Radio Białystok | Gość | dr Maciej Kawecki - prezes Instytutu Lema, ekspert ds. cyfryzacji

dr Maciej Kawecki

prezes Instytutu Lema, ekspert ds. cyfryzacji

1.04.2021, 08:30, akt. 11:36

- Żyjemy w czasach tzw. postprawdy, w których oceniamy rzeczywistość przez pryzmat subiektywnych okoliczności, a nie faktów. To wszystko skutkuje tym, że postawa krytyczna dzisiaj jest jedyną receptą na bezpieczeństwo w przestrzeni cyfrowej.

Maciej Kawecki, fot. Joanna Szubzda (archiwum)
Maciej Kawecki, fot. Joanna Szubzda (archiwum)

Z dr. Maciejem Kaweckim rozmawia Andrzej Bajguz

Problemy z odsłuchem?

Częstym problemem przy wyświetlaniu playera jest używanie Adblocka.
Dłuższe dźwięki na niektórych wersjach przeglądarki Chrome są ucinane.


Prima aprilis to dzień, kiedy wielu informacji nie traktujemy poważnie. Internet pełen jest fake newsów, a ostatnio też tak zwanych deepfake'ów - głębokich fałszywek. Słynne przykłady to stworzony komputerowo wizerunek byłego amerykańskiego prezydenta Baracka Obamy opowiadającego absurdy czy aktora Toma Cruise'a, pokazującego sztuczki w nagraniu, w którym w rzeczywistości nie wziął udziału.

Z powodu sztucznej inteligencji coraz trudniej jest odróżnić fikcję od prawdy - zwraca uwagę ekspert ds. cyfryzacji dr Maciej Kawecki. Nasza postawa krytyczna jest dziś jedyną receptą na bezpieczeństwo w świecie wirtualnym. Jeśli mamy wątpliwość, czy dana informacja jest prawdziwa, postarajmy się ją zweryfikować w kilku źródłach i sprawdzić, kto ją tworzy - podkreśla Maciej Kawecki.

Pamiętajmy, że jeżeli jakąś treść tworzy podmiot anonimowy, to taka anonimowość oznacza brak odpowiedzialności. Nie dawajmy wiary w treści tworzone przez boty, trolle czy konta fikcyjne w serwisach społecznościowych. Maciej Kawecki podkreśla, że konieczne jest też włączenie do podstawy programowej w szkołach nauki o nowych mediach, by już najmłodsi uczyli się, jak rozróżniać prawdziwe informacje od fakenewsów i deepfake'ów.

Jak sztuczna inteligencja coraz bardziej zaciera granice między prawdą a fikcją? Z prezesem Instytutu Lema, ekspertem ds. cyfryzacji dr. Maciejem Kaweckim rozmawia Andrzej Bajguz.


Andrzej Bajguz: Każde wideo w internecie może być teraz podejrzane. Czy powątpiewa pan już w prawie wszystko, co widzi?


dr Maciej Kawecki: To nie jest do końca tak, że powątpiewam we wszystko, co widzę, dlatego że przez lata obserwowania rozwoju technologii wyhodowałem w sobie naturalną ostrożność, zwłaszcza wobec internetu. Ale rzeczywiście dzisiaj technologie, sztuczna inteligencja trochę przesuwają granicę prawdy. Coraz trudniej jest odróżnić fikcję od prawdy.


Wystarczy teraz na przykład jedno zdjęcie z portalu społecznościowego, by stworzyć fałszywe wideo, w którym jakaś osoba będzie mieć naszą twarz. Brzmi to przerażająca. A jeśli dodamy do tego możliwość wykorzystania wizerunków polityków, to może to grozić nawet eskalacją napięć w jakimś kraju czy też może prowadzić do konfliktów międzynarodowych. Nie sądzi pan?


Nie do końca tak jest. Rzeczywiście w przestrzeni publicznej pokutuje przekonanie, że wystarczy jedno nasze zdjęcie, żeby zrobić deepfake'a, który do złudzenia nas przypomina. Widzimy deepfaki królowej Elżbiety II, wcześniej Baracka Obamy, obecnie z Tomem Cruisem i rzeczywiście tak jest. Natomiast to nie jest do końca prawda, dlatego że stworzenie tego typu deepfake'u wymaga ogromnych nakładów, wymaga nałożenia wizerunku osoby, której wizerunek chcemy wykorzystać, na osobę, która przypomina przynajmniej konturami twarzy osobę, którą chcemy oszukać.

