Prof. Perkowski o uchwale Senatu w sprawie osób neuroróżnorodnych: to ważny krok

Uchwała została podjęta w związku z realizacją inicjatywy "Standardy w obronie godności - systemowy model postępowania służb publicznych wobec osób z niepełnosprawnością niewidoczną oraz neuroróżnorodnością", prowadzonej przez Fundację na Rzecz Rozwoju Probacji "PROBARE" we współpracy z Uniwersytetem w Białymstoku oraz Fundacją Autism Team.

Kluczowe znaczenie miał 1 kwietnia 2026 roku, kiedy podczas posiedzenia Senackiego Zespołu ds. Zrównoważonego Rozwoju, organizowanego wspólnie z Fundacją "PROBARE", oficjalnie zainaugurowano projekt "Standardy w obronie godności". Wówczas dr Ewelina Wojtera-Stasiorowska - prezes Fundacji "PROBARE" - przekazała Senatorowi Krzysztofowi Kwiatkowskiemu wniosek o podjęcie uchwały wraz z autorskim projektem dokumentu, który został następnie odczytany przez Senatora i przyjęty przez Senat RP w dniu 21 maja 2026 roku przez aklamację.

Uchwałę z rąk marszałek Senatu Małgorzaty Kidawy-Błońskiej odebrał Jan Gawroński - Społeczny Zastępca Rzecznika Praw Dziecka, pomysłodawca Klubów Świadomej Młodzieży oraz działacz społeczny związany z Fundacją Autism Team.

Podczas wystąpienia wybrzmiały słowa Sylwii Kowalskiej z Fundacji Autism Team:

"To może być autyzm - zmień strategię komunikacji".

"Przyjęta uchwała to drogowskaz, który otwiera proces decyzyjny i wskazuje kierunki niezbędnych zmian systemowych w naszym kraju" - mówi profesor Maciej Perkowski z Wydziału Prawa Uniwersytetu w Białymstoku, jeden z ekspertów wspierających tę ideę.

Profesor podkreśla, że godność jest przyrodzonym i najważniejszym prawem każdego człowieka, a osoby neuroróżnorodne są dziś szczególnie narażone na jej naruszanie. Często dotyka ich tak zwana wtórna dyskryminacja - choć formalnie mają swoje prawa, to w praktyce ich niewidoczna niepełnosprawność bywa ignorowana przez sferę publiczną, która jest skrojona pod statystyczną większość.

Profesor Perkowski podkreśla, że uchwała Senatu jest ważna w procesie poprawy życia osób neuroróżnorodnych. Celem jest dokonanie horyzontalnego przeglądu całości prawa, czyli tak zwanego screeningu, aby wyeliminować bariery w urzędach, sądach i innych instytucjach. Nie chodzi tylko o nowe przepisy, ale o to, by system był mądrze obsługiwany przez świadomych ludzi, którzy rozumieją specyfikę osób neuroróżnorodnych.

Jak podkreśla profesor Perkowski, polskie rozwiązania wypracowane przez Fundację na Rzecz Rozwoju Probacji "PROBARE" we współpracy ze środowiskiem naukowym Uniwersytetu w Białymstoku i partnerem społecznym Fundacją Autism Team z Łodzi budzą już zainteresowanie ekspertów z USA i mogą stać się wzorem dla innych krajów Unii Europejskiej.

| red: tk, bs, zmj