Radio Białystok | Gość | dr Tomasz Danilecki [wideo] - z Muzeum Pamięci Sybiru w Białymstoku

dr Tomasz Danilecki [wideo]

z Muzeum Pamięci Sybiru w Białymstoku

13.12.2019, 08:36, akt. 11:40

Podczas stanu wojennego internowano ponad 10 tys. osób. - Mówiąc do młodych ludzi, pamiętajcie, że dzisiaj żyjemy w wolnym kraju, możemy się uczyć, pracować swobodnie właśnie dzięki nim, a oni zapłacili za to wielką cenę.

dr Tomasz Danilecki, fot. Joanna Szubzda
dr Tomasz Danilecki, fot. Joanna Szubzda

Z dr. Tomaszem Danileckim rozmawia Lech Pilarski

Problemy z odsłuchem?

Częstym problemem przy wyświetlaniu playera jest używanie Adblocka.
Dłuższe dźwięki na niektórych wersjach przeglądarki Chrome są ucinane.


W piątek przypada 38. rocznica wprowadzenia stanu wojennego. To było dokładnie w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 roku. O północy przystąpiono do aresztowań działaczy opozycyjnych. Internowano ponad 10 tysięcy osób.

O tych wydarzeniach z dr. Tomaszem Danileckim z Muzeum Pamięci Sybiru rozmawia Lech Pilarski.



Lech Pilarski: Pamięć o tym wydarzeniu wśród starszego pokolenia jest duża, natomiast jeżeli zapytamy młodzież, co to jest Akcja "Jodła", to pomyślą raczej o wycinaniu choinek na święta.


dr Tomasz Danilecki: To już niemal 40 lat, upływ czasu jest nieubłagany. W świadomości młodych ludzi jest to co najmniej starożytność. Nie dziwi mnie to specjalnie.

Co to był stan wojenny? To był zamach stanu przeprowadzony w celu uratowania systemu, który był pojmowany przez społeczeństwo jako system niewydolny, skompromitowany i system, który społeczeństwo chce już odrzucić, już nie chce w nim żyć. Zresztą nigdy tak naprawdę nie chciało. System był już w takim kryzysie, że się sypał i sam pod swoim własnym ciężarem upadał. Ludzie chcieli przejąć władzę w swoje ręce i okazało się, że władza nie chce się poddać.

Akcja "Jodła", o której wspomnieliśmy na początku, miała na celu - to był eufemizm - internowanie, to znaczy aresztowanie tak naprawdę. Padła tu liczba około 10 tys. ludzi w całym kraju, tych, którzy najaktywniej wystąpili albo potencjalnie mogli wystąpić przeciwko komunistom w tamtym czasie.


Środek nocy, puk puk, wchodzą zomowcy, milicja, SB...


Środek nocy teoretycznie. W Białymstoku to była godz. 21:00. Około 20:00 funkcjonariusze spotkali sie w komendzie wojewódzkiej. Tam dostali instrukcje. I chyba była już wśród nich taka atmosfera, żeby zaatakować jak najszybciej. Dlatego ruszyli w miasto od razu. Pod różnymi pretekstami, nieraz używając przemocy, łącznie z biciem ludzi łomami, wyłamując drzwi, zatrzymywali tych, których mieli na liście.


Przygotowane były specjalne listy, wiadomo było, kogo trzeba aresztować.


Tak. W sierpniu 1980 roku władza pozornie porozumiała się z opozycją. Podpisano Porozumienia Sierpniowe na Pomorzu.


Ludzie się ujawnili.


A równolegle, w tajemnicy przygotowywano całą operację wprowadzenia stanu wojennego i przygotowywano tu również w Białymstoku listy osób przeznaczonych do internowania, do zatrzymania. Później, w nocy z 12 na 13 grudnia i przez kolejne tygodnie, starano się wszystkich aresztować.


To był nie tylko zamach stanu, ale także przewrót wojskowy. Użyto bardzo dużo wojska - szacuje się, że ok. 70 tys., czołgi, transportery opancerzone.


