Radio Białystok | Gość | prof. Wojciech Śleszyński [wideo] - dyrektor Muzeum Pamięci Sybiru w Białymstoku, prorektor UwB

prof. Wojciech Śleszyński [wideo]

dyrektor Muzeum Pamięci Sybiru w Białymstoku, prorektor UwB

17.09.2019, 07:53, akt. 16:23

- Poranek 17 września 1939 r. Większość naszych mieszkańców budzi się i dowiaduje, że już nie mamy jednego agresora a dwóch, bo naszą wschodnią granicę przekroczyła Armia Czerwona i musimy walczyć na dwóch frontach.

prof. Wojciech Śleszyński, fot. Joanna Szubzda
prof. Wojciech Śleszyński, fot. Joanna Szubzda

Z prof. Wojciechem Śleszyńskim rozmawia Lech Pilarski

Problemy z odsłuchem?

Częstym problemem przy wyświetlaniu playera jest używanie Adblocka.
Dłuższe dźwięki na niektórych wersjach przeglądarki Chrome są ucinane.


Mija 80. rocznica zdradzieckiej napaści Związku Sowieckiego na Polskę w 1939 roku. Zaatakowało nas ponad 600 tys. żołnierzy, prawie 5 tys. czołgów i ponad 3 tys. samolotów.

O tych wydarzeniach z dyrektorem Muzeum Pamięci Sybiru, prorektorem Uniwersytetu w Białymstoku profesorem Wojciechem Śleszyńskim rozmawia Lech Pilarski.




Lech Pilarski: 17 września 1939 r. zaczął się najtragiczniejszy okres na Kresach.


prof. Wojciech Śleszyński: Poranek 17 września 1939 roku. Większość naszych mieszkańców budzi się i dowiaduje, że już nie mamy jednego agresora a dwóch, bo naszą wschodnią granicę przekroczyła Armia Czerwona i musimy walczyć na dwóch frontach.


I to zdecydowało o losach kampanii 1939 roku.


Bez wątpienia. Co prawda dzisiaj wiemy, że tak naprawdę 17 września już było wiadomo, że szansa, abyśmy przejęli inicjatywę, jeśli chodzi o wojnę niemiecko-polsko, była bardzo słaba. Natomiast bez wątpienia 17 września przyspieszył klęskę II Rzeczypospolitej.


Zostały użyte ogromne siły. Nawet większe niż zastosowali Niemcy we wrześniu 1939.


Ogromnie siły, a ta dysproporcja była tym większa, że trzeba pamiętać, że na ziemiach wschodnich, na rubieżach wschodnich tak naprawdę nie było wojska. Były bardzo okrojone jednostki Korpusu Ochrony Pogranicza, a wszystkie oddziały były na froncie zachodnim.


Na wschodzie tworzono armię rezerwową, czyli żołnierze ćwiczyli, przygotowywali się do ewentualnego użycia na froncie zachodnim.


Tak naprawdę już na ćwiczenia nie było czasu. Trzeba było szybko tworzyć armię rezerwową i rzucać na front zachodni. W związku z tym, kiedy sowieci wchodzą 17 września, armie nie są jeszcze sformułowane. Zresztą nie były formowane po to, żeby walczyć na wschodzie, tylko po to, żeby wzmocnić jednostki, które już były na froncie zachodnim.


Czyli faktycznie byliśmy bezbronni, ale mimo wszystko podjęliśmy to wyzwanie. Były zacięte boje, szczególnie prowadzone przez Korpus Ochrony Pogranicza.


Na granicy później dochodzi do kilku bitew, oczywiście bitew nieznaczących z punktu widzenia strategicznego, i chyba najbardziej symboliczną bitwą jest oczywiście próba obrony Grodna, kiedy to przy pierwszej próbie zajęcia miasta, udaje nam się odeprzeć atak. Ta obrona ma charakter symboliczny. Jest to jedyne duże miasto, które autentycznie stawiło opór wkraczającej Armii Czerwonej.


To mało znany epizod.


Mało znany, ale wiemy już coraz więcej. Natomiast trzeba też pamiętać, że Grodno zostanie nagrodzone Orderem Virtuti Militari przez rząd polski w Londynie, właśnie za tę obronę.


