Radio Białystok | Wiadomości | "Białystok pamięta" - 75. rocznica powstania w getcie

"Białystok pamięta" - 75. rocznica powstania w getcie

autor: Joanna Sikora, Monika Kalicka

16.08.2018, 05:24, akt. 17.08.2018, 07:37

W Białymstoku w czwartek upamiętniono 75. rocznicę wybuchu powstania w tamtejszym getcie. Trzeba wyciągać wnioski z tragicznych wydarzeń sprzed lat, działać na rzecz tolerancyjnego, otwartego i uczącego się z przeszłości społeczeństwa - podkreślali uczestnicy tych obchodów.

75. rocznica powstania w białostockim getcie, fot. Monika Kalicka
75. rocznica powstania w białostockim getcie, fot. Monika Kalicka

Obchody 75. rocznicy powstania w getcie białostockim - relacja Joanny Sikory

Promocja "Pamiętnika" Dawida Szpiry - relacja Joanny Sikory

Problemy z odsłuchem?

Częstym problemem przy wyświetlaniu playera jest używanie Adblocka.
Dłuższe dźwięki na niektórych wersjach przeglądarki Chrome są ucinane.


Drugi pod względem wielkości zryw żydowskiej ludności
Powstanie w białostockim getcie historycy uważają za drugi pod względem wielkości, po Warszawie, zryw ludności żydowskiej w walce z hitlerowcami.

Getto w Białymstoku zostało utworzone przez Niemców w lipcu 1941 r. dla ponad 40 tys. Żydów z miasta i okolic. Bezpośrednim powodem wybuchu powstania były niemieckie przygotowania do ostatecznej likwidacji getta. Słabo uzbrojonych powstańców było trzystu; Niemców, dysponujących czołgami i samolotami, dziesięć razy więcej. Główne walki w getcie toczyły się 16 sierpnia 1943 roku, w kolejnych kilku dniach broniły się już tylko pojedyncze punkty oporu.

Główne uroczystości związane z 75. rocznicą wybuchu tego powstania miały miejsce przy pomniku upamiętniającym obrońców getta, który stoi na placu noszącym imię przywódcy powstania Mordechaja Tenenbauma-Tamaroffa. By nie wpaść w ręce Niemców, wraz ze swoim zastępcą Danielem Moszkowiczem, Tenenbaum popełnił samobójstwo.

Modlitwy, przemówienia i składanie wieńców

W uroczystościach wzięli udział m.in. przedstawiciele władz państwowych i samorządowych, ambasad Izraela, Niemiec i Rosji oraz grupa dawnych żydowskich mieszkańców Białegostoku i ich potomków. Po oficjalnych wystąpieniach i modlitwach za zmarłych, przy pomniku składano wieńce.

M.in. od prezydenta Andrzeja Dudy, w którego imieniu zrobił to wojewoda podlaski Bohdan Paszkowski, od władz Białegostoku i regionu, korpusu dyplomatycznego, parlamentarzystów, partii politycznych czy organizacji społecznych. Na zakończenie uroczystości na placu zasadzony został dąb upamiętniający rocznicę.

Jeden z najbardziej dramatycznych zrywów młodzieży żydowskiej przeciwko hitlerowskiemu okupantowi, powstanie ludzi skazanych na zagładę, którzy nie godzili się na swój los i postanowili zginąć jak bohaterowie - mówili o wydarzeniach sprzed 75 lat uczestnicy uroczystości.

Aby odpowiednio uczcić i upamiętnić ludzi, zamordowanych w okresie zagłady tylko za to, że byli Żydami, musimy działać na rzecz tolerancyjnego, otwartego i uczącego się z przeszłości społeczeństwa. Musimy uczyć się z historii i zapewnić przyszłość naszych dzieci w duchu pokoju i braterstwa (...) Naszym obowiązkiem jest zapewnienie, żeby zło nie wróciło

- podkreślała w swoim wystąpieniu w czasie uroczystości ambasador Izraela w Polsce Anna Azari.

Nie ma dziś miejsca w naszym mieście na żadne idee czy ideologie, które odwołują się do dzielenia ludzi na lepszych i gorszych, według arbitralnych podziałów. Deklarujemy naszą wspólną wiarę w dobro niepoddające się żadnej relatywizacji. Takie, które łączy, nie zaś dzieli

 - podkreślał prezydent Białegostoku Tadeusz Truskolaski. Mówił, że historia białostockiego getta jest historią uniwersalną.

To historia o człowieczeństwie i cenie, jaką trzeba niekiedy za nie zapłacić 

- dodał Truskolaski.

Tragiczna historia Leo Melameda

Gościem honorowym tegorocznych obchodów był prawnik i finansista Leo Melamed, urodzony w 1932 roku w Białymstoku, który wraz z rodzicami ocalał z Holocaustu i ostatecznie zamieszkał w USA. Melamed wspominał tragiczną historię swojej rodziny, wpisującą się w tragiczną historię białostockich Żydów w czasie II wojny światowej.

Podkreślał, by nikt o tym nie zapomniał, że choć obozy koncentracyjne takie jak Treblinka, Majdanek czy Auschwitz-Birkenau były w Polsce, to zostały zbudowane przez nazistów. Z rozkazów Adolfa Hitlera, Heinricha Himmlera, Josefa Mengele, Adolfa Eichmanna, Josepha Goebbelsa, Hermanna Goeringa - by wspomnieć choć kilka nazwisk, tych - nie do opisania - zbrodniarzy III Rzeszy, którzy nadali bieg najwstrętniejszemu aktowi ludobójstwa w historii, a który nazywamy dziś Holocaustem - mówił Melamed.

