Radio Białystok | Gość | prof. Wojciech Śleszyński i Wiaczesław Szwed - historycy

prof. Wojciech Śleszyński i Wiaczesław Szwed

historycy

3.12.2018, 08:30, akt. 09:48

O trudnych sprawach polsko-białoruskiej historii rozmawiają w Białymstoku badacze historii z największych uniwersytetów z Polski i Białorusi, a przedmiotem ich dyskusji jest czas przełomu 1917-21.


Z prof. Wojciechem Śleszyńskim i Wiaczesławem Szwedem rozmawia Jarosław Iwaniuk

Problemy z odsłuchem?

Częstym problemem przy wyświetlaniu playera jest używanie Adblocka.
Dłuższe dźwięki na niektórych wersjach przeglądarki Chrome są ucinane.


Na Uniwersytecie w Białymstoku odbędzie się trzecia konferencja z serii naukowych spotkań pod hasłem "Polsko-białoruski dialog historyków w sprawach trudnych".

Z prorektorem Uniwersytetu w Białymstoku prof. Wojciechem Śleszyńskim oraz grodzieńskim historykiem pracującym obecnie na Uniwersytecie Warszawskim rozmawia Jarosław Iwaniuk.


Jarosław Iwaniuk: Okres odzyskania niepodległości przez Polskę i ogłoszenia suwerenności Białoruskiej Republiki Ludowej jest rzeczywiście taki kontrowersyjny?


prof. Wojciech Śleszyński: Pytanie, co rozumiemy poprzez kontrowersyjny. Generalnie nasza komisja zajmuje się dziejami XX w, ale w tym roku, w roku szczególnym - dla nas to 100 lat  niepodległości, ale także z punktu widzenia historii Białorusi, przede wszystkim chcieliśmy się skupić na tym okresie. Okresie, który poprzedza i bezpośrednio następuje w momencie, kiedy to najpierw Białoruska Republika Ludowa ogłasza niepodległość, później Rzeczpospolita, a na końcu jeszcze przecież mamy wątek Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Sowieckiej.


Bardzo różnią się poglądy na te wydarzenia sprzed 100 lat ze strony polskich i białoruski historyków?


Wiaczesław Szwed: Ja zawsze mówię, że my powinniśmy szukać - historycy białoruscy i historycy polscy - tego, co nas łączy. Te lata 1918-21 były bardzo ciężkie i dla Białorusinów, i dla Polaków.

Białorusini nie zmogli (jak w oryg. - przyp red.) zrobić sobie niezależnej republiki, chociaż pytali się, i nawet pierwsi od polskiej. Nie udało się. Ja myślę, że dzień dzisiejszy powinienem szukać tego wspólnego i w historii, chociaż ona złożyła się dla Białorusi inna, dla Polski inna. Ale musimy szukać tej wspólnej.

Na konferencji na pewno będziemy mówić o tym, co nas łączy, wspominać czasy 1917-21 rok. Nie jak żal Białorusów (jak w oryg. - przyp red.) i żal Polaków, kto wygrał, kto przegrał. A będziemy mówić obiektywnie, co było, zdarzyło się, szukać przyczyny, czemu tak zdarzyło się, jakie są wyniki dla nas - dzisiejszych Białorusinów i Polaków.


Ale skoro mówi się jednak o sprawach trudnych już w samym tytule konferencji, to pewnie takie sprawy również są?


Wiaczesław Szwed: Tak, trudne problemy. Jeszcze nie z tego, że one są trudne dla naszych dzisiejszych, a z tego trudne, że po prostu ich jeszcze dobrze nie zbadali, nie do końca zbadali i nie wyjaśnili, co tak naprawdę jest złe dla Polski, dla Białorusi i co jest tak naprawdę dobre dla tych dwóch państw.

Konferencja dlatego jest, żebyśmy wyjaśnili to i potem to weszło do podręczników studentów, do monografii, do podręczników szkół.


To co tutaj panie profesorze jest do wyjaśnienia z lat 1917-21?


prof. Wojciech Śleszyński: Może nie tyle spór będzie dotyczył samych faktów, bo fakty znamy, fakty są ustalone, ale najważniejsza sprawa to jest obecnie kwestia interpretacji - zarówno interpretacji poprzez naukowców, ale też tego, co szeroko rozumiemy i nazywamy polityką historyczną. Jak do tych wydarzeń podchodzimy tutaj w Polsce, a jak do tych wydarzeń podchodzi się na Białorusi.To też jest niezwykle ważne.

