Radio Białystok | Gość | prof. Wojciech Śleszyński i Wiaczesław Szwed - historycy

prof. Wojciech Śleszyński i Wiaczesław Szwed

historycy

3.12.2018, 08:30, akt. 09:48

O trudnych sprawach polsko-białoruskiej historii rozmawiają w Białymstoku badacze historii z największych uniwersytetów z Polski i Białorusi, a przedmiotem ich