Radio Białystok | Gość | dr Marek Kietliński - dyrektor Archiwum Państwowego w Białymstoku

dr Marek Kietliński

dyrektor Archiwum Państwowego w Białymstoku

13.12.2022, 08:21, akt. 08:50

"Po ogłoszeniu stanu wojennego wojewoda białostocki Kazimierz Dunaj wydał odpowiednie rozporządzenia. Zmilitaryzowano wiele zakładów pracy, wprowadzono przepustki. Od 22:00 do 6:00 rano trzeba było mieć pozwolenie, żeby się ruszać. Zawieszono stowarzyszenia, gazety. Przede wszystkim też internowano działaczy białostockiej Solidarności. 59 osób zostało internowanych, czasami w tragicznych okolicznościach" - mówił w Polskim Radiu Białystok dr Marek Kietliński.

dr Marek Kietliński, fot. Marcin Gliński
dr Marek Kietliński, fot. Marcin Gliński


0:00
0:00
Z Markiem Kietlińskim rozmawia Adam Janczewski | Pobierz plik.


Problemy z odsłuchem?

Częstym problemem przy wyświetlaniu playera jest używanie Adblocka.
Dłuższe dźwięki na niektórych wersjach przeglądarki Chrome są ucinane.

Dziś przypada 41. rocznica wybuchu stanu wojennego – o tamtych wydarzeniach i ich znaczeniu dla współczesnej Polski w porannej rozmowie opowie gość Polskiego Radia Białystok - dyrektor Archiwum Państwowego w Białymstoku dr Marek Kietliński.


Adam Janczewski: Dlaczego komunistyczne władze wprowadziły stan wojenny w Polsce?


Marek Kietliński: To jest bardzo ciekawe pytanie, bo wprowadzenie stanu wojennego poprzedziło lato 1980 roku, kiedy to zaczęły się strajki, kiedy powstał Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Solidarność. 

To był szok. Szok nie tylko dla komunistycznej władzy w Polsce, ale również dla wszystkich przywódców bloku wschodniego. Pamiętajmy też o tym, że Polska przecież wtedy nie była suwerenna, była pod protektoratem Związku Sowieckiego, a w Europie obowiązywała tak zwana Doktryna Breżniewa. A o tej doktrynie i o tym co może się wydarzyć przekonali się chociażby Czechosłowacy w roku 1968, kiedy tam się budził taki ruch, który zaczął też przeciw komunizmowi.


Co wywołało ten szok władz komunistycznych? Ta siła Solidarności?


Na pewno jest kilka czynników. To po pierwsze to jest to, że Solidarność uzyskała status niezależnego samorządnego związku zawodowego. To trzeba bardzo mocno podkreślić. 

W komunistycznym państwie niezależne związki nie mogły istnieć. Były co prawda związki zawodowe, branżowe, były związki, ale były to związki które były podporządkowane Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej. One działały tak jak to dyktowała partia. 

A tutaj nagle niezależny związek. Niezależny związek od władz. To po pierwsze. Po drugie Solidarność, która bardzo ściśle współpracowała z Kościołem, po trzecie Solidarność, która głosiła hasła o tym, że Polska musi też walczyć o suwerenność.

Ale z drugiej strony - co trzeba podkreślić - też działacze Solidarności podkreślali, że nie będą walczyć z socjalizmem. Oni chcieli ten socjalizm tylko zreformować, nadać mu taką ludzką twarz.

Tego się nikt nie spodziewał. Były przecież co dekady wystąpienia. Był 1956 rok, były wydarzenia przecież krwawe na wybrzeżu, w Gdańsku, w Gdyni, gdy komunistyczna władza strzelała do robotników.  Ale to były pewne punkty, gdzie łatwo było to specyfikować. Natomiast tutaj to był fenomen. Nagle Polska się zjednoczyła, powstał związek który przecież w najlepszym okresie liczy około 10 milionów członków.

