Radio Białystok | Wiadomości | Jakie znaczenie miały wybory '89 z perspektywy krajów sąsiednich - debata w Białymstoku

Jakie znaczenie miały wybory '89 z perspektywy krajów sąsiednich - debata w Białymstoku

3.06.2019, 18:39, akt. 20:28

Mniejszości narodowe zamieszkujące Białostocczyznę wystawiały w wyborach z 1989 r. swoich kandydatów, wybory te były również przełomowe dla mniejszości polskiej np. na Białorusi, bo zaczęła się współpraca z władzami w Polsce - wskazywano podczas debaty w Białymstoku.

Debata "30 lat od wyborów czerwcowych", fot. Agnieszka Czarkowska
Debata "30 lat od wyborów czerwcowych", fot. Agnieszka Czarkowska

Wybory '89 z perspektywy krajów sąsiednich - relacja Agnieszki Czarkowskiej

Problemy z odsłuchem?

Częstym problemem przy wyświetlaniu playera jest używanie Adblocka.
Dłuższe dźwięki na niektórych wersjach przeglądarki Chrome są ucinane.


W siedzibie Archiwum Państwowego debatę poświęconą wyborom sprzed 30 lat i spojrzeniu na nie z perspektywy Białorusi, Litwy, Polski, w tym przygranicznej Białostocczyzny i znaczeniu tych wyborów dla polityki w Europie Środkowo-Wschodniej, zorganizował Regionalny Ośrodek Debaty Międzynarodowej.

Wzięli w niej udział historycy, wśród nich także reprezentujący mniejszość białoruską w Polsce. Obradom przysłuchiwali się dawni działacze Komitetu Obywatelskiego Solidarności na Białostocczyźnie, młodzież i studenci.

"Nie było jednego stanowiska"

Dyrektor Archiwum Państwowego w Białymstoku dr Marek Kietliński przypomniał, że wybory sprzed 30 lat były pierwszymi częściowo wolnymi wyborami, które zmieniły rzeczywistość w Polsce. Mówił, że także mniejszości narodowe, np. białoruska, wystawiały na Białostocczyźnie w tych wyborach swoich kandydatów.



"Wybory'89" na wystawie w Muzeum Historycznym w Białymstoku [zdjęcia]



Jednym z kandydatów środowiska mniejszości białoruskiej był wtedy prof. Eugeniusz Mironowicz z Uniwersytetu w Białymstoku, powiedział, że nie było jednego stanowiska i spojrzenia na te wydarzenia.


- Mniejszość białoruska, podobnie jak większość polska, oczekuje od każdych wydarzeń czegoś innego. Część Białorusinów po prostu była szczęśliwa, że żyła w Polsce, więc chciała, żeby Polska trwała dalej, a cześć Białorusinów chciała zmian, podobnie jak w środowisku polskim. Ci, którzy chcieli tych zmian, to się ich doczekali. Takie formalne zatwierdzenie tego przełomu to był 4 czerwca 1989 r. -  powiedział Mironowicz.


Dodał jednak, że kończący się wtedy system był "już tak spróchniały, że faktycznie nie istniał co najmniej dwa lata wcześniej". Mówił, że nie istniała cenzura, działały wydawnictwa tzw. drugiego obiegu.


- Ludzie na  konferencjach mówili, co chcieli, jak chcieli, praktycznie coś takiego, co było cenzurą, już nie istniało. Dlatego to był przełom, data symboliczna 4 czerwca - ocenił Mironowicz.


Przypominał podczas debaty, że aż trzy komitety wyborcze kierowały swoje propozycje do prawosławnego środowiska mniejszości białoruskiej na Białostocczyźnie.

Władze zaczęły dostrzegać mniejszość polską

Pierwszy prezes Związku Polaków na Białorusi, obecnie honorowy prezes tej organizacji dr Tadeusz Gawin uważa, że 4 czerwca 1989 r. był datą przełomową, bo za sprawą zmiany ustroju politycznego w Polsce "diametralnie" zmienił się stosunek władz w Polsce do mniejszości polskiej w dawnym ZSRR, w tym na Białorusi.


- Jeżeli przedtem władza PRL-u praktycznie nie współpracowała z mniejszością polską na Białorusi, nie chcieli widzieć tych problemów, które mniejszość polska tam miała, to nowa władza te problemy mało tego, że zauważyła, a zaczęto współpracować z mniejszością polską w dawnym ZSRR, w tym i na Białorusi - powiedział dr Tadeusz Gawin.


Wspomniał, że pierwsze spotkanie prezesów organizacji polskich z najwyższą nową władzą w Polsce odbyło się w Warszawie już w listopadzie 1989 r., dlatego - w jego ocenie - wybory z 1989 r. podnosiły te relacje na "zupełnie inny poziom", dlatego były ważne i przełomowe. Podczas debaty oceniał, że władze PRL nie miały zamiaru zajmować się Polakami poza Polską, na Wschodzie, a po zmianie ustrojowej, w środowisku polskim np. na Białorusi zaczęły powstawać domy polskie, polskie szkoły, polskie gazety.

Oryginalne dokumenty z 1989 r.

Na wystawie w Archiwum Państwowym w Białymstoku można oglądać oryginalne dokumenty z 1989 r. Dyrektor Marek Kietliński zaznaczył jednak, że wciąż więcej dokumentów mają w swoich domach uczestnicy tamtych wydarzeń, działacze "Solidarności" niż placówki zajmujące się gromadzeniem zbiorów.


źródło: PAP | red: zmj

PRB
Aplikacja Polskiego Radia Białystok dla telefonów z iOS

PRB
Aplikacja Polskiego Radia Białystok dla telefonów z Androidem

Przeczytaj, zanim skomentujesz

ZOBACZ TEŻ:


Śniadanie wolności i inne atrakcje w ramach obchodów 30-lecia wyborów z 1989 roku

2.06.2019, 08:51

Śniadanie wolności, czyli jajecznicę z 1989 jaj, serwowano w niedzielę (2.06) w centrum Białegostoku. Był też spacer śladami architektury PRL, można było zobaczyć, jak wyglądał lokal wyborczy sprzed lat, wsiąść do oryginalnego fiata 126p czy napić się wody z saturatora.


"Lokal wyborczy" sprzed 30 lat można zobaczyć w centrum Białegostoku

1.06.2019, 14:32

Można poczuć się jak 30 lat temu. Na Rynku Kościuszki w Białymstoku stoi instalacja imitująca lokal wyborczy z 4 czerwca 1989 roku.




Studio Radia Bialystok

studio

+48 85 744 22 22
studio@radio.bialystok.pl

ZNAJDŹ NAS





Kino "Świerkowa 1"!














źródło: www.radio.bialystok.pl​


Białystok FM 99,4 Łomża FM 87,9 Suwałki FM 98,6 Siemiatycze FM 104,1 Białowieża FM 89,4 178,352 MHz (k.5C) DAB+

Copyright © Polskie Radio Białystok