Ale już wtedy poznaliśmy sowietów, bo obrońcy spotkali się z ogromnymi represjami.


Praktycznie zaraz na drugi dzień rozpoczynają się represje, masowe mordy i tak naprawdę do końca nie wiemy, gdzie w Grodnie te osoby zostały pochowane.  Na początku lat 90. odkryto zbiorowy grób, natomiast władze nie pozwoliły dokonać ekshumacji, przeprowadzić badania. W związku z tym tylko się domyślamy, że to mogli być obrońcy Grodna z września 39 roku.


Zaczęły się sowieckie porządki.


Zaczęły się sowieckie porządki, które miały nieco inny charakter niż porządki niemieckie. Sowieci przede wszystkim wkraczając, używali argumentu, że przychodzą na ziemię wschodnie II Rzeczypospolitej po to, żeby wyzwolić, ochronić mniejszości narodowe - białoruską, ukraińsku, ale także żydowską.


Porządki te związane były z przebudową ustroju, z aneksją zajętego terenu przez Związek Sowiecki.


Tak. Natomiast z punktu widzenia prawa sowieckiego 17 września to nie była aneksja. Nastąpi ona dopiero na początku listopada 1939 roku. W związku z tym możemy sobie zadać pytanie - co się w takim razie działo pomiędzy 17 września a 1 listopada? Propaganda sowiecka twierdzi, że były to zarządy tymczasowe, które same wyłoniły swoich kandydatów.


Czyli narodowe reprezentacje.


Tak, która to narodowa reprezentacja dopiero poprosiła Moskwę o przyłączenie tych ziem do Związku Sowieckiego.


Z jednej strony taki chwyt propagandowy, z drugiej jakby prawny, ale on nic nie zmieniał - aneksja została aneksją.


Nic nie zmieniał, dlatego że z punktu widzenia praktycznego aneksja następuje 17 września. Mamy Armię Czerwoną, ale tak jakbyśmy jej nie mieli. Natomiast z punktu widzenia prawnego Związku Sowieckiego aneksje mamy dopiero na początku listopada 1939 roku.

Ktoś powie: to jest dawna historia, nie ma to większego znaczenia. Natomiast radzę sobie przypomnieć wydarzenia sprzed kilku lat na Krymie - zastosowano dokładnie ten sam scenariusz. Wkroczyła armia, ale właściwie nie wkroczyła. Miejscowa ludność sama dokonała wyborów i poprosiła Moskwę tak, jak my poprosiliśmy w 1939 r.


Czyli ten sam schemat.


Dokładnie ten sam schemat, inne umundurowanie i inny sprzęt wojskowy.


Wracając do wydarzeń z 1939 roku - były to wydarzenia tragiczne także dla mieszkańców Białegostoku, co podkreśliliście symbolicznie w swojej instalacji w sobotę, obwiązując drzewa białym materiałem. Co to symbolizuje?


Park przy ulicy Zwierzynieckiej. Bardzo serdecznie państwa zapraszamy na wieczorny spacer - wieczorny, bo najlepiej to widać wieczorem po 19:00, kiedy co piąte drzewo jest podświetlone. Chodzi o to, żebyśmy zastanowili się, co to oznacza. A oznacza to to, że co piąty z nas w latach 1939-41 zniknął z naszego miasta, z ulicy, z podwórka. Został wywieziony na Syberię. Co piąty białostoczanin.


Przejdźmy teraz do współczesności. Rosjanie próbują powtórzyć pewne historie i narzucić swoją narrację, jeśli chodzi o interpretację wydarzeń z 1939 roku. Została otwarta specjalna wystawa, która wskazuje na to, że Rosjanie wcale nie byli agresorami, realizowali tylko politykę państwową, potrzeby Związku Sowieckiego.


Dokładnie. A nawet jeżeli dokonali agresji, zostali do tego przymuszeni i realizowali imperialną politykę swojego państwa. Bo tak naprawdę jaką polityką mają się kierować? Swojego państwa. I tej argumentacji używają.


Jest to strasznie niebezpieczne w polityce międzynarodowej, bo stwarza zagrożenie dla sąsiadów, którzy nie mogą czuć się pewnie.


