Radio Białystok | Wiadomości | Mieszkańcy regionu oddali hołd ofiarom zbrodni katyńskiej

Mieszkańcy regionu oddali hołd ofiarom zbrodni katyńskiej

autor: Adam Janczewski, Edyta Wołosik, Paweł Wądołowski

13.04.2022, 08:23, akt. 20:00

13 kwietnia to w naszym kraju Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej.

Źródło fot.: Mateusz Duchnowski / UMWP
Źródło fot.: Mateusz Duchnowski / UMWP


0:00
0:00
Mieszkańcy Łap oddali hołd ofiarom zbrodni katyńskiej - relacja Adama Janczewskiego | Pobierz plik.


0:00
0:00
Uroczystości z udziałem m.in. wojewody podlaskiego, marszałka i służb mundurowych odbyły się przy Pomniku Katyńskim - relacja Edyty Wołosik | Pobierz plik.


Problemy z odsłuchem?

Częstym problemem przy wyświetlaniu playera jest używanie Adblocka.
Dłuższe dźwięki na niektórych wersjach przeglądarki Chrome są ucinane.

Uroczystości w Białymstoku 

W Białymstoku wojewódzkie uroczystości z udziałem m.in. wojewody podlaskiego, marszałka i służb mundurowych odbyły się przy Pomniku Katyńskim. Wzięli w nich udział także potomkowie ofiar, którzy podkreślali, że temat zbrodni katyńskiej obecny jest przez całe życie.

"Powinniśmy pamiętać o tej zbrodni. Chciano zlikwidować naród polski. Chciano wymazać go z mapy świata" - mówi podczas uroczystości marszałek województwa podlaskiego Artur Kosicki.

"Historia stała się znowu tak bardzo aktualna. I tym boleśniej odczuwamy tę rocznicę, kiedy widzimy tło ukraińskie. Temu towarzyszy również potworne kłamstwo, które propaganda rosyjska rozpościera. Chce tym kłamstwem przykryć swoje zbrodnie tak, jak to było przy zbrodni katyńskiej" - mówił wojewoda podlaski Bohdan Paszkowski.

W południe rozpoczęły się miejskie uroczystości. 

"Temat w PRL zakazany, najbardziej bolesna karta w polskiej historii" - tak o zbrodni katyńskiej mówił w czasie uroczystości prezydent Białegostoku Tadeusz Truskolaski. Podkreślał, że czas uroczystości jest szczególny, bo za polską wschodnią granicą toczy się wojna wywołana przez Rosją, a "historia Katynia ma niestety swój dalszy ciąg".

Wyraził nadzieję, że "dzisiejsi zbrodniarze odpowiedzą za swoje czyny" i "doczekamy się wkrótce pokoju na Ukrainie".


Uroczystości w Łapach 

Mieszkańcy Łap oddali hołd ofiarom zbrodni katyńskiej. W uroczystości na placu Niepodległości wzięli udział m.in. samorządowcy, dyrektorzy, nauczyciele i uczniowie tamtejszych szkół.

Po uroczystości władze samorządowe na cmentarzu w Łapach złożyły wiązankę i zapaliły znicze na Grobie Nieznanego Żołnierza w hołdzie zamordowanym przez NKWD.


Pracownicy Zakładu Karnego w Czerwonym Borze upamiętnili zamordowanych funkcjonariuszy

W Katyniu zamordowano także funkcjonariuszy przedwojennej straży więziennej - dzisiaj ich pamięć uczcili pracownicy Zakładu Karnego w Czerwonym Borze. Złożyli kwiaty przy tablicy upamiętniającej funkcjonariuszy z Łomży zamordowanych na wschodzie - Franciszka Kućmierowskiego i Antoniego Binkiewicza. Pamięć o nich i pozostałych zabitych to obowiązek nas wszystkich - mówił dyrektor Zakładu Karnego w Czerwonym Borze, Zbigniew Jankowski.

Kapelan Zakładu Karnego w Czerwonym Borze, ksiądz Emil Sasinowski dodał, że tylko pamiętając o historii możemy patrzeć w przyszłość.

Przy tablicy upamiętniającej zabitych na wschodzie funkcjonariuszy rosną też dwa dęby pamięci. W ubiegłym roku posadzili je obecni pracownicy Zakładu Karnego w Czerwonym Borze.


Nowa publikacja IPN o zesłanych na Sybir

To hołd dla ofiar Katynia i ich rodzin, które trafiły na Syberię - mówiła w Jedwabnem autorka publikacji o zesłaniach mieszkańców gminy w latach 1940-1941. Patrycja Sanejko z białostockiego IPN opisała historię rodzin, które trafiły z okolic Jedwabnego na nieludzką ziemię. 

