Radio Białystok | Gość | prof. Jerzy Kopania - etyk, filozof

prof. Jerzy Kopania

etyk, filozof

7.02.2020, 08:27, akt. 07:36

"Na bohaterów narodowych powinniśmy kreować te postacie, które nas łączą, konsolidują - a nie dzielą i nie skłócają nas z innymi narodami" - mówi prof. Kopania.

prof. Jerzy Kopania, fot. Joanna Szubzda
prof. Jerzy Kopania, fot. Joanna Szubzda

Z prof. Jerzym Kopanią rozmawia Lech Pilarski

Problemy z odsłuchem?

Częstym problemem przy wyświetlaniu playera jest używanie Adblocka.
Dłuższe dźwięki na niektórych wersjach przeglądarki Chrome są ucinane.


Kolejna odsłona konfliktu w sprawie "Łupaszki". W centrum miasta na wieżowcu pojawił się wielki baner z postacią majora Zygmunta Szendzielarza. Z drugiej strony radni koalicji rządzącej w Białymstoku pozbawili go tytułu patrona jednej z ulic. O tym konflikcie z etykiem i filozofem profesorem Jerzym Kopanią rozmawia Lech Pilarski.


Lech Pilarski: Rozmawiamy w przeddzień rocznicy stracenia majora "Łupaszki" Zygmunta Szendzielarza, i w Białymstoku mamy konflikt: zniesiono nazwę jednej z ulic, a teraz w centrum miasta pojawił się wielki billboard z postacią majora Łupaszki. Jak pan odbiera, jak pan komentuje tę całą sytuację?


prof. Jerzy Kopania: Źle odbieram. Postać jest na pewno postacią nieprzeciętną, ale konflikt jaki się wokół tej postaci wytworzył jest niepotrzebny, a przede wszystkim szkodliwy. Zauważymy, że powinniśmy na bohaterów narodowych kreować te postacie, które nas łączą, które konsolidują nas wokół naszej tożsamości narodowej, łączą - a nie dzielą i nie skłócają z innymi narodami. 

Postać majora Łupaszki jest postacią kontrowersyjną. Nie odbierając mu zasług patriotyzmu, odwagi trzeba jednak mieć świadomość, że nie jest to postać tej miary, jak na przykład rotmistrz Pilecki, jak Jan Karski, jak generał Anders, generał Bór-Komorowski, można by wiele wymienić. Tamte postacie są na miarę światową, ten jest jednak bohaterską postacią lokalną i jednocześnie kontrowersyjną. Musimy odpowiedzieć sobie na bardzo ważne pytanie - wokół czego chcemy budować i umacniać naszą tożsamość narodową.


Ale tutaj państwo chce wokół tej postaci budować, bo cała obrona terytorialna to wyklęci żołnierze głównie i stąd konsekwencja w postaci majora Łupaszki - patrona ulicy.


Mamy wielką, wspaniałą, jedyną w świecie tradycję Armii Krajowej, czy chcemy aby ta tradycja została przesunięta przez tradycję żołnierzy wyklętych? Obawiam się, że ku temu zmierzamy, ale to musi być szkodliwe, ponieważ o ile Armia Krajowa nie budzi kontrowersji i słusznie jesteśmy dumni, że w Polsce tak wielki, potężny ruch oporu się zorganizował, o tyle w przypadku żołnierzy wyklętych mamy do czynienia z grupami ludzi, którzy byli szczerymi patriotami, którzy nie chcieli zgodzić się na sowiecką niewolę, ale którzy jednocześnie byli postaciami tragicznymi, bo wiadomo było z góry, że muszą przegrać.


Ale w ten sposób moglibyśmy podejść do przywódców powstania styczniowego - Traugutta, Konstantego Kalinowskiego, generała Sierakowskiego. Wiadomo było, że w starciu z potęgą Imperium Rosyjskiego powstanie styczniowe wcześniej czy później musiało upaść, ale mimo wszystko są naszymi bohaterami.