Dokładnie. Kto jest winny podpisania paktu Ribbentrop - Mołotow? Nie Stalin i Hitler, ale okazuje się, że Wielka Brytania, Francja, a szczególnie Polska, która w sierpniu 1939 roku nie chciała prowadzić rozmów ze Związkiem Sowieckim. Dzisiaj dokładnie wiemy, dlaczego 80 lat temu nie chcieliśmy prowadzić rozmów. Skutki widzimy - 17 września 1939 roku.

Co jest też charakterystyczne w dzisiejszej narracji rosyjski - już nie ma haseł o wyzwoleniu mniejszości narodowych, bo trudno mówić o zajętych wschodnich terenach dawnej Rzeczypospolitej, jak te tereny dzisiaj nie należą do państwa rosyjskiego. Czym się chwalić? Że w 1939 r. zajęliśmy, a dzisiaj tego nie mamy?

A trzeba pamiętać, że polityka rosyjska ma elementy polityki mocarstwowej, w związku z tym argument zajęcia ziem, których dzisiaj nie mamy, odpada. Co pozostaje? Musieliśmy tego dokonać ze względu na bezpieczeństwo naszego państwa.


Krym, Donbas.


Nikt z nas nie sądził kilka lat temu, że wojna w Europie może być tak blisko naszych granic.


| red: zmj




Studio Radia Bialystok

studio

+48 85 744 22 22
studio@radio.bialystok.pl

ZNAJDŹ NAS




Jolanta Tulkis, fot. Monika Kalicka, (archiwum)

Jolanta Tulkis

rzeczniczka Powiatowego Urzędu Pracy w Białymstoku
28.05.2020

- Nie spodziewaliśmy się, że zainteresowanie mikropożyczkami będzie aż tak wielkie, w związku z czym musieliśmy przeorganizować pracę urzędu. (...) Do opracowania mamy jeszcze około 7 tys. wniosków.

Zenon Białobrzeski, fot. Joanna Szubzda

Zenon Białobrzeski

były wójt gminy Zbójna, radny powiatu łomżyńskiego
27.05.2020

Obchodzimy Dzień Samorządu Terytorialnego. - Uważam swoje działania jako samorządowca za sukces, więc daję radę innym: proszę widzieć drugiego człowieka, wtedy będzie dobrze.

Łukasz Prokorym, fot. Joanna Szubzda

Łukasz Prokorym

przewodniczący rady miejskiej w Białymstoku
26.05.2020

Rada Miasta uchwaliła zmiany przy wykupie mieszkań komunalnych w Białymstoku. "W naszej ocenie w dzisiejszych czasach pewnych kłopotów finansowych, z którymi się na pewno będzie miasto borykało, zasób mieszkaniowy powinien być w jak największym władaniu miasta Białegostoku".


nadkom. Tomasz Krupa, fot. Monika Kalicka

nadkom. Tomasz Krupa

rzecznik podlaskiej policji
25.05.2020

Coraz częściej łupem złodziei padają rowery. - Niestety. Głównie dlatego, że coraz więcej jest rowerów, które są z dość wysokiego segmentu cenowego, a ich właściciele nie do końca pamiętają, że warto zabezpieczać pojazd, zostawiając go nawet na krótką chwilę.

foto: Monika Kalicka

Andrzej Wasilewski

dyrektor Szkoły Podstawowej nr 51 w Białymstoku
25.05.2020

Dzieci wracają do szkół, nie będą to jednak normalne lekcje. "Grupy są mieszane wiekowo. Ideą są tutaj zajęcia opiekuńczo-wychowawcze, bo chyba głównym założeniem odmrożenia szkoły jest chęć uwolnienia rodziców tak, żeby mogli pójść do pracy".

Rafał Grzyb, fot. Joanna Szubzda

Rafał Grzyb

asystent trenera Jagiellonii Białystok
24.05.2020

- Dla nas najważniejsze będą najbliższe 4 mecze, które pokażą, o co będziemy walczyć. Oczywiście liczę, że będziemy grać w górnej ósemce - mówi Rafał Grzyb.