Przeciwko społeczeństwu wyprowadzono na ulice około 100-tysięczną armię - 70 tys. żołnierzy, 30 tys. milicjantów, niemal 1,8 tys. czołgów, prawie 2 tys. wozów bojowych. Ci, którzy pamiętają ten czas, widzieli je na własne oczy.


To musiał być szok - zima, pełno śniegu...


To był szok. Doskonale to obaj pamiętamy.


A tu stoją czołgi na ulicy, transportery opancerzone. Robiło to niesamowite wrażenie.


Władzy wydawało się, że tylko w ten sposób będzie w stanie zastraszyć społeczeństwo. Tymczasem okazało się, że ludzie są tak zdeterminowani, że na przykład górnicy potrafili zjechać do kopalni na dwa tygodnie i nie wychodzić stamtąd, żeby się nie poddać. Ludzie oddawali życie i musimy o tym pamiętać.

Mówiąc dzisiaj o tym właśnie do młodych ludzi - pamiętajcie kochani, że to, że dzisiaj możemy w naszym kraju między sobą się kłócić, wyrażać różne poglądy, że mamy sytuację ekonomiczną trochę gorszą czy trochę lepszą, to wszystko mamy tylko i wyłącznie dzięki temu, że w tamtym czasie, ci ludzie mieli tyle odwagi w sobie, żeby wystąpić przeciwko tamtej władzy. Dzisiaj żyjemy w wolnym kraju, możemy się uczyć, pracować swobodnie właśnie dzięki nim. A oni za to zapłacili naprawdę wielką cenę.

Osobiście znam takich ludzi, którzy w tamtym czasie nie bali się, ponieśli różne konsekwencje; stracili pracę, wyrzucono ich z uczelni, nigdy nie dokończyli studiów, musieli wyemigrować. Mieli po prostu przetrącone, złamane życie. Nie mogli zrobić żadnej kariery. Najczęściej byli to młodzi ludzie.


Stan wojenny, to nie tylko brak Teleranka.


Nie, to są bardzo poważne ludzkie dramaty. Bardzo wysoka cena, jaką poniosło społeczeństwo.


I Polska, bo jeśli chodzi o gospodarkę, to zaczął się prawie 10-letni okres zastoju.


Tak, takiego kryzysu, w którym państwo tak naprawdę się cofało a nie rozwijało.

Ale muszę powiedzieć jedną rzecz. Oprócz tego, że tym ludziom, którzy wtedy wystąpili, którzy się nie bali położyć wszystkiego na jedną szalę tak, jak chociażby Krystyna Strubel, jedyna internowana w Białymstoku, która sama wychowywała z 12-letnią córkę, po prostu się nie bała, została internowana...


Chociaż grożono jej, że zabiorą jej dziecko.


Jesteśmy tym ludziom winni naprawdę ogromną wdzięczność, ale też oni powinni mieć satysfakcję, że to nie poszło na marne.


Kiedy aresztowano ludzi z 12 na 13 grudnia, to w pewnym momencie zatrzymani nie wiedzieli, czy na przykład nie wywiozą ich na Syberię, bo wspomnienie pierwszego i drugiego sowieta jest na tyle silne w naszym regionie, że ludzie transportowani gdzieś z białostockiego więzienia do ośrodka internowania nie wiedzieli, czy nie wywozi się ich za granicę.


Zauważmy, że to jest ten sam sposób zarządzania społeczeństwem, który się powtarza od czasów carskich, przez powojenny system komunistyczny, aż do lat 80. Zarządzanie poprzez strach, poprzez próby zastraszenia: wywieziemy was albo oni wejdą, to znaczy sowieci ze swoimi czołgami, i zrobią z wami porządek.