Na prezentacji publikacji w Jedwabnem była Irena Kuklińska-Kashper, której rodzina była wywieziona na Syberię. Jak mówiła, przez wiele lat nie można było wspominać o tych wydarzeniach.

Uczestnicy spotkania złożyli też kwiaty pod pomnikiem Sybiraka w Jedwabnem.


Już latem 1941 r. okazało się, że do tworzonej Armii Polskiej na Wschodzie zgłasza się bardzo niewielu oficerów

Rysy na budowanym przez sowietów kłamstwie katyńskim pojawiały się długo przed ujawnieniem mordu przez niemiecką machinę propagandy. Już latem 1941 r. okazało się, że do tworzonej Armii Polskiej na Wschodzie zgłasza się bardzo niewielu oficerów. Józefowi Czapskiemu, jednemu z nielicznych ocalałych z obozu w Starobielsku, powierzono zadanie odnalezienia towarzyszy niewoli oraz jeńców z dwóch pozostałych obozów. Prowadząc śledztwo, Czapski rozmawiał nie tylko z polskimi jeńcami i więźniami łagrów, ale również sowieckimi urzędnikami i enkawudzistami. Część z nich sugerowała, że zaginieni jeńcy zostali wysłani na najdalsze wyspy na Morzu Arktycznym. Podobne przekonanie wyrażała część towarzyszy niewoli, którzy uniknęli śmierci.

Kilka miesięcy później, podczas rozmowy między gen. Władysławem Sikorskim a Stalinem, na pytanie polskiego premiera sowiecki dyktator stwierdził, że tysiące polskich jeńców uciekło do Mandżurii. Wiosną 1942 r. polskie władze zwróciły się do Brytyjczyków o wsparcie w poszukiwaniach. Szef brytyjskiego MSZ Anthony Eden zabronił dyplomatom angażować się w narastający m.in. wokół tej kwestii konflikt polsko-sowiecki. Sprawa ta pojawiła się jednak w raporcie przygotowanym dla Ministerstwa Wojny przez ppłk. Lesliego Hullsa: „Uwięzieni w Kozielsku, Starobielsku i Ostaszkowie po prostu znikli bez śladu (w łącznej liczbie 8300). Od 1940 r. nikt o nich nie słyszał i mimo obietnicy złożonej osobiście przez Stalina gen. Sikorskiemu i gen. Andersowi los tych oficerów pozostaje całkowitą tajemnicą”.


Wiosną 1942 r. część prawdy o losach polskich jeńców nieświadomie odkryli polscy robotnicy

Wiosną 1942 r. część prawdy o losach polskich jeńców nieświadomie odkryli polscy robotnicy przymusowi, którzy dowiedzieli się o kaźni od miejscowych mieszkańców. Ustawiony przez nich krzyż mógł był jedną ze wskazówek, która doprowadziła Niemców do miejsca mordu. Kluczowe dla odkrycia dołów śmierci były również relacje składane przez miejscową ludność.

11 kwietnia 1943 r. niemiecka agencja prasowa Transocean opublikowała depeszę o odnalezieniu koło Katynia, na terenie lasu Kozie Góry, zwłok ok. 3 tys. ciał polskich oficerów wziętych do niewoli przez sowietów we wrześniu i w październiku 1939 r. Był to początek gigantycznej niemieckiej akcji propagandowej, której celem było rozbicie sojuszu ZSRS i państw zachodnich oraz przekonanie Polaków o bezsensowności walki po ich stronie. Kolejne tygodnie miały udowodnić nieskuteczność machiny sterowanej przez Josepha Goebbelsa. Dwa dni wcześniej niemiecki minister propagandy zapisał w swoim dzienniku: „W pobliżu Smoleńska odkryto masowe groby Polaków. Bolszewicy zastrzelili po prostu ok. 10 tys. polskich jeńców, wśród nich także więźniów cywilnych, biskupów, intelektualistów, artystów itp., po czym grzebali ich we wspólnych mogiłach”.