Ewa Iżykowska-Lipińska, fot. Joanna Szubzda

prof. Ewa Iżykowska-Lipińska

dyrektor OiFP
24.05.2020

"Od ostatniego tygodnia maja planowaliśmy występy na świeżym powietrzu, ponieważ mamy piękny amfiteatr, przepiękne przestrzenie parku, który jest bardzo często odwiedzany przez mieszkańców Białegostoku. Tak mi się zamarzyło, żeby tutaj ustawić estradę i po prostu zrobić koncerty - czekamy na zielone światło" - mówi dyrektor OiFP.

płk Sławomir Kocanowski, fot. por. Łukasz Wilczewski

płk Sławomir Kocanowski

dowódca 1 Podlaskiej Brygady Obrony Terytorialnej
22.05.2020

"Od 1 czerwca rozpoczynamy rozruchowe ćwiczenia, nieobowiązkowe, nasi żołnierze oprócz tego, że chcą pomagać, to też chcą się szkolić, bo taki głód szkolenia już czujemy wszyscy" - mówi dowódca 1. PBOT.

Waldemar Wilczewski, fot. Dorota Sokołowska

Waldemar Wilczewski

dyrektor Muzeum Podlaskiego w Białymstoku
21.05.2020

Promocja Białegostoku i regionu poprzez Branickich oraz historię I Rzeczpospolitej, większe wykorzystanie zgromadzonych archiwaliów, otwarcie muzealnych ogrodów dla zwiedzających i wykorzystanie potencjału pracujących w Muzeum Podlaskim pracowników - to plany nowego dyrektora Muzeum Podlaskiego w Białymstoku Waldemara Wilczewskiego.


Joanna Reszeć, fot. Renata Reda

Joanna Reszeć

kierownik Akademickiego Ośrodka Diagnostyki Patomorfologicznej i Genetyczno-Molekularnej w Białymstoku
21.05.2020

"Testy antygenowe koreańskie są testami, które są rzeczywiście ciekawe, bo możemy sobie zrobić ten test sami, jest to test szybki, łatwy i przyjemny do zrobienia, ale są to testy mało swoiste, mało czułe" - mówi Joanna Reszeć.

fot. Monika Kalicka

Beata Wołosik

rzecznik Sądu Rejonowego w Białymstoku
20.05.2020

"Nasze zaległości są znacząco większe niż przed wprowadzeniem stanu epidemii. Do 16 maja sądziliśmy tylko sprawy pilne" - mówi sędzia Wołosik.

Marta Rogalewska, fot. Piotr Rogalewski

Marta Rogalewska

specjalistka od marketingu cyfrowego i komunikacji
19.05.2020

"Te kompetencje, które teraz zdobywamy każdego dnia, one się nie ulotnią, one w nas zostaną" - mówi Marta Rogalewska.


Abp Tadeusz Wojda, fot. Joanna Szubzda

abp Tadeusz Wojda

metropolita białostocki
18.05.2020

"Największy dar, jaki nam zostawił - suwerenności, niepodległości, wolności, poczucia odpowiedzialności za naszą ojczyznę" - mówi o św. Janie Pawle II abp Tadeusz Wojda.

Tomasz Krupa, fot. Monika Kalicka

nadkom. Tomasz Krupa

rzecznik podlaskiej policji
18.05.2020

"Nie zauważamy absolutnie żadnych negatywnych zachowań związanych z nadmiernym łamaniem obowiązujących obostrzeń w związku z epidemią koronawirusa" - podkreśla nadkom. Tomasz Krupa.

mat. prasowe

Tomasz Karolak

aktor, wokalista
17.05.2020

"Doceniam ten moment zatrzymania, wcześniej nie zauważałem takiej refleksji nad sobą, światem duchowym, bo nie było na to czasu" - mówi Tomasz Karolak.


Andrzej Lechowski, fot. Marcin Gliński

Andrzej Lechowski

historyk, były dyrektor Muzeum Podlaskiego
17.05.2020

Po trzydziestu latach pracy na stanowisku dyrektora - z funkcją i Muzeum Podlaskim żegna się Andrzej Lechowski, historyk, autor wielu książek o historii miasta, gawęd i pomysłów muzealnych.

Dariusz Piontkowski, screen z wideorozmowy

Dariusz Piontkowski

minister edukacji
15.05.2020

"Ten, kto będzie chciał, będzie się w ten sposób czuł bezpiecznie, będzie mógł to zrobić, ale obowiązku zasłaniania nosa i ust w trakcie samego egzaminu nie będzie" - mówi minister edukacji.

