Radio Białystok | Gość | Przyszłość Podlaskiego: gospodarka, demografia i nowe podejście do bezpieczeństwa -
- Musimy zacząć ludziom tłumaczyć, że to jest dobry region, że mogą tu osiągać swoje cele, że mogą tu spełniać marzenia. (,,,) Całość działalności musi się opierać na tym, żeby była silna gospodarka i żeby młodzi ludzie tu zostawiali i chcieli tu właśnie otwierać swoje firmy, produkować, wytwarzać - mówił w Polskim Radiu Białystok prof. Robert Ciborowski.
Władze województwa rozpoczęły prekonsultacje dotyczące aktualizacji strategii rozwoju regionu. Chodzi o przyjęty sześć lat temu dokument, który do 2030 roku zakładał dynamiczny wzrost gospodarczy poprzez nowoczesne technologie, innowacje oraz zieloną energię, przy jednoczesnym dbaniu o unikalne walory przyrodnicze.
Aktualizacją strategii zajmuje się zespół ekspertów pod kierownictwem ekonomisty prof. Roberta Ciborowskiego z Uniwersytetu w Białymstoku, którego zapytaliśmy w Rozmowie Dnia o główne założenia nowej strategii.
Pułapka średniej technologii i wyzwania gospodarcze
Oceniając dotychczasowe efekty wizji rozwoju regionu, prof. Robert Ciborowski podkreślił, że na dokumenty strategiczne należy patrzeć jako na drogowskazy, a nie szczegółowy scenariusz zdarzeń.
Proszę patrzeć na strategię zawsze jak na pewne kierunki, a nie na to, co się będzie działo, bo dokument nie jest od tego, dokument wyznacza tylko pewne rodzaje działalności - zaznaczył ekonomista.
Mówiąc o kondycji podlaskich firm, ekspert zwrócił uwagę na konieczność awansu technologicznego.
Przedsiębiorczość - średnio to wygląda, bo przedsiębiorstwa podlaskie niestety funkcjonują głównie w obszarze tych najniższych technologii. One działają dobrze, one są bardzo konkurencyjne w Europie, one mają naprawdę znakomite osiągnięcia. Natomiast jeśli chcielibyśmy patrzeć w perspektywie przyszłości, tak to nazwijmy, to musimy za wszelką cenę próbować tak działać, żeby ten rozwój technologiczny wszedł przynajmniej na poziom wyżej - ocenił prof. Ciborowski.
Problem ten dotyczy zresztą nie tylko naszego regionu, ale całej krajowej gospodarki, która zderza się z globalną konkurencją.
Niestety, w ogóle w całej Polsce mamy, to się tak ładnie nazywa, pułapkę średniej technologii. To znaczy myśmy doszli do pewnego poziomu, natomiast dalej niestety to nie idzie. To Azja i Stany Zjednoczone właściwie przejęły te kierunki rozwoju technologicznego i to one przynajmniej w 80-90 procentach korzystają na tym, że te technologie rozwijają. A więc my musimy zrobić wszystko, naprawdę wszystko, żeby wejść przynajmniej ten etap wyżej, ten poziom wyżej, jeśli chodzi o rozwój technologiczny - wyjaśnił kierownik zespołu ekspertów.
Aby podlaskie przedsiębiorstwa mogły sprostać tym wyzwaniom, priorytetem aktualizowanej strategii ma być usuwanie barier administracyjnych i stwarzanie dogodnych warunków do inwestowania.
My przede wszystkim chcemy zwrócić uwagę na problemy, które trzeba rozwiązać, a więc pierwszy to jest gospodarka, bez tego nie ma nic. Musimy przedsiębiorstwom przede wszystkim ułatwiać działalność, tereny inwestycyjne, zaplecze, logistyka i tak dalej. Musi być szybciej, łatwiej, taniej, dynamiczniej - tak to musi działać i jeśli dalej to wszystko będzie trwało miesiącami, latami, czasami, no to niestety, przedsiębiorstwa będą się otwierały gdzie indziej - podsumował prof. Robert Ciborowski.
Geopolityka, granica i szanse na przyszłość
Sytuacja na wschodniej granicy mocno odbiła się na lokalnej gospodarce, jednak samorząd musi przygotowywać się na przyszłe zmiany w otoczeniu międzynarodowym.
Cała sytuacja na granicy bardzo negatywnie wpłynęła na to, czy nowe przedsiębiorstwa mają na rynek wchodzić czy nie. Zresztą nie tylko przedsiębiorstwa, bo my w tej aktualizacji na to zwracamy uwagę, że my musimy być gotowani na to, że sytuacja na wschodzie się zmieni. (...) Natomiast jeszcze kilka lat temu, przypomnę, to było ponad miliard złotych rocznie dochodu województwa z tytułu granicy. Dzisiaj te kwoty są niewielkie - podkreśla ekspert.
