Białystok upamiętnia ofiary akcji lutowej sprzed 83 lat

W południe kwiaty przy pomniku upamiętniającym uczestników powstania w getcie (miało ono miejsce w sierpniu 1943 roku) kwiaty złożył prezydent Białegostoku Tadeusz Truskolaski i wojewoda podlaski Jacek Brzozowski.

Trudno sobie wyobrazić, jak nieludzkie warunki stworzyli naziści tylko dlatego, że ci ludzie byli Żydami. Jesteśmy tutaj po to, by pokazać, że pamiętamy, oddajemy cześć niewinnym ofiarom - mówił dziennikarzom prezydent Truskolaski. Podkreślał, że trzeba społeczeństwu przypominać, że ani pokój, ani współczesne osiągnięcia, nie są dane raz na zawsze.

- Musimy ciągle dbać o wartości i nie dopuścić do tego, aby różnego rodzaju siły, przede wszystkim nazistowskie, ale też i bolszewickie, nie doszły do głosu. Bo wtedy człowiek się w tych systemach totalitarnych nie liczy - dodał prezydent.

Tu chodzi nie tyle o liczby i statystyki, co o zorganizowany, masowy system represji i likwidacji narodu ze względów ideologii totalitarnej, jaką był nazizm - podkreślał wojewoda Brzozowski.

Te gesty, które robimy, to także nasz sprzeciw wobec polityki, która próbuje relatywizować nazistowskie zbrodnie lub w ogóle podważać istnienie nazistowskiego systemu likwidacji ludzi ze względu na ich narodowość - mówił wojewoda.

Wieczorem odbędą się uroczystości, których uczestnicy przyjdą pod pomnik trasą z miejsca, gdzie przed laty była zlokalizowana jedna z bram białostockiego getta; obecnie jest tam symboliczna tablica wmurowana w chodnik.

Białostockie getto zostało utworzone w lipcu 1941 r., zlikwidowano je w sierpniu 1943 r. - w getcie wybuchło wówczas powstanie, które trwało od 16 do 25 sierpnia.

5 lutego 1943 r. rozpoczęła się pierwsza akcja Niemców zmierzająca do likwidacji białostockiego getta; jest nazywana akcją lutową. Już wcześniej pojawiła się lista ok. 10 tys. mieszkańców getta, którzy mieli być wywiezieni do obozów koncentracyjnych. Członkowie Judenratu (utworzonej przez Niemców rady żydowskiej w getcie) próbowali tę liczbę ograniczyć, uzasadniając, że Żydzi pracują w fabrykach produkujących m.in mundury na front wschodni.

5 lutego 1943 roku o godzinie czwartej rano jednostki żandarmerii, gestapo oraz policji żydowskiej rozpoczęły przeszukiwania terenu getta, wyłapując wytypowanych do wywózki ludzi. W trwającej około tygodnia akcji na miejscu rozstrzelano około tysiąc osób, a do obozu zagłady w Treblince wywieziono kolejnych 12 tys.

| red: sk, pp