Piłka nożna za cenę życia. Konspiracyjny futbol pod nosem okupanta [podkast wideo]

Nowy odcinek podkastu historycznego

O grze w piłkę nożną podczas okupacji rozmawiamy w kolejnym odcinku podkastu historycznego "Tajemnice naszych czasów". Odkrywamy historię konspiracyjnych lig, które stały się symbolem niezłomności i patriotyzmu. Gościem Lecha Pilarskiego jest historyk, profesor Artur Pasko z Uniwersytetu w Białymstoku.

Likwidacja polskiej kultury fizycznej

Niemiecki okupant, z Hansem Frankiem na czele, dążył do całkowitego zniszczenia polskiej inteligencji i kultury. Sport, jako element budujący tężyznę fizyczną i morale narodu, został surowo zakazany. Stadiony przejęto i oznaczono napisami "Tylko dla Niemców", a sprzęt sportowy bez skrupułów konfiskowano. 

Już na początku wojny terror uderzył w wybitnych sportowców - w masowych egzekucjach w Palmirach zginęli m.in. mistrz olimpijski Janusz Kusociński oraz medalista Tomasz Stankiewicz.

Konspiracyjna liga: Warszawa i Kraków

Mimo groźby aresztowania, wywózki do obozu czy rozstrzelania, Polacy zaczęli organizować tajne rozgrywki. Tylko w Warszawie i Krakowie działało po kilkadziesiąt drużyn. Mecze odbywały się w warunkach polowych: na łąkach, polach poza miastem lub między blokami, które tłumiły dźwięki i umożliwiały obserwację terenu.

Na najwyższych piętrach kamienic stacjonowały "czujki", które miały ostrzegać przed zbliżającymi się Niemcami. Gdy pojawiało się zagrożenie, piłkę zakopywano, a zawodnicy i kibice – których potrafiło zebrać się nawet kilka tysięcy - błyskawicznie się rozbiegali.

"Tajemnice naszych czasów" na YouTube to rozwinięcie naszej antenowej audycji historycznej - zobacz wszystkie odcinki. Wraz z historykami i ekspertami odkrywamy nieznane fakty oraz pokazujemy wydarzenia, które ukształtowały historię naszego regionu, Polski i Europy.

"Święta wojna" pod okiem SS

Niezwykłym epizodem była krakowska rywalizacja Wisły i Cracovii. W 1943 roku emocje podczas meczu były tak wielkie, że kibice obu drużyn zaczęli się bić pod samym oknem komendanta SS.

Tragiczne losy gwiazd: Ernest Wilimowski

Historia wojennego sportu to także postacie tragiczne, jak Ernest Wilimowski - genialny napastnik, który przed wojną strzelił Brazylii cztery gole na mundialu. Jako Ślązak, postawiony przed wyborem między frontem a grą pod niemieckim szyldem, podpisał volkslistę. Choć przez lata nazywany zdrajcą, jego historia ukazuje skomplikowane losy ludzi z pogranicza, którzy próbowali przetrwać w nienormalnych czasach.

Futbol za drutami obozów

Piłka nożna docierała nawet do miejsc kaźni. W obozie Gross-Rosen wycieńczeni polscy więźniowie rozegrali mecz z wypoczętymi esesmanami. Wygrana 1:0 (bramkę zdobył więzień o nazwisku Lewandowski) stała się dla osadzonych symbolem nadziei na zwycięstwo nad oprawcą.

Podziemny futbol był formą zbrojnego oporu, który pozwalał Polakom na chwilę zapomnieć o nienormalności wojny, integrował społeczeństwo i dawał siłę do dalszej walki o wolność

| red: wsz, gl