Radio Białystok | Gość | prof. Jerzy Kopania - etyk, filozof

prof. Jerzy Kopania

etyk, filozof

7.02.2020, 08:27, akt. 07:36

"Na bohaterów narodowych powinniśmy kreować te postacie, które nas łączą, konsolidują - a nie dzielą i nie skłócają nas z innymi narodami" - mówi prof. Kopania.

prof. Jerzy Kopania, fot. Joanna Szubzda
prof. Jerzy Kopania, fot. Joanna Szubzda

Z prof. Jerzym Kopanią rozmawia Lech Pilarski

Problemy z odsłuchem?

Częstym problemem przy wyświetlaniu playera jest używanie Adblocka.
Dłuższe dźwięki na niektórych wersjach przeglądarki Chrome są ucinane.


Kolejna odsłona konfliktu w sprawie "Łupaszki". W centrum miasta na wieżowcu pojawił się wielki baner z postacią majora Zygmunta Szendzielarza. Z drugiej strony radni koalicji rządzącej w Białymstoku pozbawili go tytułu patrona jednej z ulic. O tym konflikcie z etykiem i filozofem profesorem Jerzym Kopanią rozmawia Lech Pilarski.


Lech Pilarski: Rozmawiamy w przeddzień rocznicy stracenia majora "Łupaszki" Zygmunta Szendzielarza, i w Białymstoku mamy konflikt: zniesiono nazwę jednej z ulic, a teraz w centrum miasta pojawił się wielki billboard z postacią majora Łupaszki. Jak pan odbiera, jak pan komentuje tę całą sytuację?


prof. Jerzy Kopania: Źle odbieram. Postać jest na pewno postacią nieprzeciętną, ale konflikt jaki się wokół tej postaci wytworzył jest niepotrzebny, a przede wszystkim szkodliwy. Zauważymy, że powinniśmy na bohaterów narodowych kreować te postacie, które nas łączą, które konsolidują nas wokół naszej tożsamości narodowej, łączą - a nie dzielą i nie skłócają z innymi narodami. 

Postać majora Łupaszki jest postacią kontrowersyjną. Nie odbierając mu zasług patriotyzmu, odwagi trzeba jednak mieć świadomość, że nie jest to postać tej miary, jak na przykład rotmistrz Pilecki, jak Jan Karski, jak generał Anders, generał Bór-Komorowski, można by wiele wymienić. Tamte postacie są na miarę światową, ten jest jednak bohaterską postacią lokalną i jednocześnie kontrowersyjną. Musimy odpowiedzieć sobie na bardzo ważne pytanie - wokół czego chcemy budować i umacniać naszą tożsamość narodową.


Ale tutaj państwo chce wokół tej postaci budować, bo cała obrona terytorialna to wyklęci żołnierze głównie i stąd konsekwencja w postaci majora Łupaszki - patrona ulicy.


Mamy wielką, wspaniałą, jedyną w świecie tradycję Armii Krajowej, czy chcemy aby ta tradycja została przesunięta przez tradycję żołnierzy wyklętych? Obawiam się, że ku temu zmierzamy, ale to musi być szkodliwe, ponieważ o ile Armia Krajowa nie budzi kontrowersji i słusznie jesteśmy dumni, że w Polsce tak wielki, potężny ruch oporu się zorganizował, o tyle w przypadku żołnierzy wyklętych mamy do czynienia z grupami ludzi, którzy byli szczerymi patriotami, którzy nie chcieli zgodzić się na sowiecką niewolę, ale którzy jednocześnie byli postaciami tragicznymi, bo wiadomo było z góry, że muszą przegrać.


Ale w ten sposób moglibyśmy podejść do przywódców powstania styczniowego - Traugutta, Konstantego Kalinowskiego, generała Sierakowskiego. Wiadomo było, że w starciu z potęgą Imperium Rosyjskiego powstanie styczniowe wcześniej czy później musiało upaść, ale mimo wszystko są naszymi bohaterami.