A poza tym - nawet już te strajki w stoczni, powstawanie międzyzakładowy komitetów strajkowych pokazały, że tego nie można spacyfikować. Nawet są takie tajne dokumenty biura politycznego KC PZPR, w których mówi się wprost, że nie da się spacyfikować takiego ruchu. Ale komuniści nie odpuścili, bo już w sierpniu 1980 roku Stanisław Kowalczyk, który był ówczesnym ministrem Spraw Wewnętrznych wydał odpowiednie instrukcje. Kryptonim "Lato 1980". I tam były instrukcję jak przygotować już się do stanu wyjątkowego. Były instrukcje jak spacyfikować działaczy Solidarności i co z nimi zrobić.

Jest w Instytucie Pamięci Narodowej w Białymstoku taka teczka "Gotowość". I tam możemy prześledzić te etapy. Jak te przygotowywania przebiegały. I to jest ciekawostka - pierwsze listy do internowania były już gotowe w Białymstoku w październiku 1980 roku. One się ciągle zmieniały. A ta ostatnia lista, tych którzy zostali internowani, była gotowa już w listopadzie 1981 roku.


No i w grudniu wprowadzono stan wojenny. Jak wyglądały te pierwsze godziny, pierwsze dni po wprowadzeniu stanu wojennego w Białymstoku, na białostocczyźnie ówczesnej, w obecnym województwie podlaskim?


Było przemówienie generała Wojciecha Jaruzelskiego. Wszyscy, którzy włączyli radio czy telewizor widzieli co jakiś czas generała, który mówił o wprowadzeniu stanu wojennego, o ukonstytuowaniu się Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego. 

I wojewoda białostocki Kazimierz Dunaj wydał odpowiednie też swoje rozporządzenia. Zmilitaryzowano wiele zakładów pracy, wprowadzono przepustki. Od 22:00 do 6:00 rano trzeba było mieć pozwolenie, żeby się ruszać. Zawieszono stowarzyszenia, gazety. Przede wszystkim też internowano działaczy białostockiej Solidarności. 59 osób zostało internowanych, czasami w tragicznych okolicznościach. Z wieloma osobami rozmawiałem. Dochodziło do siłowych wejść SB-ków i milicjantów. Jedna z żon działaczy białostockiej Solidarności została potraktowana gazem. Wyciągano ludzi. Niektórym udało się uciec.

To była noc pełna ludzkich dramatów. Tych, których przywieźli do Komendy Wojewódzkiej Milicji Obywatelskiej - oni nie wiedzieli, co się z nimi stanie. Oni szli przez szpaler ZOMO-wców z długimi pałami i nie wiedzieli co się stanie. Czy wrócą do domu. Tutaj przecież cały czas krążyła plotka, że sowieckie czołgi stoją na granicy. Nikt nic nie wiedział. 

Było jeszcze mroźniej niż dzisiaj. Było więcej śniegu. Ludzie wyrwani często ze snu. Dramat rodzin. Dzieci, żon tych ludzi. Bo przecież też nie wiedziano, czy mężowie, ojcowie wrócą. 

Z drugiej strony była też samoorganizacja, ukrywanie się niektórych białostockich działaczy na plebanii kościoła Świętego Rocha, później w białostockiej farze. No i później zaczęto działać. Ukazał się jeden z pierwszych w Polsce biuletyn podziemny Solidarności. Zaczęły docierać pierwsze informacje, które przynosili np. lekarze z więzienia czy z różnych instytucji, więc to życie po tym wielkim szoku zaczęło się jakoś organizować.

| red: mag


Przeczytaj, zanim skomentujesz



ZNAJDŹ NAS





REKLAMA
Nie Teatr OXFORD DRAMA - koncert

REKLAMA
OiFP PORANEK MŁODEGO MELOMANA

REKLAMA
OiFP PAJACE / RYCERSKOŚĆ WIEŚNIACZA, R. LEONCAVALLO / P. MASCAGNI

Podlaskie Centrum Produktu Lokalnego
Krzysztof Gawkowski, fot. Marcin Gliński

Krzysztof Gawkowski [wideo]

wicepremier, minister cyfryzacji Krzysztof Gawkowski
19.04.2024

- Rosja tego nie ukrywa, że za wszelką cenę chciałaby rozbić sojusz Unii Europejskiej, państw go tworzących, i będzie siała dezinformację w Polsce i w innych państwach. Szczególnie ma to znaczenie przy eurowyborach, dlatego że one nasilają te odśrodkowe ruchy - mówi minister.

