Radio Białystok | Magazyny | Podróże po kulturze | Miłka Malzahn o klasykach i nowościach filmowych

Miłka Malzahn o klasykach i nowościach filmowych

Ekscytują nas nowości filmowe, przeglądamy z wypiekami na twarzy repertuar kin, z nadzieją, że coś nas zaskoczy, coś zatrzyma w tym biegu codziennym, coś poruszy. Oglądamy filmy od dziecka i znamy się na oglądaniu, wszyscy. I z biegiem czasu coraz wyraźniej widzimy, że „wszystko już było”. Że historie, te najbardziej ludzkie w gruncie rzeczy, mówią o tym samym, liczy się kunszt, nastrój, opowiadającego, obraz, który zwraca uwagę na inne wymiary miłości, zazdrości, zbrodni czy kosmicznych przygód.

Czasami idziemy na nowość z wielką nadzieją i... wracamy rozczarowani. W takich chwilach warto wrócić do korzeni. Przypomnieć sobie, od czego to się zaczęło. I nie mówię tu o dobranockach o Reksiu. Chociaż polecam. Mówię o filmach, które zmieniały oblicze współczesnej kinematografii, a nie są współczesne. Świetnie jest zobaczyć takie opokowe, czarno-białe filmy na dużym ekranie.

„Do utraty tchu” Godarda - Nowa Fala

1 grudnia 2025, godz. 18:15 w kinie Forum

Film, który początkowo miał być thrillerem o ludziach opętanych myślami o śmierci, zmieniał swoją formę stopniowo, podczas 4-tygodniowej realizacji. Wielka improwizacja zaowocowała przełomową propozycją w rozwoju kina i najważniejszym obrazem w toku kształtowania się nowej fali. „Do utraty tchu” zadecydowało o tym, jak w ciągu najbliższych dziesięcioleci będą wyglądały filmy.

Jean Seberg, dzięki roli Patricii Franchini, stała się ikoną artystycznej rewolucji, która wpłynęła na twórców z całego świata. Niedawno powstał też film o niej z Kristen Stewart w roli głównej, ciekawie pokazujący medialne zniewolenie.

Potem drugi seans:

„Nowa fala” (Francja, USA 2025, 105')

Reżyser Richard Linklater zabiera nas na plan „Do utraty tchu” - czarno-biały, kręcony po francusku film o narodzinach francuskiej Nowej Fali. To pełen humoru, melancholii i energii „list miłosny do kina”, który oddaje ducha tamtej twórczej wolności i rewolucji filmowej. Kameralne ujęcia, improwizacje, elipsy montażowe – prawdziwa uczta dla kinomanów.

Ale oczywiście dla tych, którzy chcą mieć zaplanowane inne wieczory tego tygodnia, są inne obrazy.

„Norymberga” Jamesa Vanderbilta wchodzi do kin z potężnym bagażem poprzedników: od klasycznego „Wyroku w Norymberdze” Stanleya Kramera z 1961 roku, który pokazywał proces oczami sędziego mierzącego się z winą całego narodu, po seriale dokumentalne z autentycznymi stenogramami i archiwaliami.

Nowy film przesuwa punkt ciężkości: zamiast monumentalnego patosu trybunału dostajemy intymny pojedynek młodego amerykańskiego psychiatry z Hermannem Göringiem, rozgrywany w czterech ścianach celi, pełen długich rozmów i psychologicznych gier.

Vanderbilt mniej koncentruje się na wyroku - bardziej na tym, jak rodzi się zło, jak zręczny demagog buduje narrację usprawiedliwienia i jak ta retoryka, niepokojąco znajoma we współczesnym świecie rosnących autorytaryzmów, potrafi nas dziś uwieść mimo całej historycznej wiedzy o konsekwencjach.

Fenomenalna gra Russella Crowe’a jako Göringa oraz Ramiego Maleka jako psychiatry. Film balansuje między widowiskiem a poważnym spojrzeniem na historię, choć momentami tempo bywa nierówne, a niektóre wątki poboczne nieco rozpraszają uwagę. Mimo to to bardzo ważne i poruszające kino, które przypomina, dlaczego pamięć historyczna nigdy nie powinna słabnąć.

„Wicked: Na dobre” to druga część filmowej adaptacjiznanego fanom musicalu, która domyka historię Elfaby i Glindy - od przyjaźni na Uniwersytecie Shiz po ostateczne rozpisanie ról „dobrej” i „złej” czarownicy w Krainie Oz. To rozśpiewane, kolorowe, miejscami smutne kino o inności, ostracyzmie, propagandzie i władzy, która produkuje wygodne etykietki. Pod cukierkową baśnią kryją się bardzo współczesne tematy: polaryzacja, cancelowanie „odmieńców”, manipulacja mediami.

„Uwierz w Mikołaja 2” to świąteczna komedia familijna z tłem ślubu Ani i Roberta oraz wyprawą małej Zosi przez całą Polskę w poszukiwaniu „prawdziwego” Mikołaja, gdy jej babcia trafia do szpitala.

Film bardzo świadomie korzysta z przedświątecznego klimatu: śnieg, lampki, podróż, dom seniora - opowiada o potrzebie bliskości, opiece nad starszymi, rodzinnych więziach i nadziei, a nie tak bardzo o magii Mikołaja. Można z tego filmu korzystać, zachowując zdrowy dystans do cukierkowości i sentymentalizmu.

Patrząc na te filmy razem, widać, że to właśnie starsze obrazy podpowiadają nam nowe kierunki, zakotwiczając nasz filmowy świat w prywatnej strefie wyobraźni. Zanim więc zachwycisz się kolejną nowością, warto sprawdzić, jak to „już było” - od rewolucyjnych czarno-białych kadrów i procesów, które zmieniały bieg historii, po współczesne musicale i lekkie, świąteczne opowieści, które też są częścią tej samej, wielkiej historii kina.