Sabantuj – wielkie tatarskie święto w Kruszynianach [zdjęcia]

Symbolicznie upamiętniono 340. rocznicę osadnictwa tatarskiego na tych ziemiach; były okolicznościowe modlitwy w zabytkowym kruszyniańskim meczecie, w jego pobliżu zasadzono pamiątkowy dąb, odbyła się też inscenizacja uroczystości nadania ziem przez króla Jana III Sobieskiego jednemu z tatarskich rodów, którego przedstawiciele mieszkają w Kruszynianach od pokoleń.

W 1679 roku król nadał Tatarom ziemie w zamian za niewypłacony żołd, przywilejem wydanym na Sejmie Koronnym w Grodnie. W tym samym czasie ziemie nadane zostały Tatarom również m.in. w pobliskich Bohonikach, gdzie także jest do dziś zabytkowy meczet i mizar, działa tam też gmina muzułmańska.

Sabantuj, w czasie którego świętowano ten jubileusz, inaczej zwane też świętem pługa, odbywa się zwykle po zasianiu pól. Najważniejszą częścią święta było zebranie społeczności wiejskiej i zaproszonych gości na specjalnie przygotowanym placu, gdzie odbywały się gry, konkursy i zabawy.

Tradycja ma ponad tysiąc lat; pierwsze wzmianki o niej odnaleziono w zapiskach jednego z perskich dyplomatów w 912 roku. Obchodzone przez Tatarów, potem zostało zarzucone, a z czasem - głównie w wyniku postępującej asymilacji tej mniejszości etnicznej - w Polsce zapomniane.

W 2007 roku święto Sabantuj zostało wskrzeszone w Kruszynianach jako impreza, która ma nie tylko przybliżać historię i tradycję Tatarów, ale wpisywać się w kalendarz atrakcji turystycznych regionu. W ub. roku była nominowana w konkursie Podlaska Marka organizowanym przez samorząd województwa, w kategorii na najlepsze wydarzenie kulturalne.

"My - Tatarzy polscy"

Tegoroczna edycja odbywa się pod hasłem "My - Tatarzy polscy". Ma przypominać, że Tatarzy są obywatelami kraju od pokoleń. 

Nie musimy udowadniać, że jesteśmy Polakami. Po prostu jesteśmy i chcemy się tą swoją kulturą dzielić. Impreza jest właśnie okazją do takiej prezentacji dawnych zwyczajów i tradycji tej społeczności.

 - powiedziała PAP Róża Chazbijewicz, prezes Tatarskiego Towarzystwa Kulturalnego, które jest jednym z organizatorów Sabantuj

W programie sobotniej imprezy są m.in. pokazy mody Tatarów z różnych krajów (m.in. Polski, Litwy i Rosji), konkursy kulinarne, występy artystyczne. Sabantuj w Kruszynianach zakończy rekonstrukcja bitwy pod Parkanami z 1683 roku, degustacja pieczonego barana i tatarska dyskoteka.

Jedna z najmniejszych grup etnicznych w Polsce

Tatarzy, to jedna z najmniejszych grup etnicznych w Polsce, ale ich historia na ziemiach dawnej Rzeczpospolitej ma ponad 600 lat. Jako datę początków dobrowolnego osadnictwa tatarskiego w Wielkim Księstwie Litewskim i Rzeczypospolitej, Jan Długosz podaje rok 1397. Na ziemie polskie Tatarzy przynieśli ze sobą islam, gwarancja wolności wyznania była jednym z warunków osadnictwa. Już jednak w XVI-XVII wieku zatracili swój język i wiele obyczajów, nazwiska rodowe uległy spolszczeniu.

Województwo podlaskie uważane jest za region, gdzie są największe w kraju skupiska Tatarów. W Kruszynianach i pobliskich Bohonikach są dwa ostatnie na ziemiach polskich, zabytkowe drewniane meczety i stare mizary (muzułmańskie cmentarze).

Ilu jest obecnie Tatarów w Polsce, dokładnie nie wiadomo. W ostatnim spisie powszechnym pochodzenie tatarskie zadeklarowało ok. 2 tys. osób.

PROGRAM:

• posadzenie symbolicznego dębu z okazji 340-lecia osadnictwa Tatarów w Kruszynianach;

• Azan i modlitwa o pokój i sprawiedliwość na świecie;

• parada uczestników i gości Sabantuj;

• kawiarenka tatarska;

• występ Tatarskiego Zespołu Taneczno-Wokalnego Buńczuk;

• występ tatarskiego zespołu z Litwy - Legenda;

• występy artystyczne gości;

• wyplatanie wianków;

• gry i zabawy tatarskie;

• tatarski zakątek smaków - konkursy kulinarne;

• pokazy kulinarne kuchni tatarskiej w wykonaniu: Alessia di Donato, Dawid Gabriaud, Jerzy Nogal, Leszek Kawa i Kuba Korczak;

• sportowe spotkania z Radkiem Laskowskim;

• gra strategiczna koczowników;

• wystawa fotograficzna „Jest w tej wsi coś niezwykłego! Opowieść o Kruszynianach”;

• obozowisko tatarskie i słowiańskie z kuchnią stepową;

• krymski pilaw kuminem pachnący;

• autorskie spotkanie z Anną Osowską - autorką „Ucieczki”;

• broń łowców mamutów - miotacz oszczepów i bumerang Przemka i Wiesławy Nawrockich;

• zapasy tatarskie kyrysz;

• pokaz tatarskiej mody;

• warsztaty rękodzielnicze;

• stoiska kulturowe;

• pokaz cięcia samochodu;

• pokaz Straży Granicznej;

• wielka rekonstrukcja bitwy pod Parkanami z 1683 roku;

• wspólna degustacja pieczonego barana;

• tatarska dyskoteka.

źródło: PAP | red: sk, maj