Krzysztof Truskolaski, fot. Marcin Gliński

Krzysztof Truskolaski [wideo]

poseł, szef podlaskiej Platformy Obywatelskiej
18.04.2024

"Jeżeli ktoś jest zawiedziony rządami pana marszałka Artura Kosickiego, jest zawiedziony też ośmioma latami rządów PiS, to będziemy rozmawiać z każdą taką osobą, która chciałaby rzeczywiście budować województwo podlaskie" - mówił w Polskim Radiu Białystok poseł, szef podlaskiej Platformy Obywatelskiej Krzysztof Truskolaski.

Michał Kuźmicz, fot. Barbara Sokolińska

Michał Kuźmicz [wideo]

członek Izby Adwokackiej i ekspert prawa karnego gospodarczego
17.04.2024

- Państwo polskie w lipcu ubiegłego roku zrobiło olbrzymi krok w kierunku gwarancji bezpieczeństwa dla dzieci - mówił w Polskim Radiu Białystok Michał Kuźmicz.


Paulina Piechna-Więckiewicz, fot. Marcin Gliński

Paulina Piechna-Więckiewicz [wideo]

wiceminister edukacji
16.04.2024

- Ograniczenie zadawania prac domowych uczniom to była konieczność, bo polska szkoła przeciążała pracami domowymi, które często nie przynosiły efektów edukacyjnych - mówi wiceministra edukacji Paulina Piechna-Więckiewicz.

prof. Adam Bartnicki, fot. Barbara Sokolińska

prof. Adam Bartnicki [wideo]

dziekan Wydziału Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu w Białymstoku
15.04.2024

- Jeśli jedno państwo atakuje drugie to mamy stan wojny. To jest dzisiaj nieoczywiste, ale też pokazuje, jak zmieniło się postrzeganie wojny w ogóle w stosunkach międzynarodowych - mówi o konflikcie między Izraelem a Iranem prof. Adam Bartnicki.

fot. Joanna Szubzda

mjr Katarzyna Zdanowicz [wideo]

rzeczniczka Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej
12.04.2024

- Teraz mamy zdecydowanie więcej prób nielegalnego przekraczania granicy niż w pierwszych miesiącach tego roku. Za to, co dzieje się przy granicy, są odpowiedzialne służby białoruskie, bo to one tym wszystkim sterują - mówi mjr Katarzyna Zdanowicz.


Jan Perkowski, fot. Joanna Szubzda

Jan Perkowski

starosta białostocki
11.04.2024

"W naszym powiecie białostockim rozwój idzie dynamicznie - mieszkańców przybywa z roku na rok" - mówi Jan Perkowski.

Jacek Brzozowski, fot. Marcin Gliński

Jacek Brzozowski [wideo]

wojewoda podlaski
11.04.2024

"Odpowiedzialna polityka migracyjna polega na zapewnieniu szczelności granicy państwa" - mówił w Polskim Radiu Białystok wojewoda podlaski Jacek Brzozowski.

Stefan Krajewski, fot. Sylwia Krassowska

Stefan Krajewski [wideo]

wiceminister rolnictwa, podlaski poseł PSL, prezes podlaskich struktur PSL
10.04.2024

- Koalicja z PiS-em byłaby bardzo trudną koalicją po tym wszystkim, co się wydarzyło i w polityce krajowej, i w polityce regionalnej - mówi Stefan Krajewski o powyborczej sytuacji w sejmiku województwa podlaskiego.


Tadeusz Truskolaski, fot. Edyta Wołosik

Tadeusz Truskolaski [wideo]

prezydent Białegostoku
9.04.2024

- Nawet jeśli zmieni się prawo, będzie to moja ostatnia kadencja - mówi Tadeusz Truskolaski.

Artur Kosicki, fot. Sylwia Krassowska

Artur Kosicki [wideo]

marszałek województwa podlaskiego
8.04.2024

"Będę rozmawiał z każdym, komu leży na sercu dobro naszego regionu. Będę rozmawiał z panem Stanisławem Derehajłą (z Konfederacji), Trzecią Drogą i Polskim Stronnictwem Ludowym. Będę rozmawiał nawet z Koalicją Obywatelską" - mówi Artur Kosicki.