To nie jest dzisiaj rozwiązanie dla każdego. To nie jest tak, że my sobie w domu stworzymy deepfake'a żony, mamy, kolegi, przyjaciela i go oszukamy.

Oczywiście mamy aplikacje mobilne, które wykorzystują już gotowe matryce algorytmów, natomiast one cały czas nie tworzą czegoś, czego nie jesteśmy w stanie gołym okiem rozpoznać jako fake. Nie jest to więc jeszcze technologia powszechna.

W czym innym dostrzegam największe zagrożenie w sytuacji, z jaką mamy do czynienia. Wcale nie w tym, że będą powstawać deepfaki do złudzenia przypominające jakieś osoby. Ale proszę zwrócić uwagę, że deepfake z Tomem Cruisem, jak każdy inny, ma ogromny potencjał marketingowy. Tylko w ciągu kilku dni konto na TikToku, które go stworzyło, uzyskało ponad pół miliona nowych obserwujących. To jest ogromna tuba marketingowa, która wykorzystana w sposób nieuczciwy, w sposób niebezpieczny może mieć porażające skutki.

Deepfake Toma Cruise'a jest bardzo dobrym przykładem, bo konto zaczyna udostępniać informacje, promując niesprawdzone programy antywirusowe, VPN-y, a więc instrumenty, które służą bezpieczeństwu w przestrzeni cyfrowej. Nikt z nas nie wie, kto jest twórcą tego konta. To jest realne zagrożenie.


Ale mówi się też już o takich sytuacjach, kiedy to powiedzmy przestępcy złapani przez kamerę na kradzieży czy włamaniu, zaczną to podważać, twierdząc, że to jest deepfake, że to wcale nie ma związku z rzeczywistością. Wszystko właściwie staje na głowie i wszędzie należy stawiać znaki zapytania.


Dzisiaj nie ulega wątpliwości, że trzeba stawiać znaki zapytania, zwłaszcza w internecie. Żyjemy w czasach tzw. postprawdy, w których oceniamy rzeczywistość przez pryzmat subiektywnych okoliczności, a nie przez pryzmat faktów. To wszystko skutkuje tym, że postawa krytyczna dzisiaj jest jedyną receptą na bezpieczeństwo w przestrzeni cyfrowej. To dotyczy zjawiska trolli, dezinformacji, fake'ów. Oceniałbym to wszystko zbiorczo.


Jak się przed tym chronić? Niektóre serwisy tworzą już narzędzia do rozpoznawania, czy ktoś modyfikował jakieś zdjęcie, a niektóre państwa zapowiadają, że będą traktować deepfaki jako przestępstwo. Czy to wystarczy?


Nie wystarczy, ale jest dobrym kierunkiem. Facebook zabrania udostępniania jakichkolwiek treści, które mają charakter deepfake'owy, czyli przerabiają zdjęcia czy fonię, bo musimy pamiętać, że deepfake to nie tylko to, co widzimy, ale też to, co słyszymy. Niestety nie wszystkie algorytmy są w stanie wyłapać deepfaki.

Natomiast na pewno brakuje edukacji społecznej, brakuje ścieżki odwoławczej. Czyli jeżeli wychwycę gdzieś w internecie deepfake, czy w ogóle informację nieprawdziwą, to niewiele mogę z tym zrobić. Policja jest tutaj bardzo nieskuteczna. Dlatego znów wracamy do początku naszej rozmowy, czyli do tego, że punktem odniesienia powinniśmy być dla siebie my sami i nasze krytyczne myślenie.

Z bólem serca przyjmuję za każdym razem informację, że do podstawy programowej znów nie włączono przedmiotu, jakim jest nauka nowych mediach, bo tymi, którzy są najbardziej podatni na tę naukę i których jeszcze jesteśmy w stanie zmienić, budząc w nich postawę krytyczną, są najmłodsi. Tu wielki apel do rodziców, którzy nas dzisiaj słuchają, żeby rozmawiali z dziećmi na ten temat, pokazywali, czym się różni prawda od nieprawdy, pokazywali, że to, co jest w internecie, i to, co ktoś mówi, że jest prawdziwe, nie do końca musi być prawdziwe.


