Bezpieczeństwo i dyplomacja w czasach niepokoju. Wojewoda podlaski o ćwiczeniach Blackout i przyszłości obrony cywilnej

W minionym tygodniu kilka gmin z województwa podlaskiego, wraz ze służbami, trenowało reakcje na różne zagrożenia kryzysowe. Z kolei w poniedziałek (15.06) na Uniwersytecie w Białymstoku rozpoczyna się jedno z najważniejszych uczelnianych wydarzeń - organizowany od 2016 Festiwal Dyplomatyczny.

Jakie wnioski nasuwają się po przeprowadzonych ćwiczeniach pod kryptonimem BLACKOUT i jakie tematy zdominują tegoroczny festiwal? To sprawy, jakie poruszyliśmy w poniedziałkowej Rozmowie Dnia z wojewodą podlaskim Jackiem Brzozowskim.

Lekcja z kryzysu. Trzy filary sukcesu ćwiczeń Blackout

W dniach 10-11 czerwca na terenie kilku podlaskich gmin odbyły się zaawansowane ćwiczenia, których celem było przetestowanie procedur na wypadek masowej awarii sieci energetycznej. Kluczowy epizod zrealizowano w Łapach. Wojewoda Jacek Brzozowski podkreśla, że najważniejsza była możliwość sprawdzenia teorii w praktyce.

To, co dla mnie najważniejsze, to to, żeby o bezpieczeństwie mówić nie tylko wyłącznie w odniesieniu do planów i programów, ale ćwiczyć pewne sytuacje kryzysowe na tak zwanym żywym organizmie. I to, co było dla mnie najważniejsze, to to, że przygotowaliśmy jako Podlaski Urząd Wojewódzki największe tego rodzaju ćwiczenia w ostatnim roku. One są oczywiście związane z realizacją Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej. 10-11 czerwca, 25 różnych podmiotów. Z jednej strony Wydział Zarządzania Kryzysowego Podlaskiego Urzędu Wojewódzkiego, wszystkie najważniejsze służby plus wojsko i do tego inne podmioty, takie jak chociażby PGE Dystrybucja plus samorządy - mówi Jacek Brzozowski.

Z perspektywy władz wojewódzkich manewry przyniosły trzy kluczowe wnioski, które pozwalają optymistycznie patrzeć na gotowość regionu w obliczu zagrożenia.

Pierwszy podstawowy wniosek: bardzo dobra synergia i współpraca służb ze sobą. To było dla mnie bardzo ważne, bo nie ma dobrej i szybkiej reakcji w sytuacjach kryzysowych, kiedy ta współpraca rozjeżdża się i nie ma tej synergii służb i innych instytucji. Druga rzecz dla mnie bardzo istotna: bardzo dobre informowanie i skomunikowanie z obywatelami, ze społeczeństwem, zwłaszcza ćwiczyliśmy to podczas epizodu w Łapach, kiedy podawaliśmy konkretne komunikaty do opinii publicznej. Też chcieliśmy zobaczyć, jak mieszkańcy, obywatele reagują. No i trzecia rzecz: skomunikowanie służb i instytucji ze sobą, czyli ta szybka wymiana i przepływ informacji. To są te trzy szybkie wnioski, które z mojego punktu widzenia jako wojewody podlaskiego były bardzo istotne.

Wojewoda zaznacza jednocześnie, że ćwiczenia dostarczyły "olbrzymiego materiału do analizy”. Zebrane dane pozwolą fachowcom na sporządzenie dokładnego raportu, który wskaże mocne i słabe strony systemu, by na bieżąco eliminować ewentualne mankamenty.

Nowoczesny sprzęt i walka z dezinformacją

Manewry w Łapach były również doskonałą okazją do weryfikacji inwestycji poczynionych przez lokalne samorządy w minionym roku. Dotychczasowe zakupy okazały się niezwykle przydatne w warunkach symulowanego kryzysu.

