Radio Białystok | Gość | Trzy lata po wyborach. Aleksander Kwaśniewski o obecnej sytuacji politycznej w Polsce -
- "100 konkretów na 100 dni" brzmi dobrze, ale to nie znaczy, że jest to do wykonania. Radziłbym politykom, żeby spoważnieli - mówi były prezydent RP Aleksander Kwaśniewski.
Mijają trzy lata od wyborów parlamentarnych, które otworzyły drogę do władzy obecnej koalicji. Co udało się przez ten czas zmienić w Polsce, a które obietnice pozostały niezrealizowane? O bilansie politycznym ostatnich lat i kondycji polskiej polityki Adam Janczewski rozmawia z byłym prezydentem RP Aleksandrem Kwaśniewskim.
Trzy lata po wyborach. Sukcesy i nierozwiązane problemy
Punktem wyjścia do rozmowy była trzecia rocznica wyborów parlamentarnych z 15 października 2023 roku, które otworzyły drogę do utworzenia obecnej koalicji rządowej.
Zdaniem Aleksandra Kwaśniewskiego jedną z najważniejszych zmian było wzmocnienie pozycji Polski w Europie i powrót do głównego nurtu europejskiej polityki. Gość Polskiego Radia Białystok pozytywnie ocenia również rozwój gospodarczy, ale zaznacza, że bilans działań rządzących nie jest jednoznaczny.
Dzisiaj znowu jesteśmy w tym głównym nurcie polityki europejskiej, to jest ważne. Gospodarka się rozwija i należy do najbardziej dynamicznie zmieniających się w Europie. Myślę, że jest sporo osiągnięć w różnych dziedzinach, szczególnie takich jak cyfryzacja, polityka społeczna, o których można by mówić, ale też pozostają problemy nierozwiązane - mówi Aleksander Kwaśniewski.
Były prezydent uważa, że pozostały do kolejnych wyborów rok będzie dla koalicji czasem przekonywania wyborców do swojej skuteczności. Jak podkreśla - samo wskazywanie dotychczasowych osiągnięć może nie wystarczyć do uzyskania ponownego poparcia.
"100 konkretów na 100 dni". Krytyka politycznych obietnic
W rozmowie pojawiło się również pytanie o niezrealizowane zapowiedzi wyborcze. Program "100 konkretów na pierwsze 100 dni" Koalicja Obywatelska przedstawiła podczas konwencji w Tarnowie we wrześniu 2023 roku.
Aleksander Kwaśniewski krytycznie ocenia samo formułowanie tak daleko idących zobowiązań w tak krótkim terminie. Jego zdaniem chwytliwe hasło nie powinno zastępować realnego planu działania, a politycy zbyt łatwo podporządkowują się pomysłom specjalistów od wizerunku.
"100 konkretów na 100 dni" dobrze brzmi, ale to nie znaczy, że to jest do wykonania, więc radziłbym politykom, żeby spoważnieli, żeby już tych PR-owców ustawili tam, gdzie oni powinni być, a nie ulegali tym wszystkim podpowiedziom - podkreśla gość Polskiego Radia Białystok.
Były prezydent zwraca też uwagę na zmieniające się warunki międzynarodowe, które wpływają na możliwości realizacji politycznych zapowiedzi. Przywołuje wojnę w Ukrainie, agresywne działania Rosji w regionie oraz krytycznie ocenianą przez niego politykę Stanów Zjednoczonych. Jednocześnie zachęca wyborców do sceptycyzmu wobec kolejnych obietnic szybkiego wykonania rozbudowanych programów.
Jak pan następnym razem w wyborach usłyszy czy w kampanii wyborczej, że ktoś proponuje 100 pomysłów na 100 godzin albo coś podobnego, to niech pan nie wierzy - mówi Aleksander Kwaśniewski.
Więcej powagi, powściągliwości i wzajemnego szacunku
Zdaniem byłego prezydenta problemem jest nie tylko sposób składania obietnic, ale także poziom debaty publicznej. Kwaśniewski wskazuje, że media społecznościowe i działające w nich algorytmy ułatwiają rozpowszechnianie niesprawdzonych informacji oraz obrazów przedstawiających nieistniejącą rzeczywistość.
Jak mówi gość Polskiego Radia Białystok, w takich warunkach odpowiedzialność polityków powinna być szczególnie duża. Oczekuje od nich większej powagi, powściągliwości i gotowości do uznania, że wartościowe propozycje mogą pojawiać się również po drugiej stronie politycznego sporu.
To nie jest tak, że wszystkie dobre pomysły mamy tylko my, u innych też mogą być dobre pomysły i warto z nich korzystać - zaznacza Aleksander Kwaśniewski.
Przyznaje jednak, że obserwowany przez niego kierunek zmian nie daje wielu powodów do optymizmu.
Rozliczenia rządów PiS. "Oczekiwania społeczne są niezaspokojone"
Aleksander Kwaśniewski krytycznie ocenia również dotychczasowe efekty rozliczania poprzedniej władzy. Odpowiadając na pytanie o wzajemny szacunek w polityce, zauważa, że skala pociągania do odpowiedzialności osób sprawujących wcześniej władzę pozostaje - w jego ocenie - niewielka.