I weryfikujmy jeszcze w dwóch, trzech źródłach, jeśli mamy wątpliwości, czy dana informacja jest prawdziwa?


Tak, weryfikujemy, starajmy się zwracać uwagę na to, kto tworzy określoną treść. Jeżeli widzimy, że treść jest tworzona przez podmiot anonimowy - anonimowość w sieci oznacza brak odpowiedzialności - odpowiedzmy sobie na pytanie, czy chcemy czytać treści, za które ktoś nie bierze odpowiedzialności. Unikajmy więc wiary w treści tworzone przez boty, trolle, konta fikcyjne, przez użytkowników, którzy nie są w stanie nawet podpisać się swoim imieniem i nazwiskiem pod treściami, które tworzą.


| red: zmj


Przeczytaj, zanim skomentujesz


Studio Radia Bialystok

studio

+48 85 744 22 22
studio@radio.bialystok.pl

ZNAJDŹ NAS





Szpiedzy, wielka historia i miłość
Marcin Moniuszko, fot. Monika Kalicka

prof. Marcin Moniuszko

kierownik Kliniki Alergologii i Chorób Wewnętrznych USK w Białymstoku
16.04.2021

- Zdarza się, że objawy infekcji koronawirusowej potrafią rozpoczynać się takimi objawami jak nieżyt nosa czy objawy zapalenia zatok, co może być mylące dla części osób, np. tych, które mają alergię. Warto zachować czujność.

dr Marek Bartoszewicz, fot. Joanna Szubzda

dr Marek Bartoszewicz

z Wydziału Biologii Uniwersytetu w Białymstoku
15.04.2021

- Przemęczyliśmy się z pandemią ponad rok. Szkoda by było ten ogromny wysiłek zmarnować na ostatniej prostej. Wytrzymajmy jeszcze kilka tygodni, przestrzegając zasad profilaktyki, a jestem pewien, że te wskaźniki dla naszego województwa również staną się o wiele bardziej optymistyczne.

Tadeusz Truskolaski, fot. Joanna Szubzda

Tadeusz Truskolaski

prezydent Białegostoku
15.04.2021

"Dziennie z Krywlan miałyby być trzy połączenia - dwa krajowe i jedno zagraniczne. Jedno do Warszawy, jedno do innego miasta, może to być np. Gdańsk, Wrocław czy Poznań i jedno zagraniczne - Frankfurt albo Monachium" - mówi Tadeusz Truskolaski.


Dominika Łapińska, archiwum prywatne

Dominika Łapińska

Przewodnicząca Młodzieżowej Rady Miasta Białegostoku
14.04.2021

Przez prawie cały rok szkolny uczniowie szkół ponadpodstawowych uczą się zdalnie. O ile ci z młodszych klas mogą jeszcze przed wakacjami wrócić do zajęć stacjonarnych, to nie stanie się to w przypadku maturzystów.

Paweł Kukiz, foto: Lech Pilarski

Paweł Kukiz

lider partii Kukiz'15
14.04.2021

"Dzisiaj spotkam się z całym swoim kołem i będziemy rozmawiać o Krajowym Planie Odbudowy" - mówi Paweł Kukiz.

Paweł Usow, fot. Jarosław Iwaniuk

Paweł Usow

białoruski politolog i analityk
13.04.2021

- Żyjemy w takim kraju, że nawet biało-czerwono-białe skarpetki mogą być pretekstem do aresztu i kar finansowych. Dla Białorusi za rządów Łukaszenki już nie będzie żadnego światełka w tunelu.


prof. Aleksandra Zasada, fot. własne

prof. Aleksandra Zasada

kierownik zespołu badania Surowic i Szczepionek NIZP-PZH.
12.04.2021

"Dzieci, nawet jeśli rzadko chorują, przechodzą zakażenie bezobjawowo, to jednak przenoszą tego wirusa. Dlatego ważne jest, aby je zaszczepić" - mówi prof. Aleksandra Zasada.