Mariusz Chrzanowski, fot. Adam Dąbrowski

Mariusz Chrzanowski

prezydent Łomży
8.04.2024

"Mam nadzieję, że ta trzecia kadencja będzie kadencją stabilizacji. Liczę też na wsparcie rady miejskiej Łomży. Jest to niezwykle ważne, a różnie z tym bywało w poprzednich latach. Dla rozwoju naszego miasta ważne jest, aby był spokój, aby udało się zbudować większość ponad podziałami" - mówi Mariusz Chrzanowski.


dr Maciej Białous, fot. Sylwia Krassowska

dr Maciej Białous [wideo]

socjolog z Uniwersytetu w Białymstoku
8.04.2024

"Tadeusz Truskolaski był faworytem i nie miał za bardzo z kim przegrać. Wynik Henryka Dębowskiego jest bardzo dobry, biorąc pod uwagę, że nazwisko kandydata na prezydenta Białegostoku zostało ogłoszone w ostatniej chwili" - mówi dr Maciej Białous.

dr Katarzyna Sztop-Rutkowska, fot. Sylwia Krassowska

dr Katarzyna Sztop-Rutkowska [wideo]

z Wydziału Socjologii Uniwersytetu w Białymstoku
8.04.2024

"W Białymstoku i w Łomży nie ma zaskoczenia. Suwałki są największą niespodzianką w regionie. Niewiele osób spodziewało się, że w Suwałkach będzie druga tura wyborów. Przez te dwa tygodnie czeka nas duża walka polityczna, programowa" - mówi dr Katarzyna Sztop-Rutkowska.

Piotr Morko, fot. Monika Kalicka

Piotr Morko

prezes Lowlanders Białystok
7.04.2024

Do gry wracają zawodnicy Lowlanders Białystok. Aktualni mistrzowie Polski w futbolu amerykańskim będą chcieli powtórzyć sukces z poprzednich rozgrywek. W lipcu zeszłego roku pokonali Silesię Rebels Katowice 38:35 i zdobyli swój trzeci mistrzowski tytuł.


Marek Rybnik, fot. Sylwia Krassowska

Marek Rybnik [wideo]

dyrektor Delegatury Krajowego Biura Wyborczego w Białymstoku
5.04.2024

"Niezależnie od tego, ile kart otrzymamy, czy trzy, czy cztery, to na każdej karcie do głosowania, chcąc, żeby nasz głos był ważny, możemy postawić tylko jeden znak X. To jest warunek sine qua non ważności oddanego głosu" - mówi Marek Rybnik.

Andrzej Domański, fot. Sylwia Krassowska

Andrzej Domański [wideo]

minister finansów
4.04.2024

"Chcemy, aby nowy system był systemem przewidywalnym, stabilnym, na bazie którego samorządowcy będą mogli łatwiej planować swoje inwestycje" - mówi Andrzej Domański.

Aleś Zarembiuk - prezes Fundacji Dom Białoruski, fot. Jarosław Iwaniuk

Aleś Zarembiuk [wideo]

prezes Białoruskiego Domu w Warszawie
3.04.2024

- Jestem przekonany, że ani Polacy, ani Białorusini nie chcą żadnej wojny, żadnego konfliktu, żadnej eskalacji, ale to przygotowują nam niestety jeden zbrodniarz Putin i drugi dyktator Łukaszenka - mówił w Polskim Radiu Białystok Aleś Zarembiuk.


Maciej Maciejewski, fot. Marcin Gliński

Maciej Maciejewski [wideo]

synoptyk
2.04.2024

"Na podstawie pomiarów, jakie są prowadzone przez Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej wynika ewidentnie, że robi nam się coraz cieplej. Średnia roczna temperatura rośnie" - mówił w Polskim Radiu Białystok synoptyk Maciej Maciejewski.

Gen. Wiesław Kukuła, fot. Joanna Szubzda

gen. Wiesław Kukuła

szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego
29.03.2024

- Rosja przygotowuje się do wojny z NATO. To jest fakt. Pytanie, jak my to odbieramy i co robimy? Czy uważamy, że tego typu informacje nas straszą czy raczej są sygnałem do tego, żebyśmy się przygotowali. To, w jaki sposób Rosja zareaguje, zależy tylko i wyłącznie od naszych postaw - mówi gen. Wiesław Kukuła.