Tak, ta analogia jest dobra, ale proszę zauważyć, że ona jest właściwa w pewnym szczególnym aspekcie. Otóż zdaje mi się, że zarówno przywódcy powstania styczniowego, jak i przywódcy żołnierzy wyklętych byli przekonani, błędnie przekonani, że im się powiedzie. Patriotyzm, entuzjazm, zapał, bohaterstwo, gotowość do poświęceń nie było wsparte rozsądkiem, a w życiu państwa, w działalności państwowej liczy się rozsądek, nie można narażać narodu na porażki, trzeba podejmować walkę, wtedy kiedy są choćby minimalne nadzieje na zwycięstwo, chociaż minimalne szanse na zwycięstwo. W obu przypadkach wprawdzie przywódcy mogli tak sądzić, ale jeśli rzeczywiście tak sądzili, to dlatego że zabrakło im rozsądku.


Mamy taką sytuację, jaką mamy. Pewien wybór polityczny został dokonany, pewne instytucje zostały zaangażowane, pewne grupy społeczne są za albo przeciw i pytanie, czy śledzić narastanie tego konfliktu i wzmacniać, czy przeciwdziałać, łagodzić? Jakie metody zastosować, w jaki sposób ten cel osiągnąć, żeby sytuacja nie była tak napięta, żeby nie budziła takich skrajności. 


Najpierw zastanówmy się nad jedną rzeczą, mianowicie obserwujemy przecież z pewnymi niepokojem i z dużą przykrością, jak Ukraina buduje swoją tożsamość narodową - w dużej mierze na antypolonizmie, obserwujemy jak Rosja wzmacnia swoją tożsamość narodową także w dużej mierze na antypolonizmie. Czy my także chcemy iść tą drogą i chcemy wzmacniać naszą tożsamość narodową poprzez anty... ja nie wiem nawet jak to powiedzieć - "anty inna narodowość", poprzez negatywne ustosunkowanie się, poprzez skonfliktowanie się z innymi narodami, w tym wypadku z narodowościami, które przecież współtworzyły kiedyś polską Rzeczypospolitą, które tworzyły kiedyś tą Rzeczpospolitą Obojga Narodów. 

Jak wyjść z tego konfliktu? Nie ma tutaj dobrego rozwiązania, ponieważ sprawy zaszły już za daleko, rozpętano konflikt emocji, to w istocie jest konflikt emocji, a nie rozumu. Gdyby to był konflikt postaw rozumowych, racjonalnych postaw - można byłoby poszukiwać kompromisu, ale w przypadku starcia się emocjonalnego kompromis jest niemożliwy. Może natomiast jest możliwe, trzeba by się nad tym zastanowić, wyjście z tej emocjonalności, może jest możliwe przemówienie do rozsądku obu stron, przemówienie do rozsądku w tym sensie, żeby wskazać, że nie chodzi tutaj o poniżenie którejś ze stron, bowiem mogą pozostać na swoich pozycjach, przy swoim rozumieniu wydarzeń historycznych, tylko takim zwyczajnym porozumieniu się, że w poszanowaniu tej drugiej strony, w poczuciu pewnej wspólnoty państwowej obie strony z czegoś rezygnują. 

Ja chciałbym mieć nadzieję, że ten konflikt jest do rozwiązania, że te emocje można powstrzymać i apelowałbym o rozsądek. Co więcej, można by apelować o ten rozsądek odwołując się do wspólnej tradycji chrześcijańskiej. Przecież nasza państwowość, od wieków ta Rzeczpospolita Obojga Narodów istniała jako wspólnota chrześcijańska, co więcej istniała jako wspólnota chrześcijańska dwóch wyznań. Pamiętajmy o tym dziedzictwie, nie zatracajmy go, odłóżmy nasze emocje, bo to są złe emocje. 


