Województwo podlaskie - ponad 173 mln euro z UE z programu regionalnego trafi na bezpieczeństwo

Łączny budżet programu Fundusze Europejskie dla Podlaskiego (FEdP) 2021-2027 to blisko 1,3 mld euro. Zgodnie z wcześniejszymi wytycznymi unijnymi, minimum 10 proc. środków we wszystkich programach jest przesuwanych na bezpieczeństwo. W podlaskim programie regionalnym na te cele ma trafić blisko 13,4 proc. pieniędzy.

Propozycje zmian już omówione z Komisją Europejską

Propozycje tych zmian w podlaskim programie zostały już omówione z Komisją Europejską, która formalnie ma się wypowiedzieć na ten temat do końca lutego. Zmiany mają być zatwierdzone przez KE do końca kwietnia, a w maju zarząd województwa podlaskiego planuje przyjąć stosowną uchwałę.

Marszałek poinformował, że jeśli ten harmonogram będzie dotrzymamy, pierwsze konkursy dotyczące bezpieczeństwa będą ogłoszone w drugiej połowie 2026 r.

Wschodnie regiony UE otrzymały przy okazji przesunięć pieniędzy dodatkowe preferencje - np. możliwość wypłaty dodatkowych zaliczek czy rozliczania projektów do końca 2030 r. Korzystające z programu samorządy dostaną też większe dofinansowanie - nie 85 proc. jak dotychczas, a 95 proc. - wyjaśniła dyrektor departamentu zarządzania funduszami i programami w urzędzie marszałkowskim Karolina Perkowska.

Technologie podwójnego zastosowania

Podlaskie firmy będą mogły zdobyć pieniądze np. na działalność w nowych kierunkach wykorzystując technologie podwójnego zastosowania (dual-use). Dyrektor departamentu innowacji i przedsiębiorczości w urzędzie marszałkowskim Emilia Malinowska podała przykład dronów, które w czasie pokoju mogą być stosowane w rolnictwie, a w czasie zagrożenia - w innych celach. Chodzi też o to, że przedsiębiorca - producent maszyn rolniczych - będzie mógł po przeprowadzeniu prac badawczo-rozwojowych zająć się np. produkcją pojazdów czy maszyn na rzecz obronności lub dostarczaniem części do takiej produkcji.

Nasze firmy, które są wyspecjalizowane w produkcji maszyn rolniczych, już interesują się tymi obszarami i mają bardzo duży potencjał np. bycia podwykonawcami i dostarczania pewnych elementów, do produkcji pojazdów na cele wojskowe - powiedziała dziennikarzom Malinowska.

Dodała, że aby konkurować w tych zagadnieniach z przedsiębiorstwami z innych regionów o środki na zbrojenia, obronność, potrzebne są firmom informacje, jak najszybsze przygotowania. Firmy prowadzą rozeznanie samodzielnie, pytają także urząd.

Wiele firm przechodzi już audyty bezpieczeństwa tak, żeby móc produkować lub dostarczać różne elementy dla przemysłu obronnego. Firmy wiedzą, że jest to obszar rozwojowy i wiedzą, że na tym mogą skorzystać wchodząc w nowe tematy - podkreśliła Emilia Malinowska.

Przedsiębiorcy będą mogli się także starać o pieniądze na cyberbezpieczeństwo, zabezpieczanie systemów informatycznych, procesów produkcji i diagnozę tych problemów.

Po nowym podziale środków, ich część będzie także przeznaczona na szkolenia dotyczące bezpieczeństwa w przedsiębiorstwach, instytucjach publicznych czy w szkołach. Na doposażenie będą mogły liczyć Ochotnicze Straże Pożarne. Samorządy będą mogły się starać o pieniądze na infrastrukturę wodną, obiekty, które będą mogły służyć do schronienia.

Budowa fabryki wodorowej

Marszałek poinformował, że w ramach przesunięć środki zostaną przeznaczone np. na budowę fabryki wodorowej, którą będzie realizować Suwalska Specjalna Strefa Ekonomiczna, czy na dodatkową infrastrukturę wokół pasów startowych na lotniskach w Suwałkach i Krywlanach w Białymstoku. Zaznaczył, że nie chodzi o wydłużanie pasów, ale np. o rozbudowę dróg kołowania, infrastrukturę nawigacyjną.

Oba pasy mają po 1350 m długości, a ten w Białymstoku nie jest dotąd w pełni wykorzystywany.

Na koniec stycznia 2026 r. umowy w ramach FEdP zawarto w sumie na 45,1 proc. pieniędzy; rozliczono 13,8 proc. tych środków.

źródło: PAP | red: pp