Po to jest ten dialog - żebyśmy przynajmniej spróbowali zbliżyć nasze stanowiska. Czy będzie to proces szybki? Prawdopodobnie nie. No ale po to się spotykamy, żeby zrobić jeszcze ten jeden krok.


Ale te stanowisko rzeczywiście są tak odległe, skoro mówi pan o zbliżeniu, które niekoniecznie szybko może się udać?


prof. Wojciech Śleszyński: Nie wypracujemy jednego punktu patrzenia. To zresztą byłoby dziwne, żebyśmy wypracowali jeden bezdyskusyjny punkt widzenia na te wydarzenia. Przede wszystkim rok, którym zaczynamy naszą dyskusję - 1917 - same kontrowersje wokół rewolucji październikowej. My zupełnie inaczej ją postrzegamy niż postrzega się chociażby na dzisiejszej Białorusi. Oczywiście to już nie jest tak pozytywna opinia, jak była jeszcze w czasach sowieckich, ale jest zupełnie różna niż u nas na ziemiach polskich.


Wiaczesław Szwed: Chcę podkreślić, że w Białorusi są jakby dwa obozy historyków i ich poglądy różnią się na te wszystkie problemy, o których będziemy mówić. Bo jeden obóz patrzy na to, że w 1917-21 roku jest jak Polska okupacja Białorusi. A jest taki punkt poglądu, że nie nazywamy tego okupacją, a tylko jakby powrót tej historii Rzeczypospolitej, która była w Średniowieczu i to odrodzenie Rzeczypospolitej Piłsudskiego, to był zwrot swoich ziemi.

Rozumiemy historyków białoruskich - i pierwszych, i drugich - że to jest ziemia białoruska, że to od plemion jeszcze, VIII w n.e., i tak dalej. Długi czas te ziemie były pod Rzeczpospolitą, ale historycy i białoruscy, i czasem polscy zapominają, że Rzeczpospolita Obojga Narodów, czyli i białoruskiego, i dzisiaj litewskiego, i polskiego to wspólna spuścizna naszych narodów i o tym trzeba pamiętać - i polskim, i białoruskim historykom.

A my zaczynamy znów coś tam dzielić, bić się o to. Jasne, że to ziemie białoruskie i pamiętamy o tym - i polscy historycy wiedzą, i białoruscy. Pamiętamy o tym, ale będziemy omawiać państwowość tych ziem. Już to trzeba pamiętać, omawiając problemy, które będą na konferencji.


Sięgnijmy trochę dalej do Drugiej Rzeczpospolitej. Białoruscy historycy nie akceptują terminu "Kresy Wschodnie". Z kolei polscy historycy bardzo negatywnie odnoszą się do terminu "Białoruś Zachodnia". Możliwe jest pogodzenie tych poglądów?


prof. Wojciech Śleszyński: Oba pojęcia są to przede wszystkim pojęcia publicystyczne. My jako naukowcy powinniśmy stać na gruncie terminologii państwowej formalnie funkcjonującej w tym okresie. I tak jak trudno mówić o ziemiach polskich pod koniec XIX wieku, bo to formalnie z punktu widzenia naukowego były gubernie zachodnie, jeśli chodzi o ziemie północno wschodnie Drugiej Rzeczypospolitej, to mówimy o województwach wileńskim, nowogródzkim, poleskim. My te ziemie w publicystyce nazywamy ziemiami kresowymi.

Jeśli chodzi o Białoruś Zachodnią, jest to przede wszystkim nazwa, która wówczas funkcjonowała i była popularyzowania przez Komunistyczną Partię Zachodniej Białorusi. Także to też w dużym stopniu była nazwa publicystyczna. Oczywiście używana do celów politycznych.


Czy w takim dialogu o sprawach trudnych chodzi przede wszystkim o to, żeby przekonać partnera do swoich poglądów czy też spotkać się jakoś w połowie drogi?


Wiaczesław Szwed: Nie wypracujemy wspólnych poglądów, ale musimy je nabliżyć (jak w oryg. - przyp red.), żeby to nie było jak bicie łbem Białorusów (jak w oryg. - przyp red.) i Polaków o jakiś fragment historii naszych wspólnych ziem. Nabliżamy się (jak w oryg. - przyp red.) do normalnej pozycji historyków jednej i drugiej strony, do tych problemów, które będziemy omawiać.


