Radio Białystok | Gość | prof. Jerzy Kopania - filozof, etyk

prof. Jerzy Kopania

filozof, etyk

12.11.2018, 08:11, akt. 08:49

"Patriotyzm nie polega na tym, że jest się człowiekiem w miarę przyzwoitym, płaci się podatki, nie rzuca się papierków na ulicę. Patriotyzm we właściwym sensie tego słowa jest pewną szczególną postawą wobec własnej ojczyzny" - mówi prof. Jerzy Kopania.

prof. Jerzy Kopania, foto; Monika Kalicka
prof. Jerzy Kopania, foto; Monika Kalicka

Z profesorem Jerzym Kopanią rozmawiała Iza Serafin, cz. 2

Z profesorem Jerzym Kopanią rozmawiała Iza Serafin, cz. 1

Problemy z odsłuchem?

Częstym problemem przy wyświetlaniu playera jest używanie Adblocka.
Dłuższe dźwięki na niektórych wersjach przeglądarki Chrome są ucinane.


Mamy dodatkowy wolny dzień na świętowanie setnej rocznicy odzyskania niepodległości. To także okazja do refleksji - chociażby nad tym, jak o tę niepodległość dbać i wzbudzić w sobie poczucie odpowiedzialności za ojczyznę. O tym z filozofem, etykiem - profesorem Jerzym Kopanią - rozmawiała Iza Serafin.


Iza Serafin: Często zadajemy sobie pytania, na czym polega współczesny patriotyzm. Może właśnie na tym, żeby oddać zbudzić sobie to poczucie odpowiedzialności za ten kraj, w którym żyjemy? 


Jerzy Kopania: Patriotyzm nie polega na tym, że jest się człowiekiem w miarę przyzwoitym, płaci się podatki, nie rzuca się papierków na ulicę i tak dalej. Każdy przyzwoity człowiek tak się powinien zachowywać. Ale patriotyzm we właściwym sensie tego słowa jest pewną szczególną postawą wobec własnej ojczyzny. Patria to po łacinie przecież ojczyzna. Patriotyzm to jest pewne szczególne uczucie do ojczyzny. Z tego szczególnego uczucia do ojczyzny wynika moralny nakaz przyczyniania się w miarę moich sił, w miarę moich możliwości, do tego, co mojej ojczyźnie służy. A mogę to robić tylko wtedy, kiedy mam poczucie odpowiedzialności za swój własny kraj. 

Ja myślę, że człowiek powinien zdawać sobie sprawę z tego, że to jest takie stopniowalne. Ma się poczucie odpowiedzialności za własne dzieci, za własną rodzinę, szerzej - za własne miasto, za własny kraj. Lecz człowiek nie może poprzestawać tylko na tym najniższym szczeblu poczucia odpowiedzialności, bo najniższy to jest odpowiedzialność za samego siebie, a potem za małżonka czy małżonkę, za dzieci, potem szerzej za rodzinę, za rodziców i tak dalej. 

Ale jest ten o wiele szerszy zakres poczucia odpowiedzialności - to jest odpowiedzialność za cały kraj, w którym żyję. Bo jeśli mi ten kraj zniknie, to moje życie będzie już zupełnie inne i najprawdopodobniej będzie o wiele gorsze, niż w tym kraju. Nawet jeśli w tym kraju bardzo wiele rzeczy mi się nie podoba, to zawsze lepiej jest, że ja mam ten twój kraj, niż gdybym go nie miał. 


Może to będzie kolejny etap naszej świadomości narodowej, bo tak się wydaje, że my Polacy już jesteśmy coraz bardziej dumni z tego, że jesteśmy Polakami. Nie wstydzimy się za granicą przyznawać do tego że, jesteśmy Polakami. Przypominam sobie czasy, kiedy otrząsaliśmy się z tych pozostałości komuny, to wtedy wszystko co polskie kojarzyło się z takim obciachem, z taką przaśnością. Poszukiwaliśmy chińskich gumek, piórników... Wszystko co z zachodu nam imponowało. A teraz wracamy do korzeni - szukamy polskiej żywności i wszystko co polskie jest lepsze niż to zachodnie. Polskość nie jest już obciachowa od wielu, wielu lat. 


Tak to prawda i to jest pocieszające - wraca poczucie własnej godności. Ja jako Polak nie jestem gorszy od Niemca, Hiszpana czy Chińczyka. Mam poczucie własnej godności i to jest niesłychanie pozytywne. Można domniemywać, że chyba na ten nasz taki stan pewnego zawstydzenia polskością miał duży wpływ okres komunizmu, kiedy my rzeczywiście odstawaliśmy od przyzwoitego zachodniego świata.


Byliśmy szarży, zacofani - takie było wrażenie. 


Oczywiście, że tak i myśmy się tego wstydzili, a potem żeśmy niejako ten wstyd przenieśli na polskość, na szczęście wychodzimy z tego. Ale musimy uważać na jeden bardzo ważny aspekt - dawno już zauważono, poeta mówił - zacytuję Juliusza Słowackiego: lecz ciebie Polsko błyskotkami łudzą, pawiem narodów jesteś i papugą. A Mickiewicz pisał w Panu Tadeuszu co Francuz wymyśli, to Polak polubi. 