Tym bardziej, że emocje mogą być sterowane przez innych, wyzwalane przez innych, wzmacniane po to, żeby inne nacje mogły osiągać własne cele.


Zawsze emocje, złe emocje jednego narodu są wykorzystywane przez inne państwa. W naszej historii mamy bardzo wiele przykładów na to, że nawet nasze szlachetne intencje zostały wykorzystywane po to, aby realizować interesy innych państw. Tak przecież było w przypadku powstania listopadowego, tak było w przypadku powstania styczniowego, a cóż dopiero jeżeli pojawiają się u nas jakieś złe emocje, one tym bardziej nadają się do wykorzystania przeciwko nam, więc wygaśmy ten konflikt, zrezygnujmy z tych złych emocji, bo działamy przeciwko sobie samym.

| red: mak




Studio Radia Bialystok

studio

+48 85 744 22 22
studio@radio.bialystok.pl

ZNAJDŹ NAS





"Wędrowny zakład fotograficzny" Agnieszki Pajączkowskiej
Tomasz Krupa, fot. Monika Kalicka

nadkom. Tomasz Krupa

30.03.2020

"Powinniśmy być wyczuleni i uczulić naszych najbliższych, nasze babcie, dziadków, ciocie i wujków, czy rodziców, że może dojść do oszustwa, żeby pod żadnym pozorem podejrzanych osób nie wpuszczali do domu" - przypomina Tomasz Krupa.

Marcin Moniuszko, fot. Monika Kalicka

prof. Marcin Moniuszko

prorektor Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku
30.03.2020

Od początku wiedzieliśmy, że jedno miejsce nie wystarczy. Widzimy dynamikę rozwoju tej pandemii i było oczywiste, że trzeba szukać drugiego miejsca na laboratorium - mówi prof. Marcin Moniuszko.

fot. Sylwia Krassowska

abp Tadeusz Wojda

metropolita białostocki
29.03.2020

Opustoszałe kościoły, wierni uczestniczący w mszach i rekolekcjach przed ekranami komputerów i telewizorów, duszpasterze przemawiający do ludzi w internecie - takiego finału Wielkiego Postu jeszcze nie mieliśmy.


Konferencja prasowa wojewody podlaskiego Bohdana Paszkowskiego

Bohdan Paszkowski

wojewoda podlaski
28.03.2020

O kolejnych, ośmiu potwierdzonych przypadkach zakażenia koronawirusem w Podlaskiem informuje Urząd Wojewódzki.

Tomasz Krupa, fot. Monika Kalicka

nadkom. Tomasz Krupa

rzecznik podlaskiej Policji
27.03.2020

- Policjanci nie będą pytać każdego przechodnia, w jakim celu i gdzie idzie, nie będą legitymować takich osób. Oczywiście będziemy reagować tam, gdzie będziemy mieli do czynienia z rażącym przypadkami łamania wprowadzonych ograniczeń.

foto: Monika Kalicka

Józef Klim i Zdzisław Babicz

dyrektor LO PB i naczyciel informatyk
26.03.2020

Jak zorganizować zdalne nauczanie? "Stworzenie samej platformy z kursami nie jest sprawą trudną, natomiast wymagane jest przeszkolenie nauczyciel."


Bohdan Paszkowski, fot. Joanna Szubzda

Bohdan Paszkowski

wojewoda podlaski
25.03.2020

- Na razie na Podlasiu mamy sytuację stosunkowo stabilną - mówi wojewoda.

foto: Monika Kalicka

Wiktoria Bocheńska

studiująca i pracująca w Birmingham białostoczanka
25.03.2020

Wychodzenie z domu tylko w wyjątkowych sytuacjach i zakaz zgromadzeń - takie ograniczenia, jakie wprowadził polski rząd, na Wyspach Brytyjskich obowiązują od wczoraj.