Jest to już trzecie spotkanie. Będą zapewne kolejne. Czym się zakończy cały cykl?


prof. Wojciech Śleszyński: Dwa pierwsze spotkania w zeszłym roku odbyły się w Mińsku na Głównym Uniwersytecie Państwowym na wydziale historycznym. Trzeci odbywa się tutaj w Białymstoku. I myślę, że to jest najwyższy czas, żeby przynajmniej w jakiś sposób podsumować te spotkania pierwszą publikacją. Natomiast liczymy, że kolejne spotkanie odbędzie się w jednym z uniwersytetów białoruskich, za rok.


| red: zmj




Studio Radia Bialystok

studio

+48 85 744 22 22
studio@radio.bialystok.pl

ZNAJDŹ NAS





"Moje białostockie powidoki" Andrzeja Fiedoruka

Niebieski Mikrofon Polskiego Radia Białystok
Jarosław Kazberuk - fot. Robert Bońkowski

Jarosław Kazberuk

kierowca i pilot rajdowy
24.01.2020

- Na starcie rajdu założyliśmy, że jeśli zajmiemy miejsce w najlepszej dwudziestce Rajdu Dakar, to uznamy to za sukces. Byliśmy na 18. miejscu.

prof. Adam Bartnicki

prof. Adam Bartnicki [wideo]

z Uniwersytetu w Białymstoku
24.01.2020

- Władimir Putin, który zaanektował Krym, który doprowadził do wojny na Ukrainie, który doprowadził do zestrzelenia samolotu linii malezyjskich, który destabilizował Europę, został dopuszczony do grona państw na zasadzie równości. To jest straszne.

prof. Robert Flisiak, fot. Joanna Szubzda

prof. Robert Flisiak

kierownik Kliniki Chorób Zakaźnych i Hepatologii USK w Białymstoku
23.01.2020

"Powinniśmy się koncentrować tej chwili na zapobieganiu grypie, a nie na koronawirusie, który być może będzie w Polsce, a być może - z dużym prawdopodobieństwem - nie" - mówi prof. Robert Flisiak.


Marek Karp, fot. Monika Kalicka

Marek Karp

dyrektor Uniwersyteckiego Szpitala Klinicznego
22.01.2020

"Wypowiedzenia złożone przez lekarzy kontraktowych to jest nic innego, jak w procesie negocjacji, formalne umożliwienie dalszych rozmów" - mówi dyrektor USK.

Ewa Wyszyńska, Ada Wyszyńska i Piotr Grudziński, fot. Marcin Gliński

Ewa Wyszyńska, Ada Wyszyńska i Piotr Grudziński

z zespołu Mgły
22.01.2020

"Wiele wersji nagrywamy różnych rzeczy i tak naprawdę potem jest niespodzianką to, co się z tego wykluje" - mówi Ada Wyszyńska z zespołu Mgły.

Katarzyna Krupicka, fot. Monika Kalicka

Katarzyna Krupicka [wideo]

rzeczniczka regionalna ZUS w Białymstoku
22.01.2020

"Płacenie niższych składek wiąże się ze wszystkimi świadczeniami niższymi, będzie mniejszy zasiłek chorobowy, opiekuńczy, mniejsze świadczenie rehabilitacyjne, zasiłek macierzyński, a w przyszłości niższa emerytura" - mówi Katarzyna Krupicka.


Rafał Gąsowski, fot. Joanna Szubzda

Rafał Gąsowski

aktor Teatru Wierszalin
21.01.2020

- To nie jest tak, że miłość to jest chemia czy instynkt. To nieprawda. Miłość to jest połączenie dusz tak naprawdę. To jest metafizyka.

Maciej Olesiński, fot. Joanna Szubzda

Maciej Olesiński [wideo]

dyrektorem podlaskiego oddziału NFZ
21.01.2020

Brakuje miejsc na oddziałach neurologicznych w podlaskich szpitalach. - Absolutnie nie jest to kwestia braku finansowania ze strony NFZ. Przyczyna podnoszona przez dyrektorów szpitali to najczęściej po prostu braki kadrowe.

mł. asp. Marta Gawieńczyk, Urszula Telicka-Hajduk, podkom. Mirosław Klimuk i sierż. sztab. Paweł Mierzwiński, fot. Joanna Szubzda

10:10 z dzielnicowym

20.01.2020

Przed nami Dzień Babci i Dziadka, dlatego przypominamy o akcji "Bezpieczny senior".