Dwa dni później w siedzibie niemieckiego MSZ odbyła się specjalna konferencja prasowa, na której ujawniono pierwsze szczegóły prowadzonych prac ekshumacyjnych, w tym nazwiska niektórych zamordowanych. Tego samego dnia o godz. 15:15 o odkryciu poinformowało Radio Berlin: „Ze Smoleńska donoszą, że miejscowa ludność wskazała władzom niemieckim miejsce tajnych egzekucji masowych wykonywanych przez bolszewików […] Już dziś ustalono, że wśród zamordowanych znajduje się gen. [Mieczysław – przyp. red.] Smorawiński z Lublina. […] Ogólna liczba zamordowanych obliczana jest na 10 tysięcy, co odpowiadałoby mniej więcej całości korpusu oficerskiego polskiego wziętego przez bolszewików do niewoli”.

„Wiadomości – rano o znalezieniu przez Niemców pod Smoleńskiem grobu 11 tys. Polaków zamordowanych przez bolszewików” – zapisano w „Dzienniku czynności Prezydenta RP Władysława Raczkiewicza” pod datą 13 kwietnia 1943 r. Dwa dni później informacja o odnalezieniu miejsca zbrodni ukazała się w prasie Generalnego Gubernatorstwa. Tego samego dnia o sprawie zameldował do Londynu dowódca Armii Krajowej gen. Stefan Rowecki „Grot”. „W oględzinach grobu wzięło udział kilku Polaków z Warszawy i Krakowa specjalnie tam zawiezionych. Ich relacje nie pozwalają wątpić w autentyczność tego masowego mordu. Opinia publiczna jest wzburzona, szczegóły w najbliższych dniach” – pisał. Tydzień później przesłał do Londynu informacje na temat składu delegacji oraz szczegółów prac prowadzonych przez Niemców, m.in. o odnalezieniu zapisków oficerów, które pozwalały ustalić datę popełnienia mordu na wiosnę 1940 r.

„Rozkręcamy sprawę nadal i będziemy tak długo atakować przede wszystkim Anglików i Amerykanów, aż wreszcie przemówią. […] Cała sprawa Katynia staje się gigantycznym wydarzeniem politycznym, które wywołać może jeszcze doniosłe reakcje” – zapisał Goebbels po kilku dniach trwania akcji propagandowej. Szczególną wagę przywiązywał do szokujących obrazów z Katynia, które były „w swej wymowie tak okropne, iż tylko część nadaje się do publikacji”. Wielką wagę przywiązywał również do uwiarygodnienia ekshumacji przez przedstawicieli państw neutralnych oraz funkcjonujące na terenie Generalnego Gubernatorstwa instytucje, które zachowały polskie kierownictwo. 14 kwietnia do Katynia udała się Komisja Techniczna Polskiego Czerwonego Krzyża z sekretarzem generalnym Kazimierzem Skarżyńskim.

19 kwietnia Skarżyński przedstawił sprawozdanie o wynikach prac, które potwierdzało, że oficerów zamordowano wiosną 1943 r. strzałem w tył głowy. 23 kwietnia działacze PCK zwrócili się do Międzynarodowego Czerwonego Krzyża z prośbą o pomoc w wyjaśnieniu tej sprawy.


17 kwietnia 1943 r., strona polska złożyła oficjalną notę w Genewie

Już dwa dni wcześniej, 17 kwietnia 1943 r., strona polska złożyła w tej kwestii oficjalną notę w Genewie, dowiadując się jednocześnie, iż wcześniej także Niemcy zwrócili się do MCK o wszczęcie dochodzenia. Moskwa bardzo ostro zareagowała na propozycję dochodzenia prowadzonego przez Międzynarodowy Czerwony Krzyż. 19 kwietnia dziennik „Prawda” opublikował artykuł zatytułowany „Polscy pomocnicy Hitlera”. Przeczytać w nim można było m. in.: „Zanim wysechł atrament na piórach niemiecko-faszystowskich pismaków, ohydne wymysły Goebbelsa i spółki na temat rzekomego masowego mordu na polskich oficerach dokonanego przez władze sowieckie w 1940 r. zostały podchwycone nie tylko przez wiernych hitlerowskich służalców, ale co dziwniejsze, przez ministerialne kręgi rządu generała Sikorskiego”. Ujawnienie mordu posłużyło sowietom za pretekst do zerwania stosunków dyplomatycznych z rządem RP. Niemal jednocześnie Kreml rozpoczął tworzenie podporządkowanych sobie polskich sił zbrojnych oraz intensywnie przygotowywał się do powołania własnego ośrodka władzy w przyszłej Polsce. Do formalnego zerwania stosunków dyplomatycznych przez Moskwę z polskim rządem na uchodźstwie doszło w nocy z 25 na 26 kwietnia 1943 r.