Paradoks polega na tym, że gdyby patrzeć po efektach, to jest bardzo dużo szacunku, bo mało kto został pociągnięty do odpowiedzialności. Natomiast gdy chodzi o oczekiwania społeczne, to one były i one są niezaspokojone - mówi były prezydent.
Gość Polskiego Radia Białystok wiąże nadzieje na zmianę między innymi ze sprawą Pegasusa. Podkreśla potrzebę wskazania, które decyzje były niewłaściwe i kto powinien za nie odpowiedzieć.
Ostro krytykuje także postawę Zbigniewa Ziobry. Odnosząc się do jego wyjazdu do Stanów Zjednoczonych i przywołanego w rozmowie argumentu o braku zaufania do polskiego wymiaru sprawiedliwości, przypomina o wieloletniej odpowiedzialności byłego ministra za jego funkcjonowanie.
Prokuratura Krajowa wystąpiła o tymczasowe aresztowanie i ekstradycję Ziobry w związku ze śledztwem dotyczącym Funduszu Sprawiedliwości. Jest to postępowanie dotyczące zarzutów, a nie stwierdzenie winy prawomocnym wyrokiem.
Kwaśniewski o Nawrockim: prezydent powinien budować mosty
Ważną część rozmowy stanowiły konsekwencje wyborów prezydenckich z 2025 roku, w których Karol Nawrocki pokonał Rafała Trzaskowskiego.
Aleksander Kwaśniewski ocenia, że choć różnica między kandydatami była stosunkowo niewielka, polityczne skutki wyniku są bardzo poważne. Zarzuca Nawrockiemu torpedowanie działań rządu i dążenie do porażki koalicji w wyborach parlamentarnych w 2027 roku. W jego przekonaniu taka postawa jest sprzeczna z rolą głowy państwa.
Z punktu widzenia roli prezydenta to jest bardzo złe, bo nie od tego jest prezydent. Prezydent powinien być tym, który buduje mosty - podkreśla Aleksander Kwaśniewski.
Były prezydent ostrzega, że konsekwencje konfliktu między najważniejszymi ośrodkami władzy wykraczają poza bieżącą rywalizację partyjną. Jego zdaniem przedłużający się spór może osłabiać państwo zarówno w relacjach międzynarodowych, jak i w kwestiach bezpieczeństwa.
Każdy rok, który będzie poświęcony wojnie polsko-polskiej, to jest ryzyko dla naszej pozycji międzynarodowej, dla naszego bezpieczeństwa, dla naszego rozwoju - mówi gość Polskiego Radia Białystok.
Białoruś między dyktaturą a rosyjskimi wpływami
W rozmowie pojawił się także istotny dla województwa podlaskiego temat relacji z Białorusią i ponownego otwarcia przejść granicznych. Ruch w Bobrownikach i Kuźnicy przywrócono 17 listopada 2025 roku.
Aleksander Kwaśniewski uważa, że polityka wobec Aleksandra Łukaszenki wymaga uwzględnienia dwóch kwestii: dyktatorskiego charakteru jego rządów oraz silnej zależności Białorusi od Rosji. Krytykuje represje i wykorzystywanie uwalniania więźniów politycznych do uzyskiwania korzyści w relacjach międzynarodowych. Jednocześnie ocenia, że Łukaszenka zachowuje pewną zdolność przeciwstawiania się pełnemu podporządkowaniu kraju Moskwie.
Gdyby Łukaszenka dzisiaj został zastąpiony przez jakiegoś mniej twardego, także w rozmowach z Putinem polityka, to Białoruś byłaby już dzisiaj całkowicie wchłonięta przez Federację Rosyjską. Nie mówię o takim formalnym wchłonięciu, ale w sensie wpływów politycznych - ocenia Aleksander Kwaśniewski.
W tym kontekście były prezydent interpretuje amerykańskie zabiegi dyplomatyczne oraz możliwość utrzymywania kontaktów z Mińskiem. Zastrzega jednak, że pozostawienie przestrzeni do rozmów nie oznacza akceptacji ograniczania demokracji czy więzienia przeciwników politycznych.
Elastyczna polityka wobec Łukaszenki
Pytany o możliwości oddziaływania Polski na białoruskie władze, Aleksander Kwaśniewski wskazuje przede wszystkim na działania podejmowane wspólnie z partnerami w Unii Europejskiej. W jego ocenie bezpośrednie możliwości Warszawy są bardziej ograniczone, choć nie należy ich całkowicie wykluczać.
Gość Polskiego Radia Białystok opowiada się za podejściem łączącym nacisk z możliwością współpracy, zależnie od postępowania białoruskich władz.
W ramach Unii Europejskiej ta polityka kija i marchewki, taka polityka bardziej elastyczna w stosunku do samego Łukaszenki, moim zdaniem, ma uzasadnienie - mówi Aleksander Kwaśniewski.
Były prezydent RP Aleksander Kwaśniewski był gościem 5. Dni Czeskich w Nie Teatrze w Białymstoku.