Dariusz Piontkowski, fot. Joanna Szubzda

Dariusz Piontkowski

minister edukacji
20.01.2020

- Dziś większość nauczycieli, związków zawodowych, rodziców, samorządów zauważa, że obecny awans zawodowy służy raczej tylko formalnemu zdobyciu kolejnych stopni i w związku z tym wyższego wynagrodzenia, natomiast ma niewielki wpływ na jakość nauczania.

Marek Walczuk z zespołu "Bright Ophidia", fot. Sylwia Krassowska

Marek Walczuk

z zespołu "Bright Ophidia"
18.01.2020

"Zespół, który nie gra koncertów - umiera. Staramy się robić wszystko, żeby grać w różnych miejscach" - mówi Marek Walczuk.

Paweł Ambrożewicz i Z Ilona Karpiuk, fot. Monika Kalicka

Paweł Ambrożewicz i Ilona Karpiuk

z zespołu Ilo & Friends
17.01.2020

"Śpiewamy po białorusku, ale nie jesteśmy kolejnym zespołem folkowym, oferujemy trochę inną muzykę, teksty opowiadają o czymś innym niż piosenki folkowe" - mówi Ilona Karpiuk.


Agnieszka Maliszewska, fot. Monika Kalicka

Agnieszka Maliszewska [wideo]

wiceprzewodnicząca nowej prezydencji COGECA
17.01.2020

"My jako konsument popatrzmy, co wybieramy, jakie produkty jemy i starajmy się wybierać takie produkty, żeby pieniądze, które zostawiamy w sklepie, trafiły z powrotem na nasz lokalny rynek" - mówi Agnieszka Maliszewska.

Adrian Łabanowski, fot. Monika Kalicka

Adrian Łabanowski z zespołu "NO LOGO"

finalista plebiscytu "Niebieski Mikrofon"
16.01.2020

"Kochamy koncerty, uwielbiamy grać, każdy koncert jest dla nas wielkim przeżyciem, a jeśli chodzi o tworzenie inspiracją dla nas są naturalne jeziora, lasy, które nas otaczają i oczywiście nasza rzeka Marycha" - mówi wokalista zespołu "NO LOGO".

Andrzej Mastalerz, fot. Monika Kalicka

Andrzej Mastalerz

reżyser sztuki "Naprzód Freedonio!"
16.01.2020

"Zainteresowałem się tym tekstem dlatego, że on jest bardzo dobrze napisany i przetłumaczony, a również ze względu na materiał aktorski" - mówi reżyser sztuki "Naprzód Freedonio!".


Piotr Jankowski, fot. Monika Kalicka

Piotr Jankowski [wideo]

białostocki radny
16.01.2020

"Jeszcze w ubiegłym roku Białystok się chwalił w Polsce, że ma najniższe ceny śmieci; zmieniło się to - od tego roku, już nie ma" - mówi radny Piotr Jankowski.

Joanna Zubrycka - Miss GOD, fot. Marcin Gliński

Joanna Zubrycka - Miss GOD

finalistka plebiscytu "Niebieski Mikrofon"
15.01.2020

"Uważam, że hip-hop jest teraz takim gatunkiem, który najbardziej się rozwija. Bardziej niż inne gatunki, dlatego, że łączy się z elektroniką. I tak się składa, że to jest dla mnie najbardziej interesujące" - mówiła w Radiu Białystok Joanna Zubrycka - Miss GOD.

Anka Kaptór i Przemek Starachowski, fot. Joanna Szubzda

Anka Kaptór i Przemek Starachowski

zespół Funkasanki
15.01.2020

- Tak jak gramy, tak też żyjemy. Gramy powoli, żyjemy powoli, skupiamy się na chwili, jesteśmy bardziej w zadumie. Spokój i balans.




źródło: www.radio.bialystok.pl​


Białystok FM 99,4 Łomża FM 87,9 Suwałki FM 98,6 Siemiatycze FM 104,1 Białowieża FM 89,4 178,352 MHz (k.5C) DAB+

Copyright © Polskie Radio Białystok