Od dawna myśmy szukali lepszych wzorców nie u siebie, ale poza sobą. Jakoś tak w sposób naturalny niejako przyjmowaliśmy, że ci inni są lepsi, dużo nam jeszcze z tego pozostało. A to jest prawdą, nie jesteśmy gorsi, tylko jeżeli człowiek nie potrafi uwierzyć w siebie to rzeczywiście będzie gorszy, bo abym stawał się coraz lepszy, to muszę spełnić jeden podstawowy warunek konieczny, mianowicie mieć do samego siebie zaufanie i wierzyć we własne siły. Jak w siebie nie wierzę, to nie jestem zdolny do niczego. 


A jak te wartości, trudne wartości patriotyczne, można przekazywać własnym dzieciom? Jak je pielęgnować w rodzinie? To jest szalenie trudne. Współczesne dzieciaki oczekują trochę innego przekazu. W jaki sposób możemy w nich zaszczepić to?


Ja myślę, że z nauką patriotyzmu to jest trochę tak, jak z nauką języków obcych. Jeżeli człowiek starszy zaczyna się uczyć jakiegoś języka to przychodzi mu to jednak z pewnym trudem. A im starszy jest, tym więcej trudu to od niego wymaga. Natomiast dziecko wcale się nie musi uczyć języka obcego, wystarczy, że jest wśród rówieśników, którzy tym językiem mówią i to jest dla niego naturalne. Otóż analogicznie powinno być z nauką, tak w cudzysłowie mówię z "nauką patriotyzmu", jeżeli dziecko jest w domu rodzinnym, a potem w przedszkolu, w szkole, uczone pewnych podstawowych rzeczy, wyrabiane są w nim pewne podstawowe nawyki, odpowiedzialności, właściwego działania, prawdomówności - to dziecko przynosi to na całe swoje życie późniejsze. I wtedy odpowiedzialność staje się jakby przedłużeniem egzystencji na poziomie rodziny, grona rówieśników szkoły, całego społeczeństwa, w sposób niezauważalny i do tego powinniśmy dążyć. Jeżeli robimy to za późno, jeżeli my to zaczynamy dziecko uczyć patriotyzmu i tak jak się go uczy na przykład historii albo w ogóle matematyki czy biologii, no to to jest po pierwsze - przyjmowane tak, jak każde nauczanie, a po drugie - tego co się nauczymy to też i zapominamy. A tu chodzi o to, nie żebym ja pamiętał, że jestem patriotą albo chociażby nie o to, żebym ja pamiętam, że powinienem być patriotą, tylko żebym ja w sposób dla siebie samego niezauważalnym tym patriotą był, bo ten patriotyzm się przejawia w moich codziennych zachowaniach, ale może się zaktywizować także wtedy, kiedy zachodzi jakaś sytuacja skrajna i ja wtedy nie kalkuluję co mam robić, tylko jest dla mnie oczywiste, że powinienem właśnie tak, a nie inaczej się zachować. Dlaczego? No bo taki nawyk mam od dzieciństwa.

| red: sk




Studio Radia Bialystok

studio

+48 85 744 22 22
studio@radio.bialystok.pl

ZNAJDŹ NAS




Grzegorz Ginszt, Aleksandra Drężek, Gabriela Grusza i Elżbieta Lichanów, fot. Joanna Szubzda

Aleksandra Drężek, Grzegorz Ginszt, Gabriela Grusza i Elżbieta Lichanów

24.05.2019

- Konkurs Miss i Mister Podlasia to już nie tylko docenienie czyjejś urody, ale jest to naprawdę okno na świat - mówi organizatorka Elżbieta Lichanów.

prof. Tomasz Dubowski, fot. Joanna Szubzda

prof. Tomasz Dubowski [wideo]

z Wydziału Prawa Uniwersytetu w Białymstoku
24.05.2019

Unia Europejska głosuje. W piątek (24.05) europosłów wybierają Czesi i Irlandczycy. My - w niedzielę. Jakie znaczenie mają eurowybory?

Szczepan Barszczewski, fot. Joanna Szubzda

Szczepan Barszczewski [wideo]

dyrektor biura Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców w Białymstoku
23.05.2019

- Chodzi m.in. o to, żebyśmy jako pracownicy biura rzecznika wyłapywali te przypadki, w których wyraźnie interes przedsiębiorcy jest naruszany.


Michał Rajewski, fot. Monika Kalicka

Michał Rajewski

Dyrygent
22.05.2019

Wiele nagród na jego koncie sprawia, że warto zapamiętać to nazwisko.

dr Paweł Fotowicz, fot. Joanna Szubzda

dr Paweł Fotowicz

z Głównego Urzędu Miar
22.05.2019

Redefinicja układu SI jest olbrzymim krokiem naprzód w historii nauki i techniki, jednak nie zmienia niczego w życiu codziennym.