Jarosław Jatel, fot. Joanna Szubzda

Jarosław Jatel

działacz w kole Związku Dużych Rodzin
9.04.2021

"W kole Związku Dużych Rodzin chcemy się wspierać, żeby ludzie byli razem, żeby pokazywali, że duża rodzina to nie jest patologia, tylko to jest coś naprawdę bardzo zdrowego" - mówi Jarosław Jatel.

Adam Dembowski, fot. Sylwia Krassowska

Adam Dembowski

hodowca gołębi
9.04.2021

"Ptaki zawsze były obecne w moim życiu. Ta pasja zrodziła się we wczesnych, dziecięcych latach" - mówi Adam Dembowski, który gołębiami zajmuje się prawie 60 lat.


Andrzej Trybusz, screen z rozmowy

dr Andrzej Trybusz

były Główny Inspektor Sanitarny
8.04.2021

"Moim zdaniem za dwa miesiące możemy zaobserwować to, że liczba hospitalizacji i co najważniejsze - liczba zgonów - zmniejszy się. Będzie to wynikało z faktu, że przede wszystkim w znacznym odsetku zostaną zaszczepieni seniorzy" - mówi dr Andrzej Trybusz.

Bohdan Paszkowski, fot. Joanna Szubzda

Bohdan Paszkowski

wojewoda podlaski
7.04.2021

Zgodnie z zapowiedziami rządu punkty szczepień masowych mają działać za niespełna dwa tygodnie. - Założeniem było to, żeby w każdym powiecie powstał co najmniej jeden taki punkt. Do tej pory mamy 40 zgłoszeń, a nie jest to lista zamknięta.

Krzysztof Krawczyk w Polskim Radiu Białystok, fot. Marcin Gliński

Krzysztof Krawczyk

piosenkarz
6.04.2021

"Trzeba kochać ludzi, dla których się śpiewa. Widzę przy wejściu na scenę, jak oni reagują na mnie. Znają wszystkie moje piosenki, od A do Z" - mówił Krzysztof Krawczyk.


Magdalena Kartasińska, mat. pras.

Magdalena Kartasińska

dietetyk kliniczny
6.04.2021

"Część osób negatywnie odbiera pracę zdalną. Te osoby deklarują zmniejszenie efektywności, częstsze zajadanie stresu, mają gorsze nawyki żywieniowe, a więc częściej tyją" - mówi Magdalena Kartasińska.

fot. Sylwia Krassowska

bp Henryk Ciereszko

administrator archidiecezji białostockiej
2.04.2021

- Czasami mówimy, że święta wielkanocne to przede wszystkim święconka. Nie pochwalam takiego myślenia. To nie jest istota, ale czasami ta tradycja u niektórych mogła za bardzo dominować, więc może, gdy są ograniczenia, zwrócimy się ku temu, co jest prawdziwym wymiarem przeżywania Wielkanocy.

Maciej Kawecki, fot. Joanna Szubzda (archiwum)

dr Maciej Kawecki

prezes Instytutu Lema, ekspert ds. cyfryzacji
1.04.2021

- Żyjemy w czasach tzw. postprawdy, w których oceniamy rzeczywistość przez pryzmat subiektywnych okoliczności, a nie faktów. To wszystko skutkuje tym, że postawa krytyczna dzisiaj jest jedyną receptą na bezpieczeństwo w przestrzeni cyfrowej.


ks. Jerzy Sęczek, fot. Sylwia Krassowska

ks. Jerzy Sęczek

dyrektor Caritas Archidiecezji Białostockiej
31.03.2021

"Trzeba zatroszczyć się o bezpieczeństwo seniorów, oczywiście maseczki, dezynfekcja, ale bądźmy z nimi. Pacjent otoczony miłością zdrowieje szybciej" - mówi ks. Jerzy Sęczek.

Mieczysław Baszko, foto: Monika Kalicka

Mieczysław Baszko

poseł Porozumienia
31.03.2021

"Polski parlament jest bardzo mocno zaniepokojony tym, co się dzieje z mniejszością polską na Białorusi. To pokazuje innym państwom z Unii Europejskiej, żeby przeciwstawiali się i pomogli w rozwiązaniu tego kryzysu" - mówi Mieczysław Baszko.