21 kwietnia Stalin wysłał tajne depesze do prezydenta Roosevelta i premiera Churchilla, w których zarzucał rządowi gen. Sikorskiego prowadzenie w zmowie z Hitlerem wrogiej kampanii przeciwko Związkowi Sowieckiemu. 24 kwietnia w rozmowie z premierem Sikorskim szef brytyjskiej dyplomacji Anthony Eden zaapelował do rządu RP o wycofanie wniosku z Międzynarodowego Czerwonego Krzyża i stwierdzenie, że pełną odpowiedzialność za mord ponosi strona niemiecka. „Po stronie Rosji jest siła – po naszej sprawiedliwość” – odpowiedział gen. Sikorski.


Niemcy zorganizowali własne dochodzenie

Wobec zablokowania przez sowietów przeprowadzenia śledztwa w sprawie katyńskiej przez MCK Niemcy zorganizowali własne dochodzenie. 28 kwietnia 1943 r. na miejsce zbrodni na zaproszenie władz niemieckich przyjechała grupa międzynarodowych ekspertów medycyny sądowej i kryminologii. Przewodniczącym zespołu został doktor Ferenc Orsós, dyrektor Instytutu Medycyny Sądowej w Budapeszcie. Eksperci jednomyślnie podpisali sprawozdanie, w którym stwierdzali, że egzekucje na polskich jeńcach wykonano w marcu i kwietniu 1940 r.

Uwieńczeniem równolegle budowanego kłamstwa katyńskiego było sowieckie „śledztwo” komisji chirurga Nikołaja Burdenki, która „wyjaśniła”, że zbrodni na polskich oficerach dopuścili się Niemcy jesienią 1941 r. Do wsparcia sowieckiej wersji wydarzeń użyto również żołnierzy podporządkowanej sowietom 1. Dywizji Piechoty im. Tadeusza Kościuszki, którzy w styczniu 1944 r. wzięli udział w uroczystości żałobnej w miejscu mordu. Na miejsce przybyli też zachodni korespondenci i dyplomaci, którym przedstawiono spreparowane dowody zbrodni.

Dzień Pamięci Ofiar Zbrodni Katyńskiej został ustanowiony 14 listopada 2007 r. uchwałą Sejmu RP. 

źródło: PAP, https://dzieje.pl/ | red: mag, sk

PRB
Aplikacja Polskiego Radia Białystok dla telefonów z iOS

PRB
Aplikacja Polskiego Radia Białystok dla telefonów z Androidem

Przeczytaj, zanim skomentujesz

ZOBACZ TEŻ:


Prezydent: będę domagał się rozliczenia zbrodni katyńskiej przed międzynarodowymi trybunałami [wideo]

10.04.2022, 17:28

Ludobójstwo się nie przedawnia. Dlatego będę domagał się rozstrzygnięcia sprawy zbrodni katyńskiej przed międzynarodowymi trybunałami. Złożymy w najbliższym czasie odpowiednie wnioski - oświadczył w niedzielę (10.04) prezydent Andrzej Duda.


Uszkodzony Pomnik Katyński w Białymstoku ma być naprawiony

24.11.2021, 07:09

Niektóre płyty są popękane, a innych fragmentów brakuje. Takie uszkodzenia są na Pomniku Katyńskim w Białymstoku, upamiętniającym ofiary Sowietów.


Młodzież z OHP poznawała historię zbrodni katyńskiej i stworzyła dwa raperskie utwory

20.09.2021, 17:31

Ten projekt pokazuje, że historia nie musi być nudna, że wiedza o przeszłości to nie tylko suche daty i fakty, ale też przeżycia i emocje.





ZNAJDŹ NAS





REKLAMA
OiFP BRZYDKI KACZOREK

REKLAMA
OiFP PAJACE / RYCERSKOŚĆ WIEŚNIACZA, R. LEONCAVALLO / P. MASCAGNI

Wybory do Parlamentu Europejskiego 2024

REKLAMA
STARE DOBRE MAŁŻEŃSTWO OIFP

REKLAMA
CARMINA BURANA KONCERT ORATORYJNY OIFP

Podlaskie Centrum Produktu Lokalnego




fot. Sylwia Krassowska
REGION
24.05.2024, 07:34, akt. 25.05.2024, 00:49

Finał Podlaskiej Marki już za nami












źródło: www.radio.bialystok.pl

Białystok FM 99,4 Łomża FM 87,9 Suwałki FM 98,6 Siemiatycze FM 104,1 Białowieża FM 89,4 178,352 MHz (k.5C) DAB+

Copyright © Polskie Radio Białystok