Samorządowcy wykorzystywali podczas tych ćwiczeń sprzęt zakupiony w ubiegłym roku w ramach Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej i mówili o tym podczas konferencji, czy to pan starosta, czy pan burmistrz Łap, że właśnie te ćwiczenia także mają sens dlatego, że możemy przetestować sprzęt, który kupiliśmy. Na przykład uzdatniacze wody, agregaty - potężne agregaty, które także kupiliśmy, które będą wykorzystywane, jeśli te sytuacje blackoutowe mogłyby się pojawić - podkreśla wojewoda podlaski.

Wydarzenia te miały także ogromny wymiar edukacyjny dla samych mieszkańców regionu. W dobie współczesnych zagrożeń kluczowym elementem obrony cywilnej staje się odporność na chaos informacyjny.

Po pierwsze - chcieliśmy zobaczyć, jak wygląda komunikacja z mieszkańcami, no bo to, co dla nas ważne w tym współczesnym świecie, to jest rzetelna informacja. I chcieliśmy także przyzwyczaić mieszkańców, że są konkretne instytucje, w tym wypadku samorząd terytorialny i służby, które przekazują informację zweryfikowaną i prawdziwą. I odporność społeczeństwa to jest także odporność na dezinformację, fake newsy, które pojawiają się w przestrzeni publicznej.

Jacek Brzozowski przypomniał także o roli rządowych materiałów edukacyjnych, które trafiły do obywateli, apelując o odpowiedzialne podejście do bezpieczeństwa osobistego.

Zwracaliśmy uwagę na i podkreślaliśmy znaczenie poradnika bezpiecznika. Przypominam, że rząd Rzeczypospolitej Polskiej przygotował poradniki i wysłał każdemu mieszkańcowi naszej ojczyzny. W tych poradnikach także są sekwencje dotyczące na przykład blackoutu jako sytuacji kryzysowej, z którą możemy mieć do czynienia. W związku z tym, w myśl "Polak mądry przed, a nie po szkodzie", dostosowujmy swoje działania, ale także przygotowania do ewentualnych sytuacji kryzysowych w oparciu o materiał, który już jest i z którego przecież możemy każdego dnia korzystać - dodaje wojewoda.

Nowe schrony i obiekty ochronne w każdej gminie

Mija właśnie pierwsze półrocze drugiej odsłony Programu Ochrony Cywilnej i Obrony Ludności. Bieżący rok przynosi nowe wyzwania, ze szczególnym uwzględnieniem rozbudowy infrastruktury ochronnej dla ludności. Do działań zaangażowano szerokie spektrum podmiotów, w tym sektor pozarządowy.

Po pierwsze, bardzo ciężko przepracowaliśmy ten czas ze służbami - mam tu na myśli Straż Pożarną, Inspektorat Nadzoru Budowlanego i samorządy. Do tego dołączamy, bo to też jest nowość w tym roku, NGO-sy, czyli organizacje pozarządowe - przede wszystkim harcerzy, Czerwony Krzyż, Caritas, Eleos. Będziemy też chcieli, aby kończyć ten rok nie tylko z przygotowaną dokumentacją i pozwoleniami na budowę obiektów, które mają dawać schronienie mieszkańcom naszego regionu, ale także z pozwoleniami, żeby takie prace mogły być toczone - mówi Jacek Brzozowski.

Wojewoda wskazał, że proces planowania uwzględnia specyfikę geograficzną województwa podlaskiego oraz realne potrzeby lokalnych społeczności. Choć dokładna liczba obiektów, które otrzymają pozwolenia na budowę w tym roku, nie jest jeszcze znana, cel pozostaje ambitny.

Dobieramy takie miejsca schronienia, uwzględniając topografię naszego regionu. I to, co jest bardzo ważne: samorządowcy, rozumiejąc potrzebę budowy takich miejsc, rzeczywiście przygotowują nam tę dokumentację i taki rodzaj miejsc schronienia, który odpowiada rzeczywistym potrzebom konkretnej małej ojczyzny. (...) Z naszego punktu widzenia zależy nam, żeby na terenie każdej jednostki samorządu terytorialnego takie obiekty powstały - podkreśla wojewoda podlaski.