Agnieszka Otapowicz, fot. Joanna Szubzda (archiwum)

Agnieszka Otapowicz

agentka nieruchomości REcentrum
30.03.2021

Od 6-7 tys. do nawet 10 tys. zł za metr w centrum - tyle zapłacimy za mieszkanie w Białymstoku. - Ciągle dużą popularnością cieszą się tzw. kawalerki. Ludzie szukają też czegoś docelowo dzieciom, a na ten moment na wynajem, więc popularne są również mieszkania dwupokojowe.


prof. Bogdan de Barbaro, fot. z archiwum prywatnego

prof. Bogdan de Barbaro

psychiatra i psychoterapeuta
30.03.2021

Dbanie o relacje z innymi i poczucie własnej sprawczości - to niezwykle ważne czynniki przetrwania pandemii - podkreśla prof. Bogdan de Barbaro.

podkom. Edyta Wilczyńska, fot. KWP Białystok

podkom. Edyta Wilczyńska

z zespołu prasowego podlaskiej policji
29.03.2021

- Policjanci generalnie nie będą prowadzić wyrywkowych kontroli w czasie świąt. Oczywiście będziemy reagować i reagujemy na każde zgłoszenie, które do nas wpłynie - czy dotyczące łamania obostrzeń w świątyniach, w sklepach czy w domach.

Karolina Cicha & Spółka w Studiu Rembrandt Polskiego Radia Białystok, fot. Joanna Szubzda

Karolina Cicha

nominowana do Fryderyków 2021 w kategorii Album Roku - Muzyka Świata
27.03.2021

"Zwykle inspirujemy się tą stroną świata, z której pochodzimy. Dla mnie jest to właśnie moje rodzinne Podlasie" - mówi Karolina Cicha.


Katarzyna Hamer, fot. arch. wł.

Katarzyna Hamer

psycholog
26.03.2021

Zmęczenie życiem w pandemii i tęsknota za normalnością - m.in. to sprawia, że wiele osób lekceważy obostrzenia sanitarne. Niektórzy stosują też mechanizm zaprzeczania i w ten sposób radzą sobie z kryzysem i lękiem - mówił nasz gość.

Paweł Usow, fot. Jarosław Iwaniuk

dr Paweł Usow

politolog, kierownik Centrum Analiz i Prognoz Politycznych
25.03.2021

Prezes Związku Polaków na Białorusi Andżelika Borys - aresztowana przez białoruskie służby. Jeden z działaczy związku Andrzej Poczobut - zatrzymany. Reżim Aleksandra Łukaszenki zaognia konflikt dyplomatyczny z Polską.

prof. Robert Flisiak, fot. Joanna Szubzda

prof. Robert Flisiak

prezes Polskiego Towarzystwa Epidemiologów i Lekarzy Chorób Zakaźnych
25.03.2021

"Należy jak najszybciej zaszczepić jak największą liczbę osób, bo te szczepienia dają efekt. (...) Każdy dzień bez zaszczepienia to jest ryzyko również śmierci" - mówi prof. Robert Flisiak.


Robert Ćwikowski, fot. Joanna Szubzda

Robert Ćwikowski

z Pracowni Psychoedukacji i Profilaktyki "Noezis"
24.03.2021

"Starsi ludzie często czują się zaniedbani przez dzieci, przez wnuków i w momencie, kiedy mogą pomóc - chociażby daniem pieniędzy - cieszą się, że w końcu są potrzebni" - mówi Robert Ćwikowski.

Maciej Maciejewski, fot. Joanna Szubzda (archiwum)

Maciej Maciejewski

synoptyk z Instytutu Meteorologii i Gospodarki Wodnej w Białymstoku
23.03.2021

- Pracuję w biurze prognoz 40 lat i zmiany, jakie nastąpiły w tym czasie, są przeogromne. Co najważniejsze, w tej chwili modele matematyczne opisujące atmosferę pozwalają nam prognozować ze znacznie większym wyprzedzeniem.

Eugeniusz Ławreniuk, fot. Monika Kalicka (archiwum)

Eugeniusz Ławreniuk

właściciel jednego z białostockich biur podróży
23.03.2021

"To pierwszy krok ku temu, żeby rynek turystyczny zaczął się w miarę odradzać". Tzw. paszporty covidowe mogą być szansą dla branży turystycznej na wyjście z kryzysu. Mają zawierać informacje o szczepieniach, przebytej chorobie lub wyniku testu.