Dyrektor Szpitala Wojewódzkiego w Łomży Mariusz Obrycki, fot. Adam Dąbrowski

Mariusz Obrycki

dyrektor Szpitala Wojewódzkiego w Łomży
21.05.2019

- Konkretne ustalenia jeszcze nie padły, ale widzę, że te związki, z którymi rozmawiam, są to partnerzy do rozmowy i uda nam się wypracować wspólne stanowisko. Myślę, że pracownicy będą zadowoleni.


Aneta Petelska i Wojciech Siwak, fot. Monika Kalicka

dr hab. Aneta Petelska i dr Wojciech Siwak

z Uniwersytetu w Białymstoku
20.05.2019

Imprezy Festiwalu Nauki i Sztuki są kierowane do różnych grup - są zarówno kilkuosobowe, niszowe warsztaty, ale i wielkie plenerowe wydarzenia.

Joanna Rzepniewska, Angelika Rogoza i Wojciech Kosikowski, fot. Monika Kalicka

10:10 z dzielnicowym

20.05.2019

Przed nami Międzynarodowy Dzień Dziecka Zaginionego, według policyjnych statystyk każdego roku ginie ok. 7-8 tys. osób małoletnich.

Ireneusz Mamrot, Lechia Gdańsk - Jagiellonia Białystok, 19.05.2018 fot. Joanna Szubzda

Ireneusz Mamrot [wideo]

trener Jagiellonii Białystok
20.05.2019

"Mogę powiedzieć, że zrobiłem co mogłem i pracowałem bardzo ciężko, współpraca przez te dwa lata układała się naprawdę na dobrym poziomie i z tej współpracy byłem zadowolony" - mówi Ireneusz Mamrot.


Magdalena Grassmann, fot. Monika Kalicka

dr Magdalena Grassmann [wideo]

kierownik Muzeum Historii Medycyny i Farmacji Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku
17.05.2019

W dawnych aptekach było czuć zapach składników, z których powstawały leki, bo aptekarze robili je ręcznie na miejscu. Każda fiolka z lekarstwem była ręcznie opisana - mówi dr Magdalena Grassmann.

Zbigniew Lesień, fot. Sylwia Krassowska

Zbigniew Lesień

reżyser
16.05.2019

To znakomita propozycja zarówno dla młodych, jak i dla starszych widzów. W najbliższy piątek (17 maja) w białostockim Teatrze Dramatycznym premiera spektaklu "Motyle są wolne".

Andrzej Grygoruk, fot. Sylwia Krassowska

Andrzej Grygoruk [wideo]

dyrektor Biebrzańskiego Parku Narodowego
16.05.2019

24 maja obchodzimy Europejski Dzień Parków Narodowych. Data nie jest przypadkowa – właśnie tego dnia w 1909 r utworzono w Szwecji pierwszy europejski park narodowy – Sarek.


Cezary Krukowski, Marcin Rogalski i Wojciech Blaszko, fot. Sylwia Krassowska

Cezary Krukowski, Marcin Rogalski i Wojciech Blaszko

z Fair Play Crew
16.05.2019

"Kiedyś to było" – to nowy spektakl komediowy formacji tanecznej Fair Play Crew.

Zdzisław Kunicki, fot. Monika Kalicka

Zdzisław Kunicki [wideo]

prezes Zakładów Mięsnych Białystok
15.05.2019

"Obecną podwyżkę cen mięsa spowodowały problemy z pogłowiem w Chinach. Z tego co mówi się na rynku - w Chinach mają ogromny problem z ASF, prawdopodobnie musieli wybić pogłowie wielkości hodowli europejskiej".

Marcin Joka, fot. Katarzyna Cichoń

Marcin Joka

prezes Photon Entertaintment
14.05.2019

Prezydent RP powołał go do Rady ds. Przedsiębiorczości. - Odbieram to jako jeden z największych zaszczytów w mojej dotychczasowej karierze zawodowej. Tym bardziej będę starał się jak najwięcej wnieść, a nie być biernym uczestnikiem posiedzeń.


Teresa Radziewicz i Bożena Bednarek, fot. Joanna Szubzda

Teresa Radziewicz i Bożena Bednarek

14.05.2019

- To nie są literackie spotkania akademickie, ale bezpośrednie, na jednym poziomie. Czasami rozmowa z poetą zbacza w różnych niespodziewanych kierunkach.

Teresa Czerwińska, źródło: MF

Teresa Czerwińska

minister finansów
13.05.2019

Minister finansów z wizytą w województwie podlaskim.

Artur Kosicki, fot. Monika Kalicka

Artur Kosicki [wideo]

marszałek województwa podlaskiego
13.05.2019

"Stawiamy na branżę IT, ta branża jest mało inwazyjna, jeśli chodzi o środowisko i bardzo prężnie i szybko rozwija się u nas w województwie" - mówi marszałek województwa.




źródło: www.radio.bialystok.pl​


Białystok FM 99,4 Łomża FM 87,9 Suwałki FM 98,6 Siemiatycze FM 104,1 Białowieża FM 89,4 178,352 MHz (k.5C) DAB+

Copyright © Polskie Radio Białystok