Joanna Zajkowska, fot. Monika Kalicka (archiwum)

prof. Joanna Zajkowska

lekarz chorób zakaźnych z Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku
15.05.2020

- Ograniczyłabym maseczki do sytuacji, w których jesteśmy w dużej bliskości, w miejscach, gdzie transmisja jest najbardziej prawdopodobna - może jeszcze w sklepach, w środkach transportu. Złagodziłabym nakaz noszenia maseczek na otwartym powietrzu, gdzie spacerujemy pojedynczo.


foto: Monika Kalicka

Eugeniusz Iwaniuk

trener BAS-u Białystok
15.05.2020

Jeszcze kilkanaście dni temu, wydawało się, że seniorska drużyna BAS-u Białystok zamiast przejść do I ligi siatkarzy, przejdzie do historii. Po deklaracji prezydenta Białegostoku Tadeusza Truskolaskiego, że pieniędzy na zawodowy sport miasto nie da, zespół popadł w kryzys.

prof. Piotr Radziwnon, źródło: Skype/screen

prof. Piotr Radziwon

dyrektor Regionalnego Centrum Krwiodawstwa i Krwiolecznictwa w Białymstoku
14.05.2020

- Wirus atakuje raczej komórki układu oddechowego i z tego powodu nie stwierdzono do dziś przeniesienia Covid-19 przez przetoczenie składnika krwi czy przeszczepienie organów. [...] Uważamy, że krew takich osób jest w pełni bezpieczna.

Tomasz Krupa, fot. Monika Kalicka

nadkom. Tomasz Krupa

rzecznik podlaskich policjantów
13.05.2020

"Musimy bardzo uważać, na jakie strony wchodzimy, gdzie wpisujemy swoje loginy i hasła, chociażby do kont na portalach społecznościowych" - ostrzega nadkom. Tomasz Krupa.


Danuta Perło, źródło: Skype/screen

dr hab. Dorota Perło

dyrektor biura zarządu Stowarzyszenia BOF
13.05.2020

Tzw. bony antywirusowe mają pomóc firmom z Białostockiego Obszaru Funkcjonalnego w dostosowaniu się do warunków epidemii. Granty mogą być przeznaczone na zakup środków ochrony, przebudowę miejsc pracy czy kupno sprzętu do pracy zdalnej.

prof. Andrzej Górniak, fot. Joanna Szubzda

prof. Andrzej Górniak

hydrobiolog z Instytutu Biologii Uniwersytetu w Białymstoku
12.05.2020

"Mamy bardzo częste i intensywne fale ciepła oraz wzrost intensywnych zjawisk, które niestety powodują zniszczenia w gospodarstwach i gospodarce, czyli intensywne opady deszczu, porywy wiatru" - mówi prof. Górniak.

Waldemar Kraska, fot. Tomasz Kubaszewski

Waldemar Kraska

wiceminister zdrowia
12.05.2020

- Jak widzę na ulicach gromadki szczególnie młodych ludzi, którzy ze sobą rozmawiają, nie mają założonych maseczek, to jest to dla mnie zła wiadomość, bo to pokazuje, że chyba myślimy, że jesteśmy już po epidemii i że zagrożenie minęło, a niestety wcale tak nie jest.


Artur Kosicki, (Skype), archiwum

Artur Kosicki

marszałek województwa podlaskiego
11.05.2020

Do firm trafiło 14 proc. środków z Podlaskiego Pakietu Gospodarczego. - Zrobimy wszystko i dołożę wszelkich starań, żeby żadna złotówka nie została na naszym koncie. Chcemy, żeby te pieniądze pracowały na siebie u naszych przedsiębiorców - zapewnia marszałek Kosicki.

Tomasz Krupa, fot. Monika Kalicka

nadkom. Tomasz Krupa

rzecznik prasowy podlaskiej policji
11.05.2020

- Sucha nawierzchnia, piękne słońce, dobra przejrzystość powietrza to są takie warunki, które sprzyjają naciskaniu na pedał gazu - podkreśla nadkom. Tomasz Krupa.