I tak było rzeczywiście. Dariusz Boguski, wówczas student polonistyki, działacz opozycji, zarazem pracownik zarządu regionu, 13 grudnia wysłał harcerzy na białostockie dworce, żeby sprawdzali, czy ludzie, którzy zaginęli - bo tak naprawdę nikt nie wiedział, co się z nimi stało - czy nie są gdzieś wywożeni. Rodziny nie miały pojęcia, co się z tymi ludźmi dzieje, czy żyją.


| red: zmj




Studio Radia Bialystok

studio

+48 85 744 22 22
studio@radio.bialystok.pl

ZNAJDŹ NAS





"Prokurator Alicja Horn" Tadeusz Dołęga-Mostowicz

Oddaj krew
prof. Jerzy Hausner, fot. J. Leśniak

prof. Jerzy Hausner

były wicepremier
5.06.2020

"Polska gospodarka będzie miała tzw. płytką recesję, czyli spadek PKB w skali roku, nie kwartału, o jakieś 2-3 % i ten spadek będzie przejściowy. Już na przełomie roku 2020/2021 gospodarka znowu wróci na ścieżkę wzrostu" - prognozuje prof. Hausner.

Krzysztof Bosak, fot. Adam Janczewski

Krzysztof Bosak

kandydat Konfederacji na prezydenta RP
4.06.2020

- Jedni poświęcają się zarabianiu pieniędzy, inni poświęcają się pracy społecznej i politycznej. Ja wybrałem to drugie - mówi Krzysztof Bosak.

Tomasz Wasiluk, fot. Sylwia Krassowska

Tomasz Wasiluk

lekarz z RCKiK w Białymstoku
4.06.2020

"Podstawowa zaleta oddawania krwi to jest to czynnik, który się odnawia, dzięki temu możemy utrzymywać nasze zapasy, a dawcy mogą do nas wracać" - mówi Tomasz Wasiluk.


Andrzej Poczobut, fot. Lech Pilarski

Andrzej Poczobut

polonijny dziennikarz w Grodnie
4.06.2020

"Na Białorusi nastrój społeczny jest taki, że poparcie dla Łukaszenki jest czymś, czym człowiek nie będzie się chwalił teraz. I to jest problem dla Łukaszenki" - mówi Andrzej Poczobut.

prof. Piotr Radziwnon, źródło: Skype/screen

prof. Piotr Radziwon

dyrektor RCKiK w Białymstoku
3.06.2020

"Zbliżają się wakacje i już teraz nie mamy dobrych warunków do tego, żeby przeprowadzać intensywne akcje. Dziennie nam potrzeba 200-300 jednostek krwi" - mói szef RCKiK.

Żołnierze z 18. BPR i 1. PBOT włączyli się w akcję oddawania krwi, fot. Sylwia Krassowska

por. Krzysztof Ługowski i por. Łukasz Wilczewski

oficerowie prasowi 18. Białostockiego Pułku Rozpoznawczego i Podlaskiej Brygady Obrony Terytorialnej
2.06.2020

"Tu nie jest potrzebny rozkaz, żołnierze wiedzą, że krew jest potrzebna. Jesteśmy zawsze na posterunku, zawsze gotowi odpowiadać na apele RCKiK, będziemy robić to nadal" - mówi oficer prasowy PBOT.


Beata Pietruszka, fot. Joanna Szubzda

Beata Pietruszka

podlaski kurator oświaty
2.06.2020

"Nie będzie tego tradycyjnego zakończenia roku szkolnego, ponieważ chodzi o to, żeby nie spotykały się duże grupy uczniów" - mówi kurator oświaty.

Tomasz Krupa, fot. Monika Kalicka

nadkom. Tomasz Krupa

rzecznik podlaskiej policji
1.06.2020

"Policjanci muszą bardzo dobrze przygotować się do lekcji prowadzonych w szkołach, bo dzieci są bardzo wymagające" - mówi Tomasz Krupa.

Marek Zagórski, fot. Joanna Szubzda

Marek Zagórski

minister cyfryzacji
1.06.2020

"Jeżeli widzimy jakiekolwiek zagrożenie, to po pierwsze można je zgłosić do administratora danego portalu, a jak już nie wiemy jak sobie poradzić, to zawsze można zgłosić się na policję, ale najprościej wyszukać NASK i tam zgłaszać te incydenty" - mówi minister cyfryzacji.


