Radio Białystok | Wiadomości | Wiadomości - Białystok stolicą debaty o bezpieczeństwie. II Forum Spójności i Rozwoju Granicznego UE [zdjęcia]
Białystok stał się w środę (4.11) stolicą europejskiej debaty o bezpieczeństwie. W Operze i Filharmonii Podlaskiej zorganizowano II Forum Spójności i Rozwoju Granicznego Unii Europejskiej.
Ponad 700 uczestników, w tym unijni urzędnicy, dyplomaci, samorządowcy i ludzie biznesu, dyskutowało o tym, jak zmienić wschodnią flankę Unii w tak zwany Europejski Hub Odporności.
Trudne sąsiedztwo
Woj. podlaskie jest wśród wschodnich regionów UE z Polski, Litwy, Finlandii czy Bułgarii, mających tzw. trudne sąsiedztwo na wschodzie. Regiony te od dwóch lat zabiegają o specjalne preferencje w budżecie UE na lata 2028-2034, by chronić granice, ale także, aby - osłabione na skutek wojny w Ukrainie i wojny hybrydowej na granicy z Białorusią - mogły się rozwijać.
Marszałek woj. podlaskiego Łukasz Prokorym powiedział, że wschodnie regiony UE to dziś swoista "tarcza", miejsca, które ponoszą odpowiedzialność za bezpieczeństwo UE, ale nie odbywa się to bez różnych kosztów gospodarczych i społecznych. Podkreślił, że mimo trudnej sytuacji, regiony te chcą się rozwijać, przyciągać inwestorów, gdyż, aby Europa była silna, silne muszą być jej regiony, także przygraniczne.
Dlatego bezpieczeństwo musimy rozumieć szerzej. To nie tylko obrona granic. To także sprawna infrastruktura, odporna gospodarka, silne społeczności lokalne i warunki, które pozwalają ludziom wiązać swoją przyszłość z regionem - zauważył Prokorym.
Regiony UE graniczące z Rosją, Białorusią i Ukrainą chcą, aby po 2027 r. powstał specjalny, dedykowany im instrument finansowy/program. Chcą realizacji infrastruktury, tzw. dual-use, czyli podwójnego zastosowania (na czas wojny i zagrożenia), działań zatrzymujących młodych ludzi w regionach, zapobiegania depopulacji.
Potrzebne dodatkowe pieniądze
Inicjator dodatkowego wsparcia wschodnich regionów na forum UE, europoseł KO Jacek Protas powiedział, że regiony te potrzebują dodatkowych pieniędzy na lata 2028-2034, ale nie kosztem innych regionów.
Silna granica wymaga nie tylko infrastruktury obronnej, lecz także przedsiębiorstw, miejsc pracy, usług publicznych, dobrych warunków do życia dla mieszkańców - powiedział Protas.
Regiony wschodnie chcą też np. 95 proc. dofinansowania z UE do projektów realizowanych przez podmioty publiczne. Obecnie to wsparcie wynosi do 85 proc. Chcą też 100 proc. finansowania projektów związanych z infrastrukturą krytyczną czy 30 proc. prefinansowania wsparcia - poinformował Protas.
Regiony liczą, że sprawa preferencji, o które zabiegają, znajdzie swój finał (trafi do formalnych dokumentów UE) w pierwszym półroczu 2027 r., podczas prezydencji Litwy w UE - powiedział dziennikarzom Prokorym. Podlaskie sąsiaduje z Litwą.
Wszystkie postulaty wschodnich regionów znalazły się w specjalnej Deklaracji Regionów Trudnosąsiedzkich, pod którą - drogą elektroniczną - są zbierane podpisy poparcia. Podczas forum poinformowano, że dotychczas poparło ją ponad 1,2 tys. osób z różnych krajów.
Podczas Forum uhonorowano tegorocznych laureatów tytułów "Promotor Polski". Za wkład w promocję Podlaskiego w kraju i za granicą zostali wyróżnieni: Adam Woronowicz, Oskar Pietuszewski, Filia Uniwersytetu w Białymstoku w Wilnie oraz Podlaska Regionalna Organizacja Turystyczna. Nagrody wręczyli marszałek Łukasz Prokorym oraz prezes Fundacji Polskiego Godła Promocyjnego „Teraz Polska” Krzysztof Przybył.
Forum zbrojeniowe
Przy okazji Forum odbyło się również Regionalne Forum Przemysłu Zbrojeniowego.
Polska Grupa Zbrojeniowa SA szuka przedsiębiorców do współpracy, chce w bezpośrednich rozmowach poznać ich pomysły, rozwiązania, obecne możliwości, aby wykorzystać ten potencjał na rzecz obronności państwa. Ma to służyć rozwojowi polskich firm i temu, by jak najwięcej funduszy na obronność zostało w kraju - tłumaczyli organizatorzy Forum Przemysłu Zbrojeniowego.
Sektor obronny dzisiaj jest jednym z kluczowych sektorów, w którym te inwestycje będą realizowane. Środki, które będą przeznaczane na te inwestycje, są bardzo duże. Naszym celem jest, aby jak największa część tych środków pozostała w Polsce, w polskich podmiotach - powiedziała wiceminister aktywów państwowych Eliza Zeidler.
PGZ przyznaje, że Podlaskie nie należy do regionów, gdzie ma miejsce produkcja na rzecz obronności, ale są firmy, które chcą w tym uczestniczyć, być dostawcami, producentami np. komponentów.
| red: mt, zmj, tk