Depopulacja i zatrzymanie młodych w regionie
Województwo od lat zmaga się z kryzysem demograficznym, który wynika m.in. z niższych zarobków w porównaniu do reszty kraju.
Mamy województwo, które jest w fazie depopulacji i to od wielu, wielu lat. (...) Ta depopulacja jest również konsekwencją tego, że ludzie zarabiają zdecydowanie mniej niż w innych regionach Polski. A więc to jest główny problem - wskazuje prof. Robert Ciborowski.
Odwrócenie tego trendu wymaga długofalowych działań i budowania wiary w potencjał regionu.
To jest praca pewnie na pokolenie, ale musimy zacząć to robić, żeby ludziom tłumaczyć, że to jest dobry region, że mogą tu osiągać swoje cele, że mogą tu spełniać marzenia, są określone działania, które im w tym ułatwią, albo przynajmniej nie będą przeszkadzać. A więc moim zdaniem całość działalności musi się opierać na tym, żeby była silna gospodarka i żeby młodzi ludzie tu zostawiali i chcieli tu właśnie otwierać swoje firmy, produkować, wytwarzać i tak dalej.
Bezpieczeństwo jako podstawa gospodarki
Zdaniem prof. Roberta Ciborowskiego bezpieczeństwa nie wolno sprowadzać wyłącznie do zakupów militarnych, ponieważ kluczem jest rozwój otoczenia gospodarczego i naukowego.
Nie możemy oceniać bezpieczeństwa tylko przez pryzmat tego, ile kupimy sprzętu wojskowego, jak zabezpieczymy granice i tak dalej, bo to nie o to chodzi. Tu chodzi przede wszystkim o zbudowanie zaplecza - zaplecza przemysłowego, przedsiębiorczego, intelektualnego, edukacyjnego, który tworzyłby pewien konglomerat tych wszystkich rozwiązań, które zapewnią nam bezpieczeństwo.
Inwestycje w obronność, takie jak Tarcza Wschód, mogą stać się impulsem do unowocześnienia lokalnego przemysłu o podwójnym zastosowaniu.
Ja wyobrażam sobie efekt tej Tarczy Wschód, to jest właśnie wsparcie gospodarcze, edukacyjne i instytucjonalne, jeśli chodzi o region. Ja mówię o przedsiębiorstwach, które działają na przykład w branży cybernetycznej, IT, które również coś produkują, wytwarzają na przykład jakieś części etc., ale te części nie muszą być tylko wojskowe, mogą być w ogóle w maszynach. Teraz mamy ten bodziec finansowy, który może nam pozwolić przynajmniej wejść na wyższy poziom technologiczny i próbować to robić lepiej - dodaje ekonomista.
Żywność certyfikowana i bezpieczeństwo żywnościowe
Rolnictwo i sektor rolno-spożywczy to tradycyjna i niezastąpiona wizytówka Podlasia, która zyskuje na znaczeniu w obliczu trendów konsumenckich.
Sektor rolno-spożywczy i rolnictwo generalnie, to powinna być w ogóle perełka, jeśli chodzi o województwo podlaskie - szczególnie teraz, kiedy ludzie w coraz większym stopniu zwracają uwagę na to, co jedzą, jak te produkty do nich trafiają. Na przykład jest znakomity pomysł Uniwersytetu Medycznego, jeśli chodzi o żywność certyfikowaną, żebyśmy wiedzieli, co jemy, w jakim zakresie i tak dalej.
Własne rolnictwo stanowi również fundamentalny element bezpieczeństwa całego kraju.
To rolnictwo i całe przetwórstwo, które się dzieje w województwie podlaskim, to jest tradycja kilkuset lat, a rolnictwo jest również elementem bezpieczeństwa, proszę zwrócić uwagę. (...) II wojna światowa, przypominam - Polska była jednym z nielicznych krajów, gdzie nie było głodu, właśnie dlatego, że mieliśmy znakomite własne rolnictwo - zauważa prof. Ciborowski.
Prognozy cenowe i koszty energii
Rosnące ceny paliw i energii już wkrótce wpłyną na koszt pozostałych towarów, a powrót do taniej energii wydaje się niemożliwy - uważa prof. Robert Ciborowski.
To będzie trochę pesymistyczne, ale moim zdaniem czasy taniej energii już się skończyły. To znaczy, ona jeśli będzie trochę tańsza, to tylko trochę, natomiast ten kierunek świata, w którym idziemy, czyli właśnie rozwój technologiczny, zmiany takie geopolityczne - to wszystko wiąże się niestety z różnymi zmianami po stronie podaży, jeśli chodzi o substancje energetyczne i wydaje mi się, że dużo taniej nie będzie - podsumowuje ekonomista.