Jagiellonia Białystok - Lechia Gdańsk, 15.12.2019, fot. Joanna 
Szubzda

Rafał Grzyb

asystent trenera Jagiellonii Białystok
29.05.2020

- Dla nas najważniejsze będą najbliższe cztery mecze, które pokażą, o co będziemy walczyć. Oczywiście liczę, że będziemy grać w górnej ósemce - mówi Rafał Grzyb.

Jolanta Tulkis, fot. Monika Kalicka, (archiwum)

Jolanta Tulkis

rzeczniczka Powiatowego Urzędu Pracy w Białymstoku
28.05.2020

- Nie spodziewaliśmy się, że zainteresowanie mikropożyczkami będzie aż tak wielkie, w związku z czym musieliśmy przeorganizować pracę urzędu. (...) Do opracowania mamy jeszcze około 7 tys. wniosków.

Zenon Białobrzeski, fot. Joanna Szubzda

Zenon Białobrzeski

były wójt gminy Zbójna, radny powiatu łomżyńskiego
27.05.2020

Obchodzimy Dzień Samorządu Terytorialnego. - Uważam swoje działania jako samorządowca za sukces, więc daję radę innym: proszę widzieć drugiego człowieka, wtedy będzie dobrze.


Łukasz Prokorym, fot. Joanna Szubzda

Łukasz Prokorym

przewodniczący rady miejskiej w Białymstoku
26.05.2020

Rada Miasta uchwaliła zmiany przy wykupie mieszkań komunalnych w Białymstoku. "W naszej ocenie w dzisiejszych czasach pewnych kłopotów finansowych, z którymi się na pewno będzie miasto borykało, zasób mieszkaniowy powinien być w jak największym władaniu miasta Białegostoku".

nadkom. Tomasz Krupa, fot. Monika Kalicka

nadkom. Tomasz Krupa

rzecznik podlaskiej policji
25.05.2020

Coraz częściej łupem złodziei padają rowery. - Niestety. Głównie dlatego, że coraz więcej jest rowerów, które są z dość wysokiego segmentu cenowego, a ich właściciele nie do końca pamiętają, że warto zabezpieczać pojazd, zostawiając go nawet na krótką chwilę.

foto: Monika Kalicka

Andrzej Wasilewski

dyrektor Szkoły Podstawowej nr 51 w Białymstoku
25.05.2020

Dzieci wracają do szkół, nie będą to jednak normalne lekcje. "Grupy są mieszane wiekowo. Ideą są tutaj zajęcia opiekuńczo-wychowawcze, bo chyba głównym założeniem odmrożenia szkoły jest chęć uwolnienia rodziców tak, żeby mogli pójść do pracy".


Ewa Iżykowska-Lipińska, fot. Joanna Szubzda

prof. Ewa Iżykowska-Lipińska

dyrektor OiFP
24.05.2020

"Od ostatniego tygodnia maja planowaliśmy występy na świeżym powietrzu, ponieważ mamy piękny amfiteatr, przepiękne przestrzenie parku, który jest bardzo często odwiedzany przez mieszkańców Białegostoku. Tak mi się zamarzyło, żeby tutaj ustawić estradę i po prostu zrobić koncerty - czekamy na zielone światło" - mówi dyrektor OiFP.

płk Sławomir Kocanowski, fot. por. Łukasz Wilczewski

płk Sławomir Kocanowski

dowódca 1 Podlaskiej Brygady Obrony Terytorialnej
22.05.2020

"Od 1 czerwca rozpoczynamy rozruchowe ćwiczenia, nieobowiązkowe, nasi żołnierze oprócz tego, że chcą pomagać, to też chcą się szkolić, bo taki głód szkolenia już czujemy wszyscy" - mówi dowódca 1. PBOT.