dr Andrzej Jackiewicz, fot. Marcin Mazewski

prof. Andrzej Jackiewicz

konstytucjonalista UwB
24.03.2020

Sąd Najwyższy może mieć twardy orzech do zgryzienia w przypadku problemów z rejestracją kandydatów na prezydenta. Jeśli nie uda się im zebrać wystarczającej liczby podpisów z uwagi na epidemię i zaskarżą to do sądu, wybory mogą okazać się potem nieważne - wyjaśnia prof. Jackiewicz


Tomasz Krupa, fot. Monika Kalicka

nadkom. Tomasz Krupa

rzecznik podlaskie policji
23.03.2020

- Niestety każdej doby policjanci w Podlaskiem odnotowują kilka przypadków, w których osoby poddane kwarantannie domowej wykazują się ogromną nieodpowiedzialnością i nie ma ich w domu podczas kontroli.

Dariusz Piontkowski, fot. Joanna Szubzda

Dariusz Piontkowski

minister edukacji narodowej
23.03.2020

- Ponad 95 proc. szkół zgłasza gotowość do nauczania na odległość bądź już to robi - informuje minister edukacji.

Artur Kosicki, fot. Joanna Szubzda

Artur Kosicki [wideo]

marszałek województwa podlaskiego
20.03.2020

- Postawa każdego mieszkańca naszego województwa jest bardzo istotna. Niezwykle ważne jest to, by dostosować się do wymogów, które wskazał Główny Inspektor Sanitarny. Musimy być odpowiedzialni.


Szczepan Barszczewski, fot. Monika Kalicka

Szczepan Barszczewski o tarczy antykryzysowej [wideo]

dyrektor biura Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców w Białymstoku
19.03.2020

"Zwracamy się do władz z prośbą o wprowadzenie dobrowolności ubezpieczenia dla przedsiębiorców na najbliższe 3 miesiące, a jak będzie trzeba, to i na kolejne" - mówi Szczepan Barszczewski.

Foto: Lech Pilarski

Ks. Wojciech Sawicki o życiu w Rzymie podczas kwarantanny

ksiądz z polskiej placówki w Watykanie
19.03.2020

"We Włoszech jest drugi tydzień kwarantanny. W pierwszych dniach było ciężko się przyzwyczaić, bo ludzie chodzili po balkonach, po dachach nawet. Wydaje mi się, że dopiero teraz ludzie się przyzwyczaili i nie stwarzają problemów. Nie kontaktują się z innymi osobami."

Jacek Roleder, fot. Paweł Wądołowski

Jacek Roleder

p.o. dyrektora szpitala w Łomży
18.03.2020

Nie wszyscy pacjenci z koronawirusem będą trafiać do Łomży. - My będziemy przyjmować tych pacjentów, którzy są w jakiś sposób zabiegowi, czyli np. ze złamaniami, z bardzo głebokimi ranami, których nie da się na oddziale zachowaczym zabezpieczyć.


Bohdan Paszkowski, fot. Joanna Szubzda

Bohdan Paszkowski

wojewoda podlaski
18.03.2020

- Myślę, że sytuacja łomżyńska będzie się stabilizować (...) Dlaczego Łomża? Zgodnie z wytycznymi MZ trzeba było znaleźć placówkę o wieloprofilowym zakresie, gdzie będzie miejsce na poród, na zabieg kardiologiczny, na intensywną terapię, itd.

mjr Katarzyna Zdanowicz, fot. Joanna Szubzda

mjr Katarzyna Zdanowicz

rzeczniczka Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej
18.03.2020

Otwarcie w Ogrodnikach dodatkowego przejścia na granicy polsko-litewskiej skróciło czas oczekiwania kierowców na wjazd do naszego kraju o połowę. Na przejściu w Budzisku po stronie litewskiej tworzyły się 50-kilometrowe kolejki.

prof. Henryk Wnorowski, fot. Sylwia Krassowska

prof. Henryk Wnorowski [wideo]

ekonomista z UwB
17.03.2020

"Nasz system bankowy jest bardzo zdrowy, bardzo mocny. (...) Zabieranie pieniędzy z banków nadto co potrzebujemy, na bieżące zakupy, jest niczym niepodyktowane" - mówi prof. Henryk Wnorowski.


prof. Jerzy Kopania, fot. Joanna Szubzda

prof. Jerzy Kopania

etyk, filozof
17.03.2020

"Zachowujmy się normalnie, nie bójmy się, tylko bądźmy ostrożni, niech lęk nas nie paraliżuje"- mówi prof. Jerzy Kopania.

