Radio Białystok | Gość | dr Tomasz Łabuszewski - naczelnik Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Warszawie

dr Tomasz Łabuszewski

naczelnik Oddziałowego Biura Badań Historycznych IPN w Warszawie

18.03.2019, 07:47, akt. 09:09

Gdyby radni podjęli uchwałę o zmianie nazwy ulicy mjr. Łupaszki, "to by oznaczało, że nie tyle Zygmunt Szendzielarz nie jest godny Białegostoku, tylko Białystok nie jest godny Zygmunta Szendzielarza" - mówi historyk.

dr Tomasz Łabuszewski, fot. Lech Pilarski
dr Tomasz Łabuszewski, fot. Lech Pilarski

Z dr. Tomaszem Łubaszewskim rozmawia Lech Pilarski

Problemy z odsłuchem?

Częstym problemem przy wyświetlaniu playera jest używanie Adblocka.
Dłuższe dźwięki na niektórych wersjach przeglądarki Chrome są ucinane.


Czy w Białymstoku powinna być zmieniona nazwa ulicy imienia mjr. Zygmunta Szendzielarza ps. Łupaszko? Z taką propozycją wystąpił jeden z podlaskich posłów. Wspierają go w tym niektóre środowiska. Natomiast organizacje niepodległościowe są temu przeciwne.

O tej sytuacji z dr. Tomaszem Łabuszewskim z Instytutu Pamięci Narodowej rozmawia Lech Pilarski.


Lech Pilarski: Jakby pan skomentował sugestie, że należy zmienić nazwę ulicy w Białymstoku majora Łupaszki?


dr Tomasz Łabuszewski: Trudno nie ocenić tego inaczej jak pewnej hucpy politycznej. A to jest tak, że na przestrzeni ostatnich wielu, wielu lat w zakresie wiedzy naukowej na temat działalności pana majora nie poznaliśmy żadnych nowych elementów, które mogłyby prowadzić do zmiany optyki postrzegania jego działalności niepodległościowej.

Zarówno dramat jaki rozegrał się w Dubinkach, jak i spalenie Wiluków, Potoki to są fakty, które opisywali historycy kilkanaście lat temu. Umieściwszy te wszystkie tragiczne zdarzenia w kontekście tego, co działo się na Wileńszczyźnie i na Białostocczyźnie w 1944 i 45 r., no trudno sformułować tezę o tym, że Zygmunt Szendzielarz nie jest jednym z najwybitniejszych dowódców polowych konspiracji niepodległościowej.


Ale nie mamy bohaterów niekontrowersyjnych? Pojawia się teraz wiele sugestii, że mamy cały zastęp wybitnych, a czasami powołujemy bohaterów, którzy wzbudzają kontrowersje.


A co to znaczy "wzbudzają kontrowersje"? Mówimy o bohaterach z krwi i kości. W przypadku Zygmunta Szendzielarza o oficerze, który do końca pozostał wierny złożonej kiedyś przysiędze. Nie ma w tym żadnej kontrowersji. Jeżeli mówimy o jego drodze życiowej, to przede wszystkim powinno się obok jego nazwiska umieścić hasło "bohater konsekwentny".


Ale są środowiska, które się z tego rodzaju opiniami i interpretacjami nie zgadzają. Poza tym odzywają się głosy zza granicy, które również poddają niektórych patronów w wątpliwość.


Każdy ma prawo do swojej oceny. Rozdzielmy tylko głosy publicystów bądź też osób postronnych, których wiedza na temat rzeczywistej drogi życiowej osób publicznych jest niewielka, od dyskusji naukowej.

Ja powiem wprost, że poza jednym historycznym publicystą, jednym historykiem większość historyków polskich zajmujących się konspiracją niepodległościową - zarówno drugiej wojny, jak i tego wymiaru antykomunistycznego - ocenia tę postać jako wybitną.


Nie przekonamy na przykład środowiska białoruskiego, które ma zastrzeżenia.


To, że nie przekonamy środowiska białoruskiego, pozwala zadać pytanie, jakimi kryteriami w ocenie to środowisko się kieruje. Czy jakikolwiek akt wrogi w stosunku do tej społeczności jest już dowodem na zbrodniczość działalności owego człowieka? Jeżeli tak, to rzeczywiście dyskusja na poziomie merytorycznym będzie utrudniona.

Ja chcę głęboko podkreślić, że Zygmunt Szendzielarz jako oficer zawodowy był postacią apolityczną, nie był związany z żadnym nurtem politycznym - ani z prawicą, ani z lewicą. Jego głównym wyznacznikiem służby publicznej, za którą należy uważać służbę w konspiracji, była walka o wolną Polskę. Jeżeli na drodze do odzyskania tej niepodległości stali kolaboranci litewscy albo kolaboranci białoruscy, to zadaniem było zastosować wobec nich takie a nie inne środki.