Marek Jadeszko, fot. Joanna Szubzda (archiwum)

Marek Jadeszko

zastępca dyrektora do spraw usług wodnych Wód Polskich w Białymstoku
22.03.2021

- Wody zaczyna brakować w miejscach, w których dotychczas było jej pod dostatkiem. Obecnie ponad 2 mld ludzi na świecie, w tym w Europie, nie ma dostępu do czystej wody pitnej. W ciągu najbliższej dekady dostępność ta może spaść aż o 40 proc.

Jarosław Zieliński - Fot. Robert Bońkowski

Jarosław Zieliński

przewodniczący Podlaskiego Zespołu Parlamentarnego, poseł Prawa i Sprawiedliwości
19.03.2021

- Musimy teraz postawić sprawę budowy drogi ekspresowej między Białymstokiem a Augustowem twardo i jasno, bo jeśli tego nie zrobimy, to może ona nie powstać przez kolejne dziesięciolecia. Jednocześnie zależy nam na rozbudowie drogi z Białegostoku przez Mońki i Grajewo do Ełku - mówi gość Radia Białystok, przewodniczący Podlaskiego Zespołu Parlamentarnego poseł Jarosław Zieliński z Prawa i Sprawiedliwości.

Dorota Wyszkowska, fot. Monika Kalicka

Dorota Wyszkowska

zastępca dyrektora Urzędu Statystycznego w Białymstoku
19.03.2021

W kwietniu rozpoczyna się Narodowy Spis Powszechny. - Zachęcamy, by każdy sam spisał się elektronicznie. Zakładamy, że wywiady bezpośrednie będą tak naprawdę realizowane w ostateczności.


prof. Joanna Zajkowska

prof. Joanna Zajkowska

podlaski wojewódzki konsultant ds. epidemiologii
18.03.2021

"Udział wariantu brytyjskiego bardzo wpływa na przyspieszenie epidemii, na liczbę zakażonych przypadków" - mówi prof. Joanna Zajkowska.

Dariusz Piontkowski, fot. Barbara Sokolińska

Dariusz Piontkowski

wiceminister edukacji i nauki
17.03.2021

- Mamy nadzieję, że szczepienia nauczycieli pomogą w powrocie do szkół. Za kilka tygodni, jeżeli uda się opanować tę wysoką falę zachorowań, możemy spokojnie rozmawiać o powrocie kolejnych roczników do nauczania stacjonarnego.

Bohdan Paszkowski, fot. Joanna Szubzda

Bohdan Paszkowski

wojewoda podlaski
16.03.2021

Czy podlaskie szpitale są gotowe na trzecią falę pandemii? - Tak jak od grudnia przechodziliśmy proces uwalniania sporej liczby łóżek wydzielonych pod zagrożenia covidowe, tak teraz odwracamy tę tendencję - mówi wojewoda.


Joanna Zajkowska, fot. Monika Kalicka (archiwum)

prof. Joanna Zajkowska

wojewódzki konsultant ds. epidemiologii
15.03.2021

- Niepokojąco zbliżamy się do tej sytuacji, która była w listopadzie. Obawiam się, że ona się powtórzy - mam nadzieję, że jednak tylko jeżeli chodzi o liczbę przypadków, a nie o brak miejsc w szpitalach.

prof. Piotr Gliński, fot. Joanna Szubzda

prof. Piotr Gliński [wideo]

minister kultury, dziedzictwa narodowego i sportu
12.03.2021

- W Operze były kłopoty finansowe, były jakieś problemy z prowadzeniem gospodarki finansowej, dlatego poprzedni dyrektor musiał odejść. W tej chwili reformujemy Operę, a w związku z tym ona także potrzebuje dodatkowego wsparcia.

Katarzyna Dąbrowska, fot. Marcin Gliński

Katarzyna Dąbrowska

sołtys wsi Sochonie
11.03.2021

Kiedyś tabliczka z napisem sołtys oznaczała, że w tym domu znajdziemy często jedyny telefon we wsi. Na czym polega współczesne sołtysowanie?




źródło: www.radio.bialystok.pl​


Białystok FM 99,4 Łomża FM 87,9 Suwałki FM 98,6 Siemiatycze FM 104,1 Białowieża FM 89,4 178,352 MHz (k.5C) DAB+

Copyright © Polskie Radio Białystok