Waldemar Wilczewski, fot. Dorota Sokołowska

Waldemar Wilczewski

dyrektor Muzeum Podlaskiego w Białymstoku
21.05.2020

Promocja Białegostoku i regionu poprzez Branickich oraz historię I Rzeczpospolitej, większe wykorzystanie zgromadzonych archiwaliów, otwarcie muzealnych ogrodów dla zwiedzających i wykorzystanie potencjału pracujących w Muzeum Podlaskim pracowników - to plany nowego dyrektora Muzeum Podlaskiego w Białymstoku Waldemara Wilczewskiego.


Joanna Reszeć, fot. Renata Reda

Joanna Reszeć

kierownik Akademickiego Ośrodka Diagnostyki Patomorfologicznej i Genetyczno-Molekularnej w Białymstoku
21.05.2020

"Testy antygenowe koreańskie są testami, które są rzeczywiście ciekawe, bo możemy sobie zrobić ten test sami, jest to test szybki, łatwy i przyjemny do zrobienia, ale są to testy mało swoiste, mało czułe" - mówi Joanna Reszeć.

fot. Monika Kalicka

Beata Wołosik

rzecznik Sądu Rejonowego w Białymstoku
20.05.2020

"Nasze zaległości są znacząco większe niż przed wprowadzeniem stanu epidemii. Do 16 maja sądziliśmy tylko sprawy pilne" - mówi sędzia Wołosik.

Marta Rogalewska, fot. Piotr Rogalewski

Marta Rogalewska

specjalistka od marketingu cyfrowego i komunikacji
19.05.2020

"Te kompetencje, które teraz zdobywamy każdego dnia, one się nie ulotnią, one w nas zostaną" - mówi Marta Rogalewska.


Abp Tadeusz Wojda, fot. Joanna Szubzda

abp Tadeusz Wojda

metropolita białostocki
18.05.2020

"Największy dar, jaki nam zostawił - suwerenności, niepodległości, wolności, poczucia odpowiedzialności za naszą ojczyznę" - mówi o św. Janie Pawle II abp Tadeusz Wojda.

Tomasz Krupa, fot. Monika Kalicka

nadkom. Tomasz Krupa

rzecznik podlaskiej policji
18.05.2020

"Nie zauważamy absolutnie żadnych negatywnych zachowań związanych z nadmiernym łamaniem obowiązujących obostrzeń w związku z epidemią koronawirusa" - podkreśla nadkom. Tomasz Krupa.

mat. prasowe

Tomasz Karolak

aktor, wokalista
17.05.2020

"Doceniam ten moment zatrzymania, wcześniej nie zauważałem takiej refleksji nad sobą, światem duchowym, bo nie było na to czasu" - mówi Tomasz Karolak.


Andrzej Lechowski, fot. Marcin Gliński

Andrzej Lechowski

historyk, były dyrektor Muzeum Podlaskiego
17.05.2020

Po trzydziestu latach pracy na stanowisku dyrektora - z funkcją i Muzeum Podlaskim żegna się Andrzej Lechowski, historyk, autor wielu książek o historii miasta, gawęd i pomysłów muzealnych.

Dariusz Piontkowski, screen z wideorozmowy

Dariusz Piontkowski

minister edukacji
15.05.2020

"Ten, kto będzie chciał, będzie się w ten sposób czuł bezpiecznie, będzie mógł to zrobić, ale obowiązku zasłaniania nosa i ust w trakcie samego egzaminu nie będzie" - mówi minister edukacji.

Joanna Zajkowska, fot. Monika Kalicka (archiwum)

prof. Joanna Zajkowska

lekarz chorób zakaźnych z Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku
15.05.2020

- Ograniczyłabym maseczki do sytuacji, w których jesteśmy w dużej bliskości, w miejscach, gdzie transmisja jest najbardziej prawdopodobna - może jeszcze w sklepach, w środkach transportu. Złagodziłabym nakaz noszenia maseczek na otwartym powietrzu, gdzie spacerujemy pojedynczo.