Monika Ksepko, fot. Sylwia Krassowska

Monika Ksepko [wideo]

psycholog z Białostockiego Centrum Onkologii i Hospicjum Proroka Eliasza
29.03.2024

- Nie da się uniknąć cierpienia. Natomiast my mamy tendencję do tego, żeby ułatwiać sobie życie i to jest naturalne, ale moje doświadczenie pokazuje, że na dłuższą metę unikanie nie zwalnia nas z cierpienia. W zasadzie odbiera nam możliwość przekonania się, że sobie poradzimy w takich trudnych chwilach - mówi psycholog.


Ks. Adam Anuszkiewicz, fot. Marcin Gliński

ks. Adam Anuszkiewicz [wideo]

wikariusz parafii pw. Ducha Świętego w Białymstoku, kapelan w zakładzie poprawczym, raper
28.03.2024

"Jezus, kiedy powoływał apostołów, powołał ich po to, aby "z nim byli i aby mógł ich posyłać". Gdy przestanę być z Bogiem, gdy przestanę adorować Najświętszy Sakrament, przestanę się modlić, swoje sprawy codzienne odnosić do wartości Ewangelii, do osoby Jezusa Chrystusa, to wtedy przegram" - mówił w Polskim Radiu Białystok ks. Adam Anuszkiewicz.

fot. Marcin Gliński

Wiesław Czołpiński [wideo]

nowy rektor Akademii Teatralnej w Warszawie
27.03.2024

"Na kandydatów nie możemy narzekać, a wręcz możemy się tym pochwalić. Ponieważ na kierunek aktorstwo w Warszawie z dwiema specjalnościami - dramatyczną i muzyczną - startuje 1200 kandydatów na 18 miejsc. A w Białymstoku też zbieramy przez ostatnie lata co najmniej 200 kandydatów na 15 miejsc" - mówił w Polskim Radiu Białystok nowy rektor Akademii Teatralnej w Warszawie prof. Wiesław Czołpiński.

Agnieszka Czyżewska-Jacquemet, fot. Polskie Radio Lublin

Agnieszka Czyżewska-Jacquemet [wideo]

prezeska Stowarzyszenia Grupa 17 z Polskiego Radia Lublin
26.03.2024

- Jesteśmy zobligowani wypełniać tę misję i to robimy najlepiej jak umiemy. My mamy to poczucie misji chyba wbudowane w geny dziennikarzy mediów publicznych i ciągle to realizujemy w nadziei, że te pieniądze spłyną - mówi o sytuacji w rozgłośniach regionalnych Polskiego Radia Agnieszka Czyżewska-Jacquemet.


Natalia Ściepancowa, fot. Marcin Gliński

Natalia Ściepancowa [wideo]

jedna z aktywistek białoruskiej diaspory w Białymstoku
25.03.2024

"Musimy dbać o nasz język i naszą białoruską kulturę. To jest ważne, żeby przetrzymać ten ciężki czas na wygnaniu" - mówiła w Polskim Radiu Białystok jedna z aktywistek białoruskiej diaspory w Białymstoku Natalia Ściepancowa.

foto: Monika Kalicka

Dorota Zawadzka i Grzegorz Zawadzki

autorzy książki "Werbel, czyli zrozumieć dzięcioły"
24.03.2024

Jeśli wybierzemy się teraz do lasu, jest duża szansa, że usłyszmy bębnienie czy też werblowanie... dzięciołów. Ale po co to robią? Ile razy na sekundę uderzają dziobem w drzewo? I czy mogą od tego dostać wstrząsu mózgu? A czy potrafią śpiewać? I co skrywają ich przepastne dziuple? Przeczytamy o tym w książce Doroty Zawadzkiej i Grzegorza Zawadzkiego "Werbel, czyli zrozumieć dzięcioły".

