.02.2019

Polska tymczasowo przywraca kontrolę na granicy wewnętrznej UE. Powodem jest odbywające się w Warszawie spotkanie poświęcone budowaniu pokoju i bezpieczeństwa na Bliskim Wschodzie.


fot. Tomasz Kubaszewski

Jarosław Zieliński

poseł, wiceminister spraw wewnętrznych
11.02.2019

- Mogę tylko przeprosić za to, co działo się w sejmiku, chociaż to nie ja powinienem przepraszać - mówi Jarosław Zieliński.

Tomasz Jakimiuk, fot. Wojciech Szubzda

Tomasz Jakimiuk

podróżnik
11.02.2019

Znany podróżnik z Siemiatycz tym razem wybiera się do Afryki.

asp. sztab. Jan Bachmura i asp. Wojciech Kosikowski, fot. Joanna Szubzda

10:10 z dzielnicowym

11.02.2019

- Ważne, żeby na 112 nie dzwonić z katarem, itp. Blokując numer alarmowy, możemy uniemożliwić komuś, znajdującemu się w sytuacji zagrażającej życiu, kontakt z operatorem.




źródło: www.radio.bialystok.pl​


Białystok FM 99,4 Łomża FM 87,9 Suwałki FM 98,6 Siemiatycze FM 104,1 Białowieża FM 89,4 178,352 MHz (k.5C) DAB+

Copyright © Polskie Radio Białystok