"Czułym okiem" Tomasz Jastrun

25 kwietnia 2013, 09:09

Czulym okiem okladka 200dpi.jpg
Czulym okiem okladka 200dpi.jpg

O MIŁOŚCI I UPŁYWIE CZASU. HAŁASIE I CISZY.
MĘŻCZYZNACH I KOBIETACH. KWIATACH I BIEDRONKACH.
TOMASZ JASTRUN PISZE O RZECZACH WAŻNYCH I O TYCH – Z POZORU – BŁAHYCH.
A PISZE TAK, ŻE NIE SPOSÓB OPRZEĆ SIĘ LEKTURZE.

Od dziesięciu lat na łamach miesięcznika „Zwierciadło” Tomasz Jastrun ogląda i podgląda świat czułym, ale też uważnym i przenikliwym okiem. Jego spostrzeżenia mogą zaskakiwać, rozśmieszać, niekiedy oburzać. Na pewno skłaniają do refleksji nad sobą samym, nad in-nymi, nad otaczającym nas światem – z jego pięknem, ułomnością i różnorodnością. Nie bez przyczyny talent Tomasza Jastruna cenił sam Jerzy Giedroyc, legendarny redaktor naczelny paryskiej „Kultury”.
Dodatkowego smaku felietonom dodaje to, że na ich kartach pojawiają się znakomici pisarze i poeci – obok rodziców Tomasza Jastruna, Mieczysławy Buczkówny i Mie-czysława Jastruna – m.in. Wisława Szymborska, Zbigniew Herbert, Czesław Miłosz i Sławomir Mrożek.

TOMASZ JASTRUN
poeta, prozaik, eseista, krytyk literacki, felietonista i reporter. W latach 1990–1994 dyrektor Instytutu Polskiego w Sztokholmie oraz attaché kulturalny w Szwecji. Autor wielu książek, m.in. Obok siebie, Rzeka podziemna. Był stałym felietonistą paryskiej „Kultury”, na której łamach, pod pseudonimem Smecz, rozpoczął serię felietonów „Z ukosa”, które następnie kontynuował w „Rzeczpospoli-tej” i „Newsweeku”. Obecnie felietonista tygodni-ka „Wprost”. Od lat związany z miesięcznikiem „Zwierciadło”. Laureat wielu nagród. m.in. nagro-dy literackiej paryskiej „Kultury” (1990 r.).

fragment książki

RÓŻO, BÓJ SIĘ BOGA!
Stosunek mężczyzn do kwiatów określiłbym jako seksualnie-praktyczno-niechętny.

Jeśli szukamy różnic między kobietami i mężczyznami, które są uparcie niezmienne, to wydaje się, że nadal różnią nas uparcie kwiaty! Mężczyzna, który kupuje kwiaty, by postawić je w swoim pokoju, jest podejrzanym wyjątkiem, u kobiet to częste.
Pamiętam, że kiedy byłem dzieckiem, rodzice mnie uczyli: „Dziewczynki nie bij nawet kwiatkiem!”. Jak zwykle zbuntowany buczałem pod nosem: „A jeśli kwiatkiem, to
tylko kolczatą różą”.
Najbardziej ekscentrycznym i roztargnionym człowiekiem, jakiego znałem, był słynny krytyk Artur Sandauer. Przez lata mieszkaliśmy w tym samym domu. Kiedyś przyszedł do nas na obiad, przyniósł przywiędłe, ociekające wodą kwiaty. Dając je gospodyni, powiedział: „Słyszałem, że jak się przychodzi na obiad, to przynosi się kwiaty”.
Sam jednak też kiedyś popełniłem kwietny nietakt. Jako młody dziennikarz miałem przeprowadzić wywiad ze świetną malarką Hanną Rudzką-Cybisową. Przyniosłem bukiet ciętych chryzantem. Nie wiedziałem, że wtedy chryzantemy zdobiły wyłącznie świeże mogiły. Spojrzała na mnie z odrobiną smutku, którego nie pojąłem. Znała się na kwiatach, często je malowała.
Ale najpiękniejszy namalowany kwiat wisi teraz w moim mieszkaniu i jest dziełem znakomitego Nachta-Samborskiego. Przyjaźnił się z moim ojcem i obiecał mu dać swój obraz. Należał jednak do malarzy perfekcjonistów, nie mógł rozstać się z obrazami, gdyż nieustannie je poprawiał. Nacht przez lata poprawiał dla nas ten obraz, aż w końcu umarł. Zrozpaczeni rodzice kupili od spadkobierców inne
jego płótno – fikusa w doniczce.
Największy sukces przydarzył się kwiatom w XVII wieku w Holandii. Przez kilka lat dziesiątki tysięcy ludzi cierpiały na tulipomanię. Miało to rzeczywiście charakter obłędu, a cena jednej cebulki rzadkiego okazu tulipana była bliska wartości małego pałacu. Powstało coś w rodzaju giełdy tulipanowej, na której grały tysiące Holendrów. Wszystko przez pewnego wirusa, który uszkadzał kwiaty i tworzył nowe oryginalne odmiany. Zbigniew Herbert pięknie pisał o tym w Martwej naturze z wędzidłem.
Dlaczego nie fascynują mnie kwiaty, chociaż jestem tak wrażliwy na estetyczną stronę świata? Sam bywam tym zdumiony. Po długim namyśle odpowiadam – kwiaty są dla mnie zbyt piękne, ich uroda jest za jaskrawa, natarczywa.
Cudowny o tym wierszyk Róża napisał Tuwim.