Przypominał też o wielowiekowych tradycjach społeczności żydowskiej w tym mieście. Również w innych wystąpieniach podkreślano bogatą historię Żydów w Białymstoku. Ambasador Azari mówiła, że Białystok to jedno z najbardziej rozpoznawalnych polskich miast w Izraelu. Przypominała, że pochodzili stamtąd m.in. twórca esperanto Ludwik Zamenhof, rabin Samuel Mohylewer czy malarz Max Weber.

Jakub Kagan ze stowarzyszenia byłych mieszkańców Białegostoku w Izraelu mówił, że dzisiaj Polska jest szczerym przyjacielem Izraela, a między oboma krajami ma miejsce poważna, produktywna współpraca w wielu dziedzinach, we wzajemnych stosunkach ekonomicznych i kulturalnych. Dziękował władzom Białegostoku za podtrzymywanie pamięci o Żydach w tym mieście.

"Białystok pamięta"

Tegoroczne obchody 75. rocznicy powstania w białostockim getcie odbywały się pod hasłem "Białystok pamięta". Oprócz oficjalnych uroczystości, bogatszy niż zwykle jest program imprez towarzyszących, na który składają się m.in. koncerty, pokazy filmowe czy spacery historyczne.

Panel dyskusyjny i prezentacja pamiętnika

Po głównych uroczystościach pod Pomnikiem Bohaterów Getta, zaplanowano panel dyskusyjny poświęcony codziennemu życiu i zagładzie białostockiego getta (pod patronatem muzeum Polin), który poprzedził promocję nowego wydawnictwa - odnalezionego niedawno pamiętnika napisanego przez młodego Żyda Dawida Szpiro, człowieka który pracował w getcie jako policjant.

Promocja wydawnictwa odbyła się w Centrum im. Ludwika Zamenhofa. Pamiętnik można także usłyszeć na naszej antenie.


Pamiętnik Dawida Szpiro 



Można też było wysłuchać koncertu Karoliny Skrzyńskiej: "Benkenisz – Tęsknota". W Galerii Arsenał odbył się pokaz filmu "Intymność" Yael Vishnizki-Levi.

Obchody rocznicy powstania potrwają w Białymstoku do niedzieli

Wystawa "Ilustracje do Biblii" Bencjona Rabinowicza - to kolejna odsłona cyklu wydarzeń związanych z 75. rocznicą wybuchu powstania w białostockim getcie. Fotokopie prac urodzonego w Białymstoku malarza można oglądać przed siedzibą Galerii Sleńdzińskich przy ulicy Legionowej. Kolejnym z wydarzeń, przygotowanych pod wspólnym hasłem "Białystok pamięta", jest spotkanie i promocja książki Sama Solasza i Judy Katz. Jej współautor żył w białostockim getcie i w publikacji wspomina tamte chwile. To o 17:00 w Centrum im. Ludwika Zamenhofa. Po spotkaniu muzykę klezmerską zagra Frey-Lech Trio. Obchody rocznicy bohaterskiego czynu społeczności żydowskiej potrwają w Białymstoku do niedzieli.

źródło: PAP | red: mag, sk, rbon, mak, maj


ZOBACZ TEŻ:


Koncerty, wystawy i promocja pamiętnika w 75. rocznicę wybuchu powstania w getcie białostockim

6.08.2018, 14:56

Promocja odnalezionego niedawno pamiętnika z getta autorstwa Dawida Szpiro, koncerty, spacer historyczny zaplanowano w dniach 14-19 sierpnia w Białymstoku w ramach obchodów 75. rocznicy powstania w getcie białostockim. W poniedziałek (06.08) przedstawiono plan obchodów.


77. rocznica mordu Żydów w Jedwabnem - uroczyste obchody

10.07.2018, 07:26

W 77. rocznicę mordu Żydów w Jedwabnem uczczono ofiary pogromu. W miejscu, gdzie stoi pomnik upamiętniający wydarzenia z lipca 1941 roku, odmówiono modlitwy za zmarłych i złożono wieńce.


W Białymstoku rozmawiano o sytuacji Żydów w regionie, w tym o śledztwie ws. Jedwabnego

28.06.2018, 07:23

Sprawa Jedwabnego wywołała dyskusję w czasie środowej (27.06) konferencji poświęconej sytuacji ludności żydowskiej na Białostocczyźnie w czasie II wojny światowej. Konferencję zorganizowano w Białymstoku, w związku z 77. rocznicą spalenia przez Niemców Wielkiej Synagogi w tym mieście.


Mija 77 lat od spalenia Wielkiej Synagogi w Białymstoku

27.06.2018, 06:10

To wydarzenie zapoczątkowało masową eksterminację ludności żydowskiej w Białymstoku. Mija 77 lat od spalenia Wielkiej Synagogi.




Studio Radia Bialystok

studio

+48 85 744 22 22
studio@radio.bialystok.pl

ZNAJDŹ NAS












źródło: www.radio.bialystok.pl​


Białystok FM 99,4 Łomża FM 87,9 Suwałki FM 98,6 Siemiatycze FM 104,1 Białowieża FM 89,4 178,352 MHz (k.5C) DAB+

Copyright © Polskie Radio Białystok