Andrzej Poczobut, fot. Lech Pilarski

Andrzej Poczobut

dziennikarz polonijny
8.05.2020

"Kombatantów na Paradzie Zwycięstwa raczej w tym roku nie będzie, ale przyjdą tysiące ludzi. Wśród nich będą osoby, które już są zakażone koronawirusem i to wpłynie na pogorszenie sytuacji epidemiologicznej na Białorusi, to jest oczywiste" - mówi Andrzej Poczobut.


Grzegorz Kuczyński, fot. Monika Kalicka

Grzegorz Kuczyński

prezes Fundacji Białystok Biega
7.05.2020

- To będzie pierwszy taki bieg w Polsce. My nie wyznaczamy trasy, każdy biegnie tam, gdzie uważa, że jemu jest najlepiej - mówi Grzegorz Kuczyński.

dr Andrzej Jackiewicz, fot. Marcin Mazewski

prof. Andrzej Jackiewicz

konstytucjonalista
7.05.2020

"Jeżeli nie można zarządzić nowych wyborów, to kadencja prezydenta twa dalej, aż do 5 sierpnia mamy prezydenta" - mówi prof. Andrzej Jackiewicz.

Jacek Żalek, fot. Joanna Szubzda

Jacek Żalek

poseł Porozumienia
6.05.2020

"Jeżeli my tych wyborów nie przeprowadzimy w terminie konstytucyjnym, czyli do 23 maja, to każde następne wybory będą pod dyktando stanów wyjątkowych, każda władza będzie mogła dowolnie przesunąć termin wyborów, powołując się na stan wyjątkowy" - mówił Jacek Żalek.


Eugeniusz Ławreniuk, fot. Monika Kalicka

Eugeniusz Ławreniuk

Właściciel biura podróży
5.05.2020

"Miejmy taką nadzieję, że tak jak powoli odmrażane są inne branże, branża turystyczna także powoli w te wakacje odżyje" - mówi Eugeniusz Ławreniuk.

Andrzej Koc, fot. Adam Dąbrowski

st. bryg. Andrzej Koc

Prezes podlaskiego Oddziału ZOSP RP
4.05.2020

"Zadania straży pożarnej zmieniły się radykalnie w przeciągu 20-30 lat. Wcześniej straż przeważnie gasiła pożary, teraz tych wyzwań jest znacznie więcej - doszło ratownictwo drogowe, chemiczne, ekologiczne..." - mówi Andrzej Koc.

Tomasz Krupa, fot. Monika Kalicka

nadkom. Tomasz Krupa

rzecznik podlaskiej policji
4.05.2020

"W czasie trzech wolnych dni na podlaskich drogach odnotowaliśmy 4 wypadki, niestety jeden zakończył się bardzo tragicznie i zginęła jedna osoba" - mówi nadkom. Tomasz Krupa.


fot. Krzysztof Kurianiuk

Kuba Sienkiewicz

lider zespołu Elektryczne Gitary
2.05.2020

Jak lider zespołu Elektryczne Gitary odnajduje się w obecnej sytuacji pandemicznej?

Wojciech Strzałkowski, fot. Robert Bońkowski

Wojciech Strzałkowski

przewodniczący Rady Nadzorczej klubu Jagiellonia
1.05.2020

Po kilku tygodniach przestoju spowodowanego epidemią, do sportowego życia wraca Jagiellonia Białystok. Polski Związek Piłki Nożnej na koniec maja wyznaczył wznowienie rozgrywek ekstraklasy. Teraz piłkarze kończą kwarantannę, a za kilka dni wrócą do treningów.

Eugeniusz Formejster, fot. Monika Kalicka

Eugeniusz Formejster

wiceprzewodniczący Zarządu Regionu Podlaskiego NSZZ Solidarność
30.04.2020

Pandemiczna sytuacja powoduje spore zakłócenia gospodarcze. Zerwało się wiele połączeń kooperacyjnych, na bardzo wolnych obrotach pracuje handel.




źródło: www.radio.bialystok.pl​


Białystok FM 99,4 Łomża FM 87,9 Suwałki FM 98,6 Siemiatycze FM 104,1 Białowieża FM 89,4 178,352 MHz (k.5C) DAB+

Copyright © Polskie Radio Białystok