Przypatrując się jej kształtom,
Barwie, płatkom, pączkom, listkom,
Nawet cierniom – myślę: gwałtu!
Jakież to prześliczne wszystko!
Jakież to bez skazy wszystko,
Jaka w niej perfekcja sroga,
Różo, różo, formalistko!
Różo, różo, bój się Boga!

A cięte kwiaty mają „podcięte żyły”, dlatego tak szybko więdną. Zwiędłe przypominają nam, jak ulotna jest nasza uroda i życie. Gnijące kwiaty na cmentarzach przygnębiają mnie w najwyższym możliwym stopniu – sugerują aż za wiele.
Zmiana generacyjna musi dotknąć też kwiaty. Przedstawicielka najmłodszych pisze mi: „Kwiaty umierają w mojej generacji. Nikt o nie nie dba. Kwiaty mnie ucieszą, ale te zerwane z klombu czy trawnika, one mają największą moc. Wie Pan, jak moi rówieśnicy dają kwiaty? Ukradkiem. Dla każdego z nich to wstydliwa kwestia. Żaden nie posiada nawyku dawania kwiatów bez okazji. Nie ma mowy. Ewentualnie, by przeprosić”.
Stosunek mężczyzn do kwiatów określiłbym jako seksualnie-praktyczno-niechętny. Nie przypadkiem mówi się „z kwiatka na kwiatek”. Mężczyźni dają kwiaty, by uwieść, przypodobać się, rzadko z potrzeby serca. Wielu mężczyzn przypomina myśliwego, który nagle zmuszony jest odłożyć strzelbę i chwycić bukiet kwiatów, by przywabić zwierzynę. Ale liczne kobiety, te młode też, zwierzają mi się, że marzą, by mężczyzna, ot tak, podczas spaceru, nagle kupił im bukiet kwiatów.
Kobieta, która kupuje jemu kwiaty? To się zdarza. Moje istnienie poczęło się z pewnych dwóch bukietów róż, jeden kupiła dla mojego przyszłego ojca moja przyszła mama. Czyli nie byłoby mnie bez róż? Czy dlatego mam tyle kolców?

Prowadzący:

Dorota Sokołowska



ZNAJDŹ NAS







" Sto nowych rysunków Franza Kafki"

Pierwsza książka, w której opublikowano całość dorobku graficznego Franza Kafki.



"Opera na trzy śmierci" Sylwia Stano

Powojenna Warszawa, prastara puszcza, trzy zbrodnie i dziewczyna, która ocalała, by śpiewać.



"Za wolność moich sióstr" Gayle Tzemah Lemmon

Nie miały głosu. Nie miały praw. Nie miały przyszłości. Więc z bronią w ręku postanowiły je sobie wywalczyć



"Ten drugi" Książę Harry

Jest mężem, ojcem, działaczem humanitarnym i ekologicznym, weteranem wojennym i ambasadorem zdrowia psychicznego.
Mieszka w Santa Barbara w Kalifornii z rodziną i trzema psami.



"Mapa kulturowa" Erin Meyer

W książce znajdziemy wiele skutecznych rad, wskazówek i praktycznych przykładów m.in. rozmówki angielsko-holenderskie, które udowadniają, że uprzejmość ma wiele twarzy



"O tyranii” Timothy Snyder

"O tyranii” Snydera to przełomowa książka o tym, jak przeciwstawiać się autorytaryzmowi. Niestety nawet dziś, w XXI wieku, wciąż rezonuje jako dzieło na wskroś trafne i aktualne.



"Sekcja zwłok. True crime – historie z prosektorium" Vincent di Maio, Ron Franscell

Autorzy zapraszają nas do świata koronerów, przysięgłych, świadków i sędziów



"Kiedy kobiety były smokami" Kelly Barnhill

Opowieść o kobiecym gniewie, zmowie milczenia i godzeniu się z losem, mocny feministyczny manifest
w fantastycznym przebraniu.



O czym mówimy w tym tygodniu?

Kilka propozycji na najbliższy czas. Co warto czytać?



Co będziemy czytać i polecać w najbliższym czasie?

Nowości z księgarskich półek-polecamy codziennie o 12.20



"Operacja mundial. Futbol, korupcja, polityka. 1930-2026" Krzysztof Kawa, Remigiusz Półtorak

W prawdziwej grze – o wielkie pieniądze, prestiż i wpływy – biorą udział nie tylko gwiazdy futbolu. To czasem czarna energia.



