BCO realizuje projekt, z którego mogą skorzystać kobiety po leczeniu raka piersi

Projekt realizuje pięć ośrodków w kraju

Projekt realizuje pięć ośrodków w kraju, w tym Białostockie Centrum Onkologii.

Do programu w BCO może przystąpić około 450 kobiet z województwa podlaskiego i lubelskiego. Od specjalistów dowiedzą się co robić, by po leczeniu zmniejszyć ryzyko wystąpienia obrzęku limfatycznego. A szacuje się, że występuje on u ponad 30 procent pacjentek leczonych z powodu nowotworu piersi.

Obrzęk chłonny może dotyczyć całej kończyny górnej i tułowia po tej stronie, może dotyczyć też którejś części kończyny górnej, może to być ramię, przedramię, czasami ręka lub palce, też tak się zdarza. Zdarza się też, że jest obrzęknięta pierś. Ćwiczenia są elementem naszych działań. Przede wszystkim edukujemy pacjentkę, żeby umiała radzić sobie sama, wiedziała, jak może obciążać kończynę, żeby wiedziała też, jak wykonać automasaż samodzielnie. I to są podstawowe rzeczy, których pacjentek uczymy od początku. Obrzęk chłonny jest dużym problemem i rzadko zdarza się od jednego postępowania leczniczego dobrze go wyrównać. Na ogół są to działania na lata (…) W naszym ośrodku tego obrzęku jest zdecydowanie mniej, bo panie od dawna, od wielu lat mają tą wczesną rehabilitację, która teraz jest jeszcze bardziej szczegółowa i także cały czas jest prowadzona ta późna rehabilitacja. (…) W tej kończynie zatrzymują się płyny, gęste płyny tkankowe, wysokobiałkowe, które powodują z jednej strony ryzyko powstania stanu zapalnego. Po takim stanie zapalnym leczenie obrzęku jest niewspółmiernie trudniejsze i często nie może się zakończyć sukcesem. (…) Nowoczesne metody i chirurgiczne i radioterapeutyczne też obniżają ryzyko powstania tego obrzęku, nie mniej jednak prawidłowo i wcześnie prowadzona rehabilitacja jest podstawą

- mówi dr n. med. Joanna Filipowska, kierownik zakładu rehabilitacji BCO.

Obrzęk może pojawić się nawet kilka lat po zabiegu operacyjnym. Tak też było w przypadku Jolanty Ludwik, pacjentki BCO.

Miałam zabieg operacyjny w 2006 roku i przez dwa lata generalnie nic się z ręką nie działo. Natomiast po tych dwóch latach, to mógł być mniej więcej 2008 rok zaobserwowałam, że zaczyna mi puchnąć ta ręka na wysokości ramienia (…) Każdego dnia jestem skoncentrowana nad tą ręką. Słucham swojego ciała, obserwuję i podejmuję działania, czy schładzanie, czy ćwiczenia, czy masaż, czy po prostu dać jej odpocząć. Ten obrzęk nie zniknie i cały nasz wysiłek polega na tym, żeby nie dać mu się rozrosnąć. To już się nie cofnie, nie przeszkadza mi to. Nie czuję się jakoś źle z tą ręką. Parę zmian, nawyków i można naprawdę funkcjonować bez problemu

- mówi Jolanta Ludwik.

Usunięcie węzłów chłonnych może spowodować niewydolność układu limfatycznego, który w efekcie spowoduje obrzęk limfatyczny. Jest to spowodowane utrudnionym przepływem chłonki oraz gromadzeniem się jej w tkance podskórnej ręki po stronie operowanej. Oczywiście nie u każdej pacjentki wystąpi obrzęk limfatyczny, zdecydowanie częściej według statystyk obrzęk limfatyczny pojawia się u chorych, u których wykonywana była limfadenektomia pachowa. Musimy również pamiętać o czynnikach ryzyka wystąpienia obrzęku limfatycznego. Do takich czynników zaliczamy: starszy wiek pacjenta, stosowanie radioterapii, zakażenia około operacyjne czy też nadwaga, w szczególności otyłość

- wymienia dr n. med. Klaudia Kozłowska, chirurg, koordynator merytoryczny projektu.

Doktor Kozłowska podkreśla istotę profilaktyki obrzęku limfatycznego poprzez edukację pacjentek, poprzez rehabilitację, zabiegi fizjoterapeutyczne, ale także wsparcie psychologiczne i dietetyczne.

Przede wszystkim pokazujemy pacjentce jak ona ma funkcjonować po takich dość obszernych zmianach chirurgicznych. Uczymy pracy z blizną, uczymy ćwiczeń odpowiednich. Jest to przede wszystkim edukacja pacjenta w pierwszym takim etapie, którą wykonujemy w gabinecie Breast Cancer Unit, natomiast pacjentka w późniejszym etapie przechodzi do zakładu rehabilitacji, gdzie ma możliwość uczenia się ćwiczeń, które przede wszystkim mają na celu utrzymanie wytrzymałości pacjentki. Takim podstawowym elementem terapii przeciwobrzękowej jest kompleksowa terapia przeciwobrzękowa, która składa się z terapii takiej wstępnej, bardziej intensywnej polegającej na wykorzystaniu drenaży limfatycznych. Mogą być to manualne bądź też mechaniczne masaże limfatyczne, które powinny zakończyć się kompresjoterapią. W późniejszym etapie, takim utrwalającym, pacjentka powinna przede wszystkim umieć wykonywać ćwiczenia, jak również nosić odpowiednie rękawy, które dostosowujemy do danej pacjentki

- mówi mgr Katarzyna Zubrewicz, fizjoterapeuta BCO.

Do kogo skierowany jest projekt?

Projekt skierowany jest do wszystkich kobiet w wieku aktywności zawodowej z rozpoznanym rakiem piersi zakwalifikowanych do leczenia chirurgicznego na obszarze województwa lubelskiego i podlaskiego, także z wielochorobowością, w trakcie i po zakończeniu chemioterapii, z powikłaniami leczenia chirurgicznego i uzupełniającego. O możliwości zakwalifikowania pacjentki do programu będzie decydował lekarz chirurg onkolog bądź fizjoterapeuta po konsultacji z chirurgiem onkologiem.  

Formy wsparcia, którymi pacjentki zostaną objęte w ramach projektu:

-    indywidualne wizyty fizjoterapeutyczne,

-    grupowe zajęcia ruchowe,

-    indywidualne porady psychologiczne,

-   grupowe warsztaty psychologiczne,

-    indywidualne porady dietetyczne

| red: mag