Powrót Festiwalu Dyplomatycznego. Dialog o współczesnym świecie

Jacek Brzozowski, który jest też wykładowcą Wydziału Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu w Białymstoku, zapowiedział powrót wyjątkowego wydarzenia naukowo-kulturalnego po kilkuletniej przerwie.

10 lat temu, dokładnie w roku akademickim 2015/2016, odbyła się pierwsza edycja Festiwalu Dyplomatycznego, który ma przede wszystkim być takim miejscem, przestrzenią do mądrej rozmowy na temat problemów współczesnego świata. Jak to wygląda? No po pierwsze, dyplomacja zawsze zaczyna się od rozmowy. Po drugie, bezpieczeństwo od wiedzy, a po trzecie, mądra polityka od zrozumienia świata takim, jakim on jest. I taki był zawsze festiwal i taki pozostanie. Festiwal jest miejscem i przestrzenią do dialogu i mądrej rozmowy, namysłu nad kondycją współczesnego świata.

Wydarzenie, organizowane wspólnie przez Wydział Stosunków Międzynarodowych UwB oraz II Liceum Ogólnokształcące im. Księżnej Anny z Sapiehów Jabłonowskiej w Białymstoku, zgromadzi w tym roku uznane osobistości ze świata polityki i mediów. Program tegorocznej edycji skupia się wokół tematyki bezpieczeństwa globalnego i regionalnego.

W tym roku koncentrujemy się na kwestii bezpieczeństwa w czasach niepokoju. Nie ma ważniejszego tematu w odniesieniu do polityki regionalnej i polityki globalnej. Zaczynamy, mam nadzieję, wspaniałym wystąpieniem ministra spraw zagranicznych Marcina Bosackiego, który przyjeżdża do nas i był obecny podczas każdej edycji tego festiwalu. To też chciałbym podkreślić, że jest kilka takich osób. Prezydent Tadeusz Truskolaski, minister Marcin Bosacki. To są osoby, które od pierwszej edycji festiwalu wspierały ten pomysł, wspierały tę ideę - mówi Jacek Brzozowski.

Większość spotkań festiwalowych ma charakter otwarty i bezpłatny dla mieszkańców Białegostoku oraz całego województwa podlaskiego. Jednym z najbardziej intrygujących punktów programu zapowiada się wieczorne spotkanie autorskie.

W poniedziałek (15.06) zapraszam o godzinie 18:00 do kawiarni Fama. Redaktor Andrzej Bajguz będzie rozmawiał z Andrzejem i Marcinem Mellerami na taki temat: "Wojna oczami Mellerów". Jeden i drugi był korespondentem wojennym, ma swoje doświadczenia, jeżeli chodzi o wojnę w tym pełnym tego słowa znaczeniu. Myślę, że to będzie ciekawa rozmowa, tym bardziej, że jeszcze nigdy panowie bracia nie siedzieli na jednej scenie podczas wspólnego wywiadu - podkreśla wojewoda.

Nagroda imienia profesora Stefana Mellera po raz pierwszy

Absolutną nowością tej edycji festiwalu będzie wręczenie prestiżowego wyróżnienia o charakterze międzynarodowym. Choć nazwisko laureata pozostaje tajemnicą, wojewoda uchylił rąbka tajemnicy w kwestii kryteriów wyboru.

Tylko dwa: inauguracja i wręczenie Nagrody imienia profesora Stefana Mellera, co jest też nowością podczas tego festiwalu, są wydarzeniami, na które potrzeba mieć zaproszenie. (...) Ta nagroda jest za wkład w rozwój bezpieczeństwa na świecie, w mądrą politykę, także politykę zagraniczną. Mam nadzieję, że nikt nie będzie rozczarowany, a wszyscy z wielkim entuzjazmem przyjmą laureata pierwszej Nagrody imienia profesora Stefana Mellera, bo to wielka, ważna i przede wszystkim bardzo przyzwoita postać - zapowiada Jacek Brzozowski.

Oficjalne ogłoszenie laureata i wręczenie nagrody nastąpi w najbliższy piątek o godzinie 14:30. Na to wydarzenie, podobnie jak na inaugurację festiwalu, obowiązywać będą wejściówki z zaproszeniami.