"Moc dobrych słów" Matt Haig

Matt Haig to jeden z najbardziej inspirujących popularnych autorów naszej epoki, piszących o zdrowiu psychicznym.



"Lazurowa idea. O rzeczywistości" Zellker

Ksiązkę poleca Grupa Wydawnicza Harmonia. Wydawnictwo UNUO



"Zaraz wracam" Liliana Fabisińska

Zapraszamy na przygody mafijne, jazdę na skuterze i wirtuozerię kulinarną w najnowszej powieści Liliany Fabisińskiej



"Adam. Mickiewicz" Cezary Harasimowicz

Autor strąca wieszcza z cokołu, zabiera czytelnika w niezwykle barwną podróż do epoki romantyzmu



"Czereśnie od Świętej Anny" Michael Sowa

Jest rok 1945. Na ziemie Dolnego Śląska wkracza Armia Czerwona, nieodwracalnie zmieniając życie jego mieszkańców.



„Wymyślone miasto Lwów” Ziemowit Szczerek

Dla Ziemowita Szczerka Lwów to po prostu jego miasto.



"Nagły świt" Agnieszka Jeż

. Premiera pierwszego tomu SAGI RODZINY POLAKOWSKICH już 7 września.



"Jak żyć z lękiem" Marcin Matych

Dr Nerwica - rapując i pisząc - zachęca wszystkich cierpiących w ukryciu z powodu lęku do sięgnięcia po pomoc.



"Przypływ. O emocjach i seksualności dojrzałych kobiet" Alicja Długołęcka

Coś dla dojrzałych pań- książka poszerza horyzonty, daje wiedzę, proponuje nowe drogi



"Deman" Artur Urbanowicz

Zastanawiałeś się kiedykolwiek, co by się wydarzyło, gdyby w czasie opętania to człowiek kontrolował demona, a nie odwrotnie?



"Boginie, dziewice, potworzyce" Hanna Furgo

Książka zawiera 500 haseł i jest skarbnicą wiedzy o mitycznych bohaterkach, a także ich obecności w kulturze i sztuce



"Twierdza Warszawa" Dariusz Kaliński

Walcząca Warszawa to nie tylko powstanie. Książka mówi o tym, co najważniejsze dla tego miasta.



"Historia Kościoła. O męczennikach palestyńskich” Euzebiusza z Cezarei

Nowe wydanie „Historii Kościoła” w klasycznym tłumaczeniu ks. bpa Arkadiusza Lisieckiego. Słowo wstępne do książki napisał Paweł Lisicki.



Z okazji 75. urodzin brazylijskiego pisarza Paula Coelho przypominamy sylwetkę Autora

75. URODZINY PISARZA PAULO COELHO, 35. ROCZNICA WYDANIA PIELGRZYMA
ALCHEMIK OD 650 TYGODNI NA LIŚCIE BESTSELLERÓW „USA TODAY”



"Niepowstrzymani" Yuval Noah Harari

Spider-Man, Wonder Woman, Superman, Batman? Nie. Prawdziwym bohaterem jesteś ty



„Chińczycy trzymają nas mocno" Sylwia Czubkowska

Czyta się jak powieść sensacyjną ze świadomością, że to wszystko prawda. Tak rodzi się przyszłość



"Do głębi intrygujący kraj" Arkady Radosław Fiedler

Nieodpartemu diabelnemu urokowi Boliwii nie oprze się nikt – twierdzi Arkady Fiedler. Czas więc na podróż.



"Życie mimo wszystko. Rozmowy o samobójstwie" Halszka Witkowska

To książka ratunek. Życie warte jest rozmowy (zwjr.pl) o rosnącym lawinowo w Polsce zjawisku samobójstw.



"Minuty. Reportaże o starości" (wydanie poszerzone) Iza Klementowska

Kiedy pojawia się myśl, że nadchodzi starość? I czy w ogóle się pojawia – czy to bardziej proces, który zdarza się przeoczyć? Albo ignorować?



"Szept mroku" Kinga Litkowiec

Kinga Litkowiec w nowej, zmysłowej i przepełnionej sekretami opowieści. Nowość na końcówkę gorącego lata



"Wyglądy i wglądy" Aleksander Fiut

Wydawnictwo Literackie poleca



„Mężczyzna, który zjadł orzeszki” Marta Guzowska i Leszek Talko

Zabawna opowieść spod znaku Wielkiej Litery



"Spatif. Upajający pozór wolności" Aleksandra Szarłat

SPATIF- tę książkę trzeba przeczytać- poleca Wydawnictwo Czarne



„Każda praca hańbi. Pozdrowienia z późnego kapitalizmu” Wiesławiec Deluxe

Wywrotowe treści o...zakładzie pracy. Każdym :-) Poleca Wydawnictwo Znak LIteraNova






źródło: www.radio.bialystok.pl​


Białystok FM 99,4 Łomża FM 87,9 Suwałki FM 98,6 Siemiatycze FM 104,1 Białowieża FM 89,4 178,352 MHz (k.5C) DAB+

Copyright © Polskie Radio Białystok