Bo nowych faktów czy w sprawie  Łupaszki, czy w sprawie Burego nie znaleziono. Mamy cały czas do czynienia z interpretacjami, z różnymi poglądami na tę czy inną postać.


Znaczy w przypadku Zygmunta Szendzielarza mamy do czynienia z jednostkowymi opiniami negatywnymi środowiska naukowego, w przypadku Burego jest to bardziej rozdzielone, te opinie są bardziej złożone. Ale w żadnym razie, ani w pierwszym, ani w drugim przypadku, nie mówimy o sytuacji jednoznacznie deprecjonującej dorobek niepodległościowy tych oficerów.


Czy analizując te wszystkie wydarzenia, mamy do czynienia z grą polityczną, czy raczej dochodzi pan do wniosku, że powinniśmy więcej rozmawiać, więcej wiedzy na temat i tamtych czasów, i tych postaci zdobywać?


Będąc naukowcem dyskusja jest normalną, przypisaną do tej nauki formą wymiany poglądów. Ja mogę ubolewać nad tym, że historia w dzisiejszej Polsce zostaje zjadana przez politykę, której wyznacznikiem są doraźne korzyści a nie budowanie pewnej wspólnoty tradycji.


Ale mamy do czynienia ze społeczeństwem, które jest podzielone narodowościowo, religijnie...


Tak, ale jest ono podzielone głównie za sprawą polityków a nie naukowców. Ja jestem naukowcem i bardzo chciałbym podyskutować na ten temat z moimi adwersarzami, o ile by tacy się znaleźli. Natomiast ma się wrażenie takie, iż nie mając argumentów, proszą oni o pomoc polityków, którzy przenoszą tę dyskusję na poziom, który - mówiąc wprost - jest dla mnie nie do przyjęcia.


Gdyby taka uchwała przez radnych dotycząca zmiany nazwy ulicy została podjęta, to...


To by oznaczało, że nie tyle Zygmunt Szendzielarz nie jest godny Białegostoku, tylko Białystok nie jest godny Zygmunta Szendzielarza.


| red: zmj




Studio Radia Bialystok

studio

+48 85 744 22 22
studio@radio.bialystok.pl

ZNAJDŹ NAS




Agnieszka Kaniewska, źródło: archiwum prywatne

Agnieszka Kaniewska

koordynatorka zbiórki na odbudowę kościoła w syberyjskim Białymstoku
23.04.2019

Kościół w syberyjskim Białymstoku będzie w tym roku odbudowany. Dzięki wsparciu z Polski i zagranicy, udało się zebrać potrzebną kwotę - ogłosiła we wtorek (23.04) Agnieszka Kaniewska, koordynatorka tej zbiórki.

Marcin Janoszuk, fot. Monika Kalicka

Marcin Janoszuk

z Politechniki Warszawskiej
23.04.2019

"W tych zawodach, jako koło, bierzemy udział od 30 lat, mamy duże doświadczenie, potrafimy zbudować samolot, który jest najlżejszy i który ma najlepsze osiągi" - mówi Marcin Janoszuk.

Anna Moniuszko, fot. Monika Kalicka

dr hab. Anna Moniuszko

kierownik Zespołu Muzyki Dawnej Diletto
23.04.2019

"Muzyka baroku to moment takiego szczytu, jeżeli chodzi o kompozycje w nurcie muzyki poważnej, to takie wielkie połączenie i muzykalności, i wrażliwości muzycznej, ale też samego intelektu" - mówi Anna Moniuszko.


Oksana Voytyuk, fot. Monika Kalicka

dr Oksana Voytyuk [wideo]

z Katedry Polityki Międzynarodowej UwB
23.04.2019

"Zełenski jest dobrym aktorem, dobrym showmanem, ale w ogóle nie ma pojęcia co to jest polityka" - ocenia dr Oksana Voytyuk.

St. sierż. Łukasz Gocłowski, sierż. Izabela Kłosowska, asp. Wojciech Kosikowski, fot. Marcin Gliński

10:10 z dzielnicowym

22.04.2019

Czy w Lany Poniedziałek możemy bezkarnie lać wodę na innych?

abp Tadeusz Wojda, fot. Joanna Szubzda

abp Tadeusz Wojda

metropolita białostocki
19.04.2019

"Potrzeba odnowy Kościoła, potrzeba odnowy wszystkich kapłanów, potrzeba przede wszystkim świętości kapłanów" - mówi arcybiskup Tadeusz Wojda


Katarzyna Zarzecka, fot. Monika Kalicka

mł. asp. Katarzyna Zarzecka

oficer prasowa Komendy Miejskiej Policji w Białymstoku
19.04.2019

Okres przedświątecznych zakupów to także czas zwiększonej aktywności kieszonkowców - przypominają podlascy policjanci.