foto: Monika Kalicka

Eugeniusz Iwaniuk

trener BAS-u Białystok
15.05.2020

Jeszcze kilkanaście dni temu, wydawało się, że seniorska drużyna BAS-u Białystok zamiast przejść do I ligi siatkarzy, przejdzie do historii. Po deklaracji prezydenta Białegostoku Tadeusza Truskolaskiego, że pieniędzy na zawodowy sport miasto nie da, zespół popadł w kryzys.

prof. Piotr Radziwnon, źródło: Skype/screen

prof. Piotr Radziwon

dyrektor Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Białymstoku
14.05.2020

- Wirus atakuje raczej komórki układu oddechowego i z tego powodu nie stwierdzono do dziś przeniesienia Covid-19 przez przetoczenie składnika krwi czy przeszczepienie organów. [...] Uważamy, że krew takich osób jest w pełni bezpieczna.

Tomasz Krupa, fot. Monika Kalicka

nadkom. Tomasz Krupa

rzecznik podlaskich policjantów
13.05.2020

"Musimy bardzo uważać, na jakie strony wchodzimy, gdzie wpisujemy swoje loginy i hasła, chociażby do kont na portalach społecznościowych" - ostrzega nadkom. Tomasz Krupa.


Danuta Perło, źródło: Skype/screen

dr hab. Dorota Perło

dyrektor biura zarządu Stowarzyszenia BOF
13.05.2020

Tzw. bony antywirusowe mają pomóc firmom z Białostockiego Obszaru Funkcjonalnego w dostosowaniu się do warunków epidemii. Granty mogą być przeznaczone na zakup środków ochrony, przebudowę miejsc pracy czy kupno sprzętu do pracy zdalnej.

prof. Andrzej Górniak, fot. Joanna Szubzda

prof. Andrzej Górniak

hydrobiolog z Instytutu Biologii Uniwersytetu w Białymstoku
12.05.2020

"Mamy bardzo częste i intensywne fale ciepła oraz wzrost intensywnych zjawisk, które niestety powodują zniszczenia w gospodarstwach i gospodarce, czyli intensywne opady deszczu, porywy wiatru" - mówi prof. Górniak.

Waldemar Kraska, fot. Tomasz Kubaszewski

Waldemar Kraska

wiceminister zdrowia
12.05.2020

- Jak widzę na ulicach gromadki szczególnie młodych ludzi, którzy ze sobą rozmawiają, nie mają założonych maseczek, to jest to dla mnie zła wiadomość, bo to pokazuje, że chyba myślimy, że jesteśmy już po epidemii i że zagrożenie minęło, a niestety wcale tak nie jest.


Artur Kosicki, (Skype), archiwum

Artur Kosicki

marszałek województwa podlaskiego
11.05.2020

Do firm trafiło 14 proc. środków z Podlaskiego Pakietu Gospodarczego. - Zrobimy wszystko i dołożę wszelkich starań, żeby żadna złotówka nie została na naszym koncie. Chcemy, żeby te pieniądze pracowały na siebie u naszych przedsiębiorców - zapewnia marszałek Kosicki.

Tomasz Krupa, fot. Monika Kalicka

nadkom. Tomasz Krupa

rzecznik prasowy podlaskiej policji
11.05.2020

- Sucha nawierzchnia, piękne słońce, dobra przejrzystość powietrza to są takie warunki, które sprzyjają naciskaniu na pedał gazu - podkreśla nadkom. Tomasz Krupa.

Andrzej Poczobut, fot. Lech Pilarski

Andrzej Poczobut

dziennikarz polonijny
8.05.2020

"Kombatantów na Paradzie Zwycięstwa raczej w tym roku nie będzie, ale przyjdą tysiące ludzi. Wśród nich będą osoby, które już są zakażone koronawirusem i to wpłynie na pogorszenie sytuacji epidemiologicznej na Białorusi, to jest oczywiste" - mówi Andrzej Poczobut.




źródło: www.radio.bialystok.pl​


Białystok FM 99,4 Łomża FM 87,9 Suwałki FM 98,6 Siemiatycze FM 104,1 Białowieża FM 89,4 178,352 MHz (k.5C) DAB+

Copyright © Polskie Radio Białystok