Hajnówka rozwija centrum miasta i tworzy Akademię Przyrody - pomóc mogą doświadczenia z Norwegii

Pomóc Hajnówce mają nie tylko pieniądze, ale też wymiana doświadczeń z przedstawicielami z partnerskiego miasta Alta w Norwegii, którzy odwiedzili miasto na skraju Puszczy Białowieskiej.

Nowe centrum

Do Hajnówki przyjechał między innymi szef departamentu kultury i sportu w norweskim mieście Alta - Tor Helge Reisnes Moen, który był pod wrażeniem podlaskiego miasteczka.

W Hajnówce jest fantastyczny park w centrum miasta. Zaskoczyło mnie, że miasto jest tak czyste. Widzę tu duży potencjał - przyznał.

Tor Helge Reisnes Moen dostrzegł też słabe strony - to m.in. brak w mieście wyraźnego centrum. To ma się wkrótce zmienić. W ramach projektu urzędnicy chcą wytyczyć nową przestrzeń, w której ma toczyć się miejskie życie. Ścisłe centrum ma powstać w rejonie Urzędu Miejskiego, parku i Hajnówki Centralnej.

W tej okolicy powstanie również Akademia Przyrody. Rozważane są dwie lokalizacje: była siedziba Instytutu Nauk Leśnych Politechniki Białostockiej przy ul. Piłsudskiego lub obiekt, w którym był Zajazd Bartnik przy ul. Parkowej. Goście z Norwegii zarekomendowali wybór drugiego budynku.

Jeżeli chodzi o zagospodarowanie zmiany w centrum miasta, Norwegowie mają duże doświadczenie, z którego podlaski samorząd chętnie skorzysta - podkreśla Magdalena Chirko z Urzedu Miejskiego w Hajnówce.

Interesują nas kwestie nowego centrum miasta, ponieważ nasze miasto partnerskie kilka lat temu otworzyło nową przestrzeń, która jest mocno nastawiona na integrowanie mieszkańców, na wspólne wydarzenia, zachęcanie do wspólnego pobytu i wychodzenia z domów. Generalnie ich projekt jest nastawiony na poprawę jakości życia w mieście. Jak przedstawili nasi partnerzy, traktują kwestię komfortu życia w tkance miejskiej jako nadrzędną ideę działań rozwojowych. Jesteśmy zainteresowani ich doświadczeniami i przełożeniem ich na nasz grunt, na realia hajnowskie" - tłumaczy Magdalena Chirko.

Rozwój turystyki

Hajnówka chce również skorzystać z norweskich doświadczeń w dziedzinie rozwoju turystyki i ochronie dziedzictwa.

W Alcie odkryto naskalne malowidła sprzed tysięcy lat, które w latach osiemdziesiątych wpisano na listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Jest na niej także Puszcza Białowieska.

O pielęgnowanie tych unikatowych eksponatów dba muzeum w Alcie. Z wizytą w Hajnówce był dyrektor tej placówki Jan Dolor, który doskonałą okazję do współpracy.

Jesteśmy bardzo dumni z naszych skalnych rysunków. Mamy dzięki temu wielu odwiedzających, prowadzimy też badania naukowe. Puszcza Białowieska również jest na liście Światowego Dziedzictwa UNESCO. To dla nas okazja żeby się czegoś nauczyć i wymienić doświadczenia. Jesteśmy bardzo zainteresowani współpracą w tej kwestii z Hajnówką - przyznaje Jan Dolor.

Według prof. Rafała Kowalczyka z Instytutu Biologii Ssaków Polskiej Akademii Nauk w Białowieży w Hajnówce - wzorem Norwegów - należy postawić na edukację.

To co usłyszeliśmy o Alcie, to silna identyfikacja młodzieży z tym miejscem i potencjałem, który mają. Myślę, że tego brakuje tutaj w Puszczy Białowieskiej. Widać, że problemy są dosyć podobne - w Alcie było zagrożenie, że te unikatowe naskalne rysunki zostaną zniszczone, bo jest tam wydobycie kamienia. To samo widzimy tutaj w Puszczy Białowieskiej, gdzie mamy perłę, unikalny las, który chcielibyśmy przerobić na zwykły las gospodarczy - przekonuje naukowiec.

Zatrzymać młodych

Według autorów i współautorów projektu "Hajnówka OdNowa - Zielona Transformacja" świadomość młodych hajnowian tego w jakim miejscu żyją, może przyczynić się do tego, że będą chcieli pozostać w tym mieście.

Jeśli zaczniemy edukować młodzież od początku, włączać do programu nauczania pewne elementy związane z lasem naturalnym, utożsamianiem się z tym miejscem, to być może spowoduje to, że ci młodzi ludzie być może będą chcieli tutaj zostać. Jeśli ten projekt, który chcemy tu realizować, przyczyni się do rozwoju miasta, wydobycia go z zapaści, to będzie procentować na przyszłość. Synergia między miasteczkiem na obrzeżu Puszczy Białowieskiej a tym bogatym lasem jest bardzo ważna. Przez Hajnówkę przejeżdża rocznie pewnie ok. 200 tysięcy turystów. To ogromny potencjał, który możemy zagospodarować i który może przynieść rozwój - tłumaczy prof. Rafał Kowalczyk.

Według Tora Helge Reisnes Moena ważne jest nie to, by młodzi nie chcieli w ogóle wyjeżdżać, ale by pragnęli wrócić do swojego rodzinnego miasta.

Na całym świecie ludzie chcą mieszkać w dużych miastach. To problem dla mniejszych miast. Dużo pracowaliśmy nad tym jak przekonać młodych ludzi do powrotu do miejsca, w którym się urodzili. Wiemy, że nie przekonamy ludzi w wieku od 19 do 27 lat, by zostali. Nawet chcemy, żeby wyjechali w świat, ale by wrócili, kiedy będą mieli 27 lat i będą chcieli mieć dzieci. Staramy się sprawiać, by do czasu wyprowadzenia czuli się szczęśliwi w swoim mieście, zatęsknili i zapragnęli wrócić. Udaje nam się to zrobić - jesteśmy jednym z niewielu europejskich miasteczek oddalonych od dużych ośrodków, które zwiększa swoją populację. Mamy dużo małych, ale bardzo dobrych firm. Dużą część miejskiego budżetu przeznaczamy na zagospodarowanie czasu dzieci i młodzieży. Przygotowujemy wiele zajęć dla młodych ludzi - tłumaczy Norweg.

Projekty na lata

Akademia Przyrody w Hajnówce ma być gotowa za dwa lata. Będzie to atrakcja turystyczna, miejsce zabaw i edukacji. Ma przybliżać mieszkańcom i turystom wiedzę na temat Puszczy Białowieskiej.

Instytut Biologii Ssaków Polskiej Akademii Nauk w Białowieży przygotuje strefę Żubra Pompika, Politechnika Białostocka stworzy Żywe Laboratorium Grzyba, a Białowieski Park Narodowy utworzy Strefę Doświadczeń. Pod okiem hajnowskich urzędników powstanie też ogólnodostępna Strefa Dobrostanu.

Akademia Przyrody to część większego projektu - "Hajnówka OdNowa - Zielona Transformacja”, finansowanego z funduszy Mechanizmu Finansowego Europejskiego Obszaru Gospodarczego i budżetu państwa. Zakłada on przemianę z miasta poprzemysłowego w zielone i ekologiczne, stawiające na turystkę i walory przyrodnicze. Samorząd dostał na ten projekt 3,5 mln euro.

| red: bs