Tak, ta analogia jest dobra, ale proszę zauważyć, że ona jest właściwa w pewnym szczególnym aspekcie. Otóż zdaje mi się, że zarówno przywódcy powstania styczniowego, jak i przywódcy żołnierzy wyklętych byli przekonani, błędnie przekonani, że im się powiedzie. Patriotyzm, entuzjazm, zapał, bohaterstwo, gotowość do poświęceń nie było wsparte rozsądkiem, a w życiu państwa, w działalności państwowej liczy się rozsądek, nie można narażać narodu na porażki, trzeba podejmować walkę, wtedy kiedy są choćby minimalne nadzieje na zwycięstwo, chociaż minimalne szanse na zwycięstwo. W obu przypadkach wprawdzie przywódcy mogli tak sądzić, ale jeśli rzeczywiście tak sądzili, to dlatego że zabrakło im rozsądku.


Mamy taką sytuację, jaką mamy. Pewien wybór polityczny został dokonany, pewne instytucje zostały zaangażowane, pewne grupy społeczne są za albo przeciw i pytanie, czy śledzić narastanie tego konfliktu i wzmacniać, czy przeciwdziałać, łagodzić? Jakie metody zastosować, w jaki sposób ten cel osiągnąć, żeby sytuacja nie była tak napięta, żeby nie budziła takich skrajności. 


Najpierw zastanówmy się nad jedną rzeczą, mianowicie obserwujemy przecież z pewnymi niepokojem i z dużą przykrością, jak Ukraina buduje swoją tożsamość narodową - w dużej mierze na antypolonizmie, obserwujemy jak Rosja wzmacnia swoją tożsamość narodową także w dużej mierze na antypolonizmie. Czy my także chcemy iść tą drogą i chcemy wzmacniać naszą tożsamość narodową poprzez anty... ja nie wiem nawet jak to powiedzieć - "anty inna narodowość", poprzez negatywne ustosunkowanie się, poprzez skonfliktowanie się z innymi narodami, w tym wypadku z narodowościami, które przecież współtworzyły kiedyś polską Rzeczypospolitą, które tworzyły kiedyś tą Rzeczpospolitą Obojga Narodów. 

Jak wyjść z tego konfliktu? Nie ma tutaj dobrego rozwiązania, ponieważ sprawy zaszły już za daleko, rozpętano konflikt emocji, to w istocie jest konflikt emocji, a nie rozumu. Gdyby to był konflikt postaw rozumowych, racjonalnych postaw - można byłoby poszukiwać kompromisu, ale w przypadku starcia się emocjonalnego kompromis jest niemożliwy. Może natomiast jest możliwe, trzeba by się nad tym zastanowić, wyjście z tej emocjonalności, może jest możliwe przemówienie do rozsądku obu stron, przemówienie do rozsądku w tym sensie, żeby wskazać, że nie chodzi tutaj o poniżenie którejś ze stron, bowiem mogą pozostać na swoich pozycjach, przy swoim rozumieniu wydarzeń historycznych, tylko takim zwyczajnym porozumieniu się, że w poszanowaniu tej drugiej strony, w poczuciu pewnej wspólnoty państwowej obie strony z czegoś rezygnują. 

Ja chciałbym mieć nadzieję, że ten konflikt jest do rozwiązania, że te emocje można powstrzymać i apelowałbym o rozsądek. Co więcej, można by apelować o ten rozsądek odwołując się do wspólnej tradycji chrześcijańskiej. Przecież nasza państwowość, od wieków ta Rzeczpospolita Obojga Narodów istniała jako wspólnota chrześcijańska, co więcej istniała jako wspólnota chrześcijańska dwóch wyznań. Pamiętajmy o tym dziedzictwie, nie zatracajmy go, odłóżmy nasze emocje, bo to są złe emocje. 


Tym bardziej, że emocje mogą być sterowane przez innych, wyzwalane przez innych, wzmacniane po to, żeby inne nacje mogły osiągać własne cele.


Zawsze emocje, złe emocje jednego narodu są wykorzystywane przez inne państwa. W naszej historii mamy bardzo wiele przykładów na to, że nawet nasze szlachetne intencje zostały wykorzystywane po to, aby realizować interesy innych państw. Tak przecież było w przypadku powstania listopadowego, tak było w przypadku powstania styczniowego, a cóż dopiero jeżeli pojawiają się u nas jakieś złe emocje, one tym bardziej nadają się do wykorzystania przeciwko nam, więc wygaśmy ten konflikt, zrezygnujmy z tych złych emocji, bo działamy przeciwko sobie samym.

| red: mak




Studio Radia Bialystok

studio

+48 85 744 22 22
studio@radio.bialystok.pl

ZNAJDŹ NAS





Nautilus w Polskim Radiu Białystok

KONKURS

"Miłość Ci nic nie wybaczy" Alek Rogoziński
Wojciech Borzuchowski, fot. Sylwia Krassowska

Wojciech Borzuchowski [wideo]

dyrektor GDDKiA w Białymstoku
21.02.2020

"Zakładając, że nie byłoby żadnych nieprzewidzianych przeszkód, to można mówić, że do końca 2025 roku jest realna szansa, że całą S19 będziemy mieli" - mówi Wojciech Borzuchowski.

Agnieszka Maliszewska, fot. Joanna Szubzda

Agnieszka Maliszewska [wideo]

dyrektor Polskiej Izby Mleka
20.02.2020

- Ustawa nakłada bardzo rygorystyczne kary na tych producentów, którzy oznaczą swój produkt jako bez GMO, a nie będę w stanie tego udowodnić.

Bogdan Kalicki, fot. Monika Kalicka

Bogdan Kalicki [wideo]

dyrektor Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego w Białymstoku
19.02.2020

"Mamy pewne problemy z zabezpieczeniem wszystkich dyżurów, musimy dużo wysiłku włożyć, żeby grupę lekarzy, z którymi posiadamy umowy namówić na większą liczbę dyżurów" - mówi szef pogotowia.


Mirosław Michalczuk, fot. Joanna Szubzda

Mirosław Michalczuk [wideo]

zastępca wojewódzkiego inspektora ochrony środowiska
18.02.2020

WIOŚ kontroluje sortownię odpadów w Studziankach. "Nie zauważyliśmy, żeby na większą skalę było tutaj wykonywane przetwarzanie odpadów, do którego celu ta instalacja została wybudowana".

mł. asp. Emilia Kuprewicz, mł. asp. Jacek Sasinowski i podkom. Edyta Wilczyńska, fot. Joanna Szubzda

10:10 z dzielnicowym

17.02.2020

"Będzie wiecej patroli, szczególnie w centrum miasta i na drogach". Policja przygotowuje się na Ostatki.

Mirosław Siemieniec, źródło: PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.

Mirosław Siemieniec

rzecznik prasowy PKP-PLK
17.02.2020

- Za cztery lata pojedziemy do stolicy szybciej koleją, na dworcu w Białymstoku z kładek zejdziemy pod ziemię a perony będą zadaszone - takie są plany w związku z budową odcinka trasy Rail Baltica w Podlaskiem.


Radosław Hancewicz, fot. Monika Kalicka

Radosław Hancewicz [wideo]

rzecznik Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku
16.02.2020

"Usługa twój e-PIT bardzo mocno się przyjęła i mamy bardzo pozytywne sygnały od podatników, którzy z niej skorzystali" - mówi Radosław Hancewicz.

Muzycy z zespołów No Logo, Mniej Więcej, Ilo&friends, fot. Andrzej Bajguz

Muzycy z zespołów No Logo, Mniej Więcej, Ilo&Friends

finaliści plebiscytu Niebieski Mikrofon - Muzyczna Nagroda Polskiego Radia Białystok
15.02.2020

W niedzielę (16.02) poznamy laureatów plebiscytu Niebieski Mikrofon - Muzyczna Nagroda Polskiego Radia Białystok.

Premiera filmu "Zenek" w Białymstoku, 12.02.2020, fot. Joanna Szubzda

Zenon Martyniuk

król disco polo
13.02.2020

"Reżyser też chciał dodać troszeczkę pikanterii. Kilka scen jest wymyślonych, ale bardzo przyjemnie, bardzo fajnie się to ogląda" - powiedział nam Zenon Martyniuk.


Maciej Makuszewski, fot. Joanna Szubzda

Maciej Makuszewski

piłkarz Jagiellonii Białystok
13.02.2020

"Cieszę się, że wróciłem, od początku byłem nastawiony na to, że uda mi się tutaj wrócić i tego chciałem, tego chciała moja rodzina" - mówi piłkarz, powracający po ponad 7 latach w szeregi Jagiellonii Białystok.

Witold Roszkowski, fot. Monika Kalicka

Witold Roszkowski [wideo]

Podlaski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego
13.02.2020

"Wszelkiego rodzaju prowizorki są tanie, ale są nietrwałe, są niebezpieczne i to jest najczęstszy skutek sytuacji katastrofalnych" - mówi Witold Roszkowski.

dr Marek Bartoszewicz, fot. Monika Kalicka

dr Marek Bartoszewicz [wideo]

z Wydziału Biologii UwB
12.02.2020

"W chwili obecnej nie jesteśmy w stanie jednoznacznie przewidzieć co się będzie działo z wirusem" - mówi dr Marek Bartoszewicz.


Anna Moskwa, źródło: https://www.gov.pl/web/gospodarkamorska/

Anna Moskwa

wiceminister gospodarki morskiej i żeglugi śródlądowej
11.02.2020

"Bez względu na to w jakim ustroju i systemie jesteśmy, to woda jest po obu stronach tak samo ważna" - mówi o porozumieniu o współpracy w dziedzinie ochrony i racjonalnego wykorzystania wód transgranicznych Anna Moskwa.

Szymon Hołownia, fot. Monika Kalicka

Szymon Hołownia [wideo]

niezależny kandydat na prezydenta
10.02.2020

- Wierzę, że jestem w stanie wejść do drugiej tury z tym pomysłem na Polskę, który mam.

sierż. Robert Gaździk, podkom. Mirosław Klimuk i st. asp. Marcin Gawryluk, fot. Joanna Szubzda

10:10 z dzielnicowym

10.02.2020

- Internet jest narzędziem. Tak jak młotek - można np. wbić nim gwoździa, a można sobie obić palec. Podobnie jest z internetem. Jeżeli nie będziemy uważni i ostrożni w korzystaniu z jego zasobów, może się to odwrócić przeciwko nam.


Agnieszka Pajączkowska, fot. Andrzej Bajguz

Agnieszka Pajączkowska

autorka książki "Wędrowny Zakład Fotograficzny"
9.02.2020

Powstała książka "Wędrowny Zakład Fotograficzny", w której są opowieści o województwie podlaskim.

Katarzyna Bonda, fot. Anna Powierża

Katarzyna Bonda

autorka kryminałów
9.02.2020

Niekwestionowaną gwiazdą podczas tegorocznej edycji festiwalu Autorzy i Książki w Białymstoku była Katarzyna Bonda - autorka kryminałów, rodem z Podlasia. Jest nazywana "polską królową”, bo jej serie, m.in. z profilerką Saszą Załuską - to był literacki hit.

Bartosz Zackiewicz i Przemysław Motuk, fot. Sylwia Krassowska

Bartosz Zackiewicz i Przemysław Motuk

zespół Bifrost
8.02.2020

Zespół Bifrost zajął drugie miejsce w Wojewódzkim Przeglądzie Zespołów Rockowych „Rockowania 2019”, i szykuje się do wydania kolejnej płyty.


Adam Nowak, fot. Tomasz Pienicki

Adam Nowak

z zespołu Raz Dwa Trzy
7.02.2020

"Piosenka jest sztuką mniejszą, w której czasem pokładamy zbyt wielkie nadzieje, ale czasem wiele może. Bo są piosenki, które towarzyszą nam w bardzo ważnych wydarzeniach życiowych, np. przy pierwszym pocałunku" - mówi Adam Nowak.

prof. Jerzy Kopania, fot. Joanna Szubzda

prof. Jerzy Kopania

etyk, filozof
7.02.2020

"Na bohaterów narodowych powinniśmy kreować te postacie, które nas łączą, konsolidują - a nie dzielą i nie skłócają nas z innymi narodami" - mówi prof. Kopania.

Grzegorz Kuczyński i Jan Roguz, fot. Sylwia Krassowska

Grzegorz Kuczyński i Jan Roguz

organizatorzy II Biegu Pamięci Sybiru
6.02.2020

"Ten bieg jest po to, żebyśmy mogli mówić o naszej historii i by biegacze mogli oddać hołd swoim przodkom" - mówi Grzegorz Kuczyński.


Karol Karski, fot. Joanna Szubzda

Karol Karski

europoseł
6.02.2020

- Po wystąpieniu Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej środek ciężkości władzy przesuwa się i także Polska otrzymuje nową, znaczniejszą rolę.

Dorota Wyszkowska, fot. Monika Kalicka

Dorota Wyszkowska [wideo]

wicedyrektor Urzędu Statystycznego w Białymstoku
5.02.2020

"Jeżeli sprawdzą się prognozy GUS-u z 2014 roku, to w roku 2035 mieszkańców województwa podlaskiego będzie mniej niż milion" - mówi nasz gość.

Barbara Socha, fot. Marcin Gliński

Barbara Socha

wiceminister w Ministerstwie Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej
4.02.2020

"Maluch Plus" to jeden z głównych programów rządu premiera Mateusza Morawieckiego. Celem jest wsparcie rodzin w wielu wymiarach. Program służy temu, by poprawić możliwość opieki nad dziećmi do lat trzech. Dzięki temu programowi, w Polsce do końca roku powstanie prawie 200 tys. miejsc w żłobkach i nie tylko - mówi wiceminister Barbara Socha.


Mirosław Siemieniec, źródło: PKP Polskie Linie Kolejowe S.A.

Mirosław Siemieniec

rzecznik prasowy PKP-PLK
4.02.2020

Trwają konsultacje w sprawie przebiegu kolejowej obwodnicy Białegostoku. W grze jest kilka wariantów. Jaki zostanie zaakceptowany?

podkom. Rafał Sokólski, st. sierż. Marcin Krupienik, nadkom. Tomasz Krupa i asp. Marlena Połowianiuk, fot. Joanna Szubzda

10:10 z dzielnicowym

3.02.2020

Szykują się spore zmiany dla kierowców. To m.in. utrata prawa jazdy za przekroczenie dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h także poza obszarem zabudowanym.

prof. Adam Krętowski, fot. Joanna Szubzda

prof. Adam Krętowski [wideo]

rektor Uniwersytetu Medycznego w Białymstoku
3.02.2020

- Szpitale kliniczne są niedofinansowane. Mają dużo więcej obowiązków, dużo większe koszty, a dostają te same pieniądze co szpitale powiatowe. Walczymy, żeby to się zmieniło (...) Bez nas nie będzie nowych lekarzy i pielęgniarek.


Marek Oleksicki, fot. Monika Kalicka

Marek Oleksicki

białostocki rysownik
2.02.2020

- Te komiksy nawiązujące do nowel, to interpretacje obrazem. Nie ma dialogów. Stworzyliśmy to z Tobiaszem Piątkowskim. Naszą pierwszą koncepcją było stworzenie streszczeń nowel w postaci obrazów komiksowych. Stwierdziliśmy, że bez sensu byłoby dodawać tam dialogi. Pozwalamy dowolnie interpretować te obrazy czytelnikom.

Zespół Dots - fot. Robert Bońkowski

Ewelina Szoda i Patryk Kowalewski

z zespołu DOTS
31.01.2020

"Jesteśmy grupą młodych ludzi, którzy spotkali się pewnego dnia i stwierdzili, że będą razem tworzyć muzykę. Na początku trochę gorsza, teraz, mamy nadzieję, trochę lepszą" - mówi Patryk Kowalewski z zespołu DOTS.

prof. Joanna Zajkowska, fot. Joanna Szubzda

prof. Joanna Zajkowska [wideo]

wojewódzki konsultant w dziedzinie epidemiologii
31.01.2020

- Jeżeli chodzi o koronawirus, to obawiamy się osób, które powracają z Chin. W tej chwili nie mamy naszych własnych przypadków i ten etap epidemii jeszcze nie budzi takiego niepokoju.


Jarosław Sadowski, fot. Monika Kalicka

Jarosław Sadowski [wideo]

wicedyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Białymstoku
31.01.2020

"Jesteśmy przygotowani, zależy nam na tym, żeby Polacy wracali, nie tylko z Wielkiej Brytanii. Zachęcam do korzystania z usług Centrum Informacji i Planowania Kariery Zawodowej" - mówi Jarosław Sadowski.

Anka Kaptór i Przemek Starachowski, fot. Marcin Gliński

Anka Kaptór i Przemek Starachowski

z zespołu Funkasanki
29.01.2020

"Nie chcieliśmy być duetem, nie planowaliśmy być duetem. Z racji tego, że nie mieliśmy z kim grać ludowizny, to żeśmy zrobili sobie elektroniczne aranże i okazało się, że jednak fajnie jest zostać we dwoje w tym zespole" - mówi Przemek Starachowski.

Edyta Dabrowska, fot. Joanna Szubzda

Edyta Dąbrowska

kierownik Regionalnego Obserwatorium Terytorialnego Urzędu Marszałkowskiego Województwa Podlaskiego
29.01.2020

Te pytania spędzają sen z powiek wielu rodzicom. W jakim kierunku powinno się kształcić moje dziecko? Jakie profesje będą za kilka lat najbardziej pożądane na rynku pracy?


Barbara Świętońska, fot. Joanna Szubzda

Barbara Świętońska [wideo]

nauczycielka historii
29.01.2020

Czy szkoła przestaje być autorytetem, jeżeli chodzi o źródło wiedzy? - Łatwość dostępu do różnych mediów, do różnej wiedzy - niekoniecznie najlepiej podanej, mądrzejszej, opartej na rzeczywistych autorytetach - utrudnia właściwy przekaz.

Adam Musiuk, fot. Joanna Szubzda

Adam Musiuk [wideo]

zastępca prezydenta Białegostoku
28.01.2020

- Jednym z moich priorytetów jest to, żeby centrum miasta jeszcze bardziej służyło mieszkańcom. Ul. Kilińskiego z czasem powinna być zamknięta, zamieniona na miejsce do spacerowania. Powinniśmy rozszerzyć strefę ogródków, umieścić parki...

Jarosław Duda, Mirosław Klimuk i Joanna Rzepniewska, fot. Monika Kalicka

10:10 z dzielnicowym

27.01.2020

Mamy programy profilaktyczne już dla najmłodszych, których dzięki temu przygotowujemy na przyszłość. Duży nacisk kładziemy też na szkolenie rodziców i kadry pedagogicznej - mówią policjanci.




źródło: www.radio.bialystok.pl​


Białystok FM 99,4 Łomża FM 87,9 Suwałki FM 98,6 Siemiatycze FM 104,1 Białowieża FM 89,4 178,352 MHz (k.5C) DAB+

Copyright © Polskie Radio Białystok