Maciej Wróbel, fot. własne

Maciej Wróbel [wideo]

przewodniczący sejmowej podkomisji ds. mediów i polityki audiowizualnej
22.03.2024

- Chcę jak najwięcej swojej wiedzy, energii poświęcić, żeby ta ustawa miała jak najlepsze założenia. Te najlepsze założenia to niezależne i dobrze sfinansowane media publiczne - mówi Maciej Wróbel.


fot. Marcin Gliński

prof. Małgorzata Bieńkowska [wideo]

dziekan Wydziału Socjologii Uniwersytetu w Białymstoku
21.03.2024

Dziś przypada 100 dni rządu Donalda Tuska. Z ostatniego sondażu wynika, że ankietowani za sukces koalicji 15 października uważają przede wszystkim odblokowanie pieniędzy z KPO. Tak uważa ponad 61 procent badanych. Większość Polaków dobrze też ocenia prowadzenie polityki zagranicznej.

Julita Olszewska, fot. Sylwia Krassowska

Julita Olszewska [wideo]

rolniczka z Podlasia
20.03.2024

"Nie zmieniamy stanowiska, idziemy do przodu" - mówi Julita Olszewska.

Jacek Słoma, fot. Sylwia Krassowska

Jacek Słoma [wideo]

rolnik z Krynek
20.03.2024

- Takie generalizowanie, że protestujemy tutaj przeciwko obywatelom jest nie w porządku postawieniem sprawy - tym bardziej, że my protestujemy także w imieniu konsumentów, w sprawie dobrej, zdrowej żywności - mówił na antenie Polskiego Radia Białystok Jacek Słoma.


Jacek Brzozowski, fot. Joanna Szubzda

Jacek Brzozowski [wideo]

wojewoda podlaski
19.03.2024

- Suwerenność kraju, stabilność na arenie międzynarodowej nie ma barw politycznych, tu powinna być zgoda ponad podziałami. W związku z tym wierzę w to, że ustawa o obronie cywilnej zostanie w sposób przemyślany przyjęta i wprowadzona w życie - mówi wojewoda.

fot. Sylwia Krassowska

prof. Marcin Moniuszko

rektor elekt UMB
18.03.2024

"Mamy nadzieję, że fakt wysokiej jakości kształcenia, którą możemy zaprezentować, będzie magnesem, który sprawi, że ci młodzi ludzie będą do nas przychodzili na studia" - mówi prof. Marcin Moniuszko.

Przemysław Tuchliński, fot. Joanna Szubzda

Przemysław Tuchliński

zastępca prezydenta Białegostoku
15.03.2024

- Mam nadzieję, że tę inwestycję będziemy mogli oddać do użytkowania przez mieszkańców 30 czerwca 2025 roku. Myślę, że nie będzie żadnych poślizgów - tak o nowej ulicy, która ma połączyć białostockie osiedle Bagnówka z Wygodą mówi Przemysław Tuchliński.


Leszek Mironiuk, fot. Joanna Szubzda

Leszek Mironiuk [wideo]

z Wojewódzkiego Inspektoratu Inspekcji Handlowej w Białymstoku
15.03.2024

- Jako konsumenci jesteśmy elementem rynku i nasze działania też go kształtują, więc im więcej osób korzysta z praw konsumenckich, tym bardziej wzrasta świadomość i sprzedawcy muszą bardziej stosować się do przepisów obowiązującego prawa - mówi Leszek Mironiuk.

fot. Marcin Gliński

prof. Daniel Boćkowski [wideo]

z Wydziału Stosunków Międzynarodowych UwB
14.03.2024

- Staliśmy się zwornikiem bezpieczeństwa całego NATO, bo wszelkie działania na wschodniej flance opierają się na Polsce. Znaleźliśmy się więc w nieciekawym miejscu w ciekawym czasie i to na pewno zaważyło na tym, że znaleźliśmy się w Stanach Zjednoczonych.

fot. Marcin Gliński

Krzysztof Bosak [wideo]

wicemarszałek Sejmu
13.03.2024

"Obronność nie polega na tym, że walczy się procentami PKB. Obronność polega na tym, że walczą konkretne jednostki sił zbrojnych, które mają konkretne zdolności obronne - wyposażenie, poziom wytrenowania i dowodzenia" - mówił w Polskim Radiu Białystok wicemarszałek Sejmu Krzysztof Bosak.




źródło: www.radio.bialystok.pl

Białystok FM 99,4 Łomża FM 87,9 Suwałki FM 98,6 Siemiatycze FM 104,1 Białowieża FM 89,4 178,352 MHz (k.5C) DAB+

Copyright © Polskie Radio Białystok