Julita Charytoniuk, fot. Monika Kalicka

Julita Charytoniuk

etnografka
19.04.2019

"Wielki Post jest momentem zadumy i ludzie chcą go spędzać ze sobą, chcą się modlić, dzielić tym oczekiwaniem na przyjście Chrystusa w grupie. Tak dzieje się na wsiach" - mówi etnografka.

Maciej Kawecki, fot. Joanna Szubzda

dr Maciej Kawecki

z Ministerstwa Cyfryzacji
18.04.2019

"Wyniki kontroli NIK są w niektórych przypadkach złe, w niektórych bardzo złe, w niektórych zatrważająco złe" - mówi nasz gość.


prof. Małgorzata Dajnowicz, fot. Joanna Szubzda

prof. Małgorzata Dajnowicz [wideo]

wojewódzki konserwator zabytków
17.04.2019

"W budżecie wojewódzkiego konserwatora zabytków aktualnie mamy 2,3 mln zł. Jest to kwota rekordowa w porównaniu do lat ubiegłych. Od 1989 roku nigdy nie mieliśmy takiego budżetu. Były to zazwyczaj kwoty bardzo symboliczne".

ks. Zbigniew Gwiazdowski, fot. Joanna Szubzda

ks. Zbigniew Gwiazdowski

kustosz Muzeum Archidiecezjalnego w Białymstoku
16.04.2019

- To kolejny skrawek świata, który na naszych oczach przepada - mówi ksiądz Gwiazdowski o pożarze średniowiecznej katedry Notre Dame w Paryżu.


ks. Jan Wierzbicki, foto: Monika Kalicka

ks. Jan Wierzbicki

proboszcz parafii św. Wojciecha w Białymstoku
16.04.2019

"Gdy patrzyłem wczoraj na płonącą katedrę Notre Dame w Paryżu, wszystko we mnie odżyło, nie mogłem zasnąć - 15 września 2013 roku doszło do pożaru naszego kościoła św. Wojciecha w Białymstoku" - mówi ks. Jan Wierzbicki.

Radosław Krupiński i Michał Heller, fot. Joanna Szubzda

Radosław Krupiński i Michał Heller

16.04.2019

Opera w Białymstoku zaprasza na spotkanie z językiem fotografii wypracowanym przez 30 lat przez członków suwalskiej grupy PAcamera Club.

Marek Zagórski, fot. Joanna Szubzda

Marek Zagórski [wideo]

minister cyfryzacji
16.04.2019

W Białymstoku powstał Samsung Inkubator. Nowe laboratorium ma wspierać start-upy związane m.in. z ochroną zdrowia, ekologią czy edukacją.


asp. Wojciech Kosikowski, asp. Grzegorz Paprotny i nadkom. Tomasz Krupa, fot. Joanna Szubzda

10:10 z dzielnicowym

15.04.2019

Jak zachować bezpieczeństwo podczas prac polowych? "Po pierwsze, całkowity brak alkoholu. Druga sprawa to niedopuszczanie dzieci do wykonywania jakichkolwiek prac niebezpiecznych oraz obsługiwania maszyn i urządzeń".

Agnieszka Romaszewska-Guzy, fot. Sylwia Krassowska

Agnieszka Romaszewska-Guzy [wideo]

redaktor naczelna Telewizji Biełsat
15.04.2019

- Rosja nie musi wkraczać na Białoruś. Wystarczy, że będą rynkowe ceny światowe na surowce energetyczne, do tego zamknie się rynki zbytu i granice wobec białoruskich towarów rolno-spożywczych. I tak trzy do pięciu miesięcy i Białoruś już będzie leżeć.

Chris Carter, fot. Monika Kalicka

Chris Carter [wideo]

pisarz, muzyk
14.04.2019

Nigdy nie chciałem być pisarzem, w szkole nie napisałem nawet krótkiego wypracowania. Pisarzem zostałem przez przypadek - mówi Chris Carter, który zadebiutował jako pisarz po 40-tce.




źródło: www.radio.bialystok.pl​


Białystok FM 99,4 Łomża FM 87,9 Suwałki FM 98,6 Siemiatycze FM 104,1 Białowieża FM 89,4 178,352 MHz (k.5C) DAB+

Copyright © Polskie Radio Białystok