Maciej Olesiński, fot. Joanna Szubzda

Maciej Olesiński

dyrektor podlaskiego NFZ
16.03.2020

Szpital w Łomży na czas walki z koronawirusem zostaje przekształcony w szpital zakaźny. Co mają robić pacjenci poradni specjalistycznych znajdujących się w placówce?

Tomasz Krupa, fot. Monika Kalicka

nadkom. Tomasz Krupa

rzeczniik podlaskiej policji
16.03.2020

Jak wygląda praca podlaskiej policji w czasie zagrożenia koronawirusem?


Dariusz Piontkowski, fot. Sylwia Krassowska

Dariusz Piontkowski [wideo]

minister edukacji narodowej
16.03.2020

- Nauczyciel powinien przygotować pracę zdalną w błyskawicznym tempie, zobaczyć, jakie są narzędzia i stopniowo wdrażać się tak, aby za kilka dni mógł już systematycznie realizować podstawę programową i rozpocząć normalną pracę z uczniem.

prof. Jolanta Sztachelska, fot. Joanna Szubzda

Co czytać w czasie zagrożenia koronawirusem radzi literaturoznawczyni z UwB - prof. Jolanta Sztachelska

15.03.2020

"W czasach zarazy następuje rozprzężenie, ludzie w różny sposób to traktują. Jedni się zamykają, dążą do jakiejś ascezy, inni - przeciwnie, poddają się rozpuście" - mówi prof. Sztachelska.

Barbara Kamińska, źródło fot.: facebook.com

Barbara Kamińska

przewodniczka po Rzymie
14.03.2020

- Nasza kwarantanna wygląda w ten sposób, że mamy nakaz siedzenia w domu i zakaz wychodzenia bez powodu - mówi mieszkająca w Rzymie białostoczanka, przewodniczka po Wiecznym Mieście Barbara Kamińska.


Zbigniew Sulewski, fot. Katarzyna Cichoń

Zbigniew Sulewski

doradca gospodarczy
13.03.2020

"Są już pierwsze szacunki, które mówią, jak duże spowolnienie dotknie polską gospodarkę" - mówi Zbigniew Sulewski.

prof. Robert Ciborowski, fot. Joanna Szubzda

prof. Robert Ciborowski

rektor Uniwersytetu w Białymstoku
13.03.2020

"Nie wiemy ile to potrwa, po drugie nie wiemy jak będzie wyglądać kwestia zaliczenia, odrabiania zajęć, których nie możemy wprowadzić do systemu zdalnego" - mówi o zawieszeniu zajęć na uczelniach rektor UwB.

dr Karol Łapiński, fot. Joanna Szubzda

dr Karol Łapiński [wideo]

z Państwowej Inspekcji Pracy w Białymstoku
12.03.2020

- Pracodawca nie może sam wprowadzić kwarantanny. Taką decyzję podejmuje Inspektor Sanitarny. Wówczas wszyscy muszą się jej podporządkować - pracodawcy i pracownicy. Wtedy pracownik ma prawo do wynagrodzenia chorobowego i zasiłku.


Bohdan Paszkowski, fot. Joanna Szubzda

Bohdan Paszkowski [wideo]

wojewoda podlaski
11.03.2020

Koronawirus. "Są pieniądze dla Wojewódzkiej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej na zakup niezbędnego sprzętu, aby jak najszybciej mozna było takie badania wykonywać w Białymstoku".

Marek Karp, fot. Monika Kalicka

Marek Karp [wideo]

dyrektor Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego
10.03.2020

"W kontenerach nie będą wykonywane badania medyczne, to będą czynności bezkontaktowe w relacji pacjent - pracownik, tak żeby nie stwarzać dodatkowego ryzyka" - mówi dyrektor USK.

st. sierż. Piotr Niewiarowski, Urszula Telicka-Hajduk i st. asp. Marcin Gawryluk, fot. Joanna Szubzda

10:10 z dzielnicowym

9.03.2020

Głównym celem jest zwiększenie świadomości seniorów m.in. na temat oszustw "na wnuczuka" czy w zakresie podpisywania umów. Podlaska policja przygotowała pilotażowy projekt "Uniwersytet Bezpiecznego Seniora".


Rafał Tomaszczuk, fot. Joanna Szubzda

Rafał Tomaszczuk [wideo]

rzecznik prasowy podlaskiego NFZ
9.03.2020

Konsultanci doradzą, co zrobić, by otrzymać pomoc - Narodowy Fundusz Zdrowia zachęca do korzystania z bezpłatnej infolinii dla osób podejrzewających u siebie zakażenie koronawirusem.

Maciej Białous, fot. Monika Kalicka

dr Maciej Białous [wideo]

socjolog z UwB
6.03.2020

"Wydaje mi się, że bardzo szybko ludzie znudzą się takimi ciągłymi sensacyjnymi informacjami, że koronawirus jest już w Polsce, jest już w Białymstoku, jest już gdzieś tam" - mówi Maciej Białous.

Elżbieta Kraszewska, fot. Monika Kalicka

Elżbieta Kraszewska - rośnie liczba osób objętych nadzorem epidemiologicznym [wideo]

Podlaski Wojewódzki Inspektor Sanitarny
5.03.2020

"Liczba osób objętych nadzorem epidemiologicznym w naszym województwie rośnie. Stan na środę to 103 osoby, na czwartek - 114" - mówi Elżbieta Kraszewska.


Joanna Zajkowska, fot. Monika Kalicka

prof. Joanna Zajkowska - jak higiena może zmniejszyć ryzyko zachorowania [wideo]

z Kliniki Chorób Zakaźnych i Neuroinfekcji
4.03.2020

"Dbajmy o siebie, nie tylko ze względu na koronawirusa. Myjmy ręce najczęściej jak to tylko możliwe, a nie tylko przed jedzeniem czy po wyjściu z toalety" - radzi prof. Zajkowska.

Przemysław Tuchliński, fot. Joanna Szubzda

Przemysław Tuchliński - o działaniach w razie wystąpienia koronawirusa w Białymstoku

przewodniczący Zespołu do spraw monitorowania sytuacji epidemiologicznej
4.03.2020

"Nie jest rolą miasta odwoływanie różnego typu imprez od razu, wszędzie powinien rządzić zdrowy rozsądek. My możemy tylko i wyłącznie na tą chwilę być elementem profilaktycznym i też takim, który nie będzie potęgował paniki" - mówi Przemysław Tuchliński.

Joanna Szeląg, fot. Monika Kalicka

dr Joanna Szeląg - gdzie szukać pomocy i czy prewencyjne nosić maseczki ochronne?

specjalista medycyny rodzinnej
4.03.2020

Jest pierwszy w Polsce przypadek zarażenia koronawirusem z Chin. To mężczyzna hospitalizowany w Zielonej Górze. Co zrobić, kiedy mamy objawy infekcji, ale nie mamy pewności czy to nowa choroba?




źródło: www.radio.bialystok.pl​


Białystok FM 99,4 Łomża FM 87,9 Suwałki FM 98,6 Siemiatycze FM 104,1 Białowieża FM 89,4 178,352 MHz (k.5C) DAB+

Copyright © Polskie Radio Białystok