Białystok uczci 82. rocznicę wybuchu powstania w getcie

Historycy powstanie w białostockim getcie uważają za drugi pod względem wielkości - po Warszawie - zryw ludności żydowskiej w walce z hitlerowcami. Główne walki trwały 16 sierpnia 1943 roku, w kolejnych dniach broniły się już tylko pojedyncze punkty oporu.

Uroczystości wyjątkowo 14 sierpnia

Co roku główne uroczystości odbywają się właśnie 16 sierpnia, jednak w tym roku z uwagi na szabat odbędą się 14 sierpnia - zapowiedział we wtorek (12.08) prezydent Białegostoku Tadeusz Truskolaski. - To była prośba strony żydowskiej - dodał.

W południe tradycyjnie uroczystości odbędą się przy pomniku obrońców getta, który stoi na placu im. przywódcy powstania - Mordechaja Tenenbauma-Tamaroffa. W uroczystościach mają wziąć udział m.in. delegacje ze Stanów Zjednoczonych i Izraela.

Wcześniej znicze zostaną zapalone m.in. przy Pomniku Wielkiej Synagogi, upamiętniającym ofiary pożaru z 27 czerwca 1941 roku, gdy Niemcy spędzili Żydów do największej w mieście bożnicy i ją podpalili. Znicze zapłoną też przy tablicy upamiętniającej Icchoka Malmeda, który został powieszony po tym, jak 5 lutego 1943 roku oblał kwasem dwóch funkcjonariuszy gestapo, usiłujących wejść do mieszkania przy ul. Kupieckiej 29 (obecnie to ulica Malmeda).

Kamienie pamięci dla rodziny Kracowskich

Tego dnia zaplanowano też odsłonięcie stolpersteinów, tzw. kamieni pamięci, poświęconych pamięci rodziny Kracowskich. - Będzie to już trzecia odsłona; po rodzinie Pisarów i Raszkinów, będzie to rodzina Kracowskich - mówił Tadeusz Truskolaski. Kamienie zostaną umieszczone przy ul. Lipowej 17, gdzie przed wojną stał dom tej rodziny.

Jak przypomniał Tadeusz Truskolaski, Samuel Kracowski, znany położnik, zginął 27 czerwca 1941 roku w pożarze Wielkiej Synagogi. Jego żona i syn zginęli w Treblince, z Zagłady uratowała się córka, Ewa Kracowska, która po wojnie wyjechała do Izraela. - Nie dała rady mieszkać tutaj, w Białymstoku, z uwagi na takie bardzo bolesne wspomnienia. Brała czynny udział w powstaniu w getcie i jako jedna z nielicznych przeżyła i dożyła dosyć sędziwego wieku - powiedział prezydent.

Akcja "Białystok pamięta" z niezapominajkami

14 i 16 sierpnia odbędzie się akcja "Białystok pamięta" Białostockiego Ośrodka Kultury (BOK). To akcja wręczania mieszkańcom papierowych przypinek w kształcie niezapominajki, które powstały jako symboliczny znak upamiętniania historii białostockich Żydów. 14 sierpnia wolontariusze będą wręczać niezapominajki podczas głównych uroczystości, a 16 sierpnia - na głównych ulicach miasta

Chcemy włączyć mieszkańców w taką pamięć o mieszkańcach, o połowie mieszkańców przedwojennego Białegostoku, a także o tym, żebyśmy wypełnili tę lukę w pamięci, o pamiętaniu o białostockich Żydach i o getcie właśnie - mówiła na konferencji Agnieszka Kajdanowska z BOK.

Będzie można też uczestniczyć w promocji wznowionego wydania książki Felicji Raszkin-Nowak "Moja gwiazda". Raszkin-Nowak była świadkiem powstania w getcie. Udało jej się z getta uciec; doczekała końca wojny dzięki polskiej rodzinie z podbiałostockiej wsi, która ukrywała ją przez prawie rok.

Dyrektorka Galerii im. Sleńdzińskich Jolanta Szczygieł-Rogowska, która miała okazję spotkać i rozmawiać z Felicją Raszkin-Nowak, mówiła, że marzeniem pani Felicji było, by jej książki znalazły się w szkołach. - I Galeria im. Sleńdzińskich specjalnie przygotowała taki nakład, który zostanie przekazany do bibliotek szkół ponadpodstawowych, gdzie ta książka się znajdzie zgodnie z wolą pani Felicji Nowak - dodała Szczygieł-Rogowska. Książka trafi do szkół w Białymstoku.

Koncert, spacer i film w ramach obchodów

W ramach obchodów zaplanowano też m.in. koncert zespołu Nachum, którego nazwa nawiązuje do Nachuma Sternheima - żydowskiego kompozytora. W sobotę zaplanowano spacer śladami rodziny Kracowskich i słuchowisko „Wciąż jesteśmy liczni”, natomiast na zakończenie - w niedzielę - prezentację filmu „Historia otwiera”, o poszukiwaniu śladów swojej żydowskiej rodziny w Białymstoku.

W organizację obchodów obok władz miasta, BOK i Galerii im. Śleńdzińskich, zaangażowane są też m.in. Fundacja Otwarta Edukacja i Stowarzyszeni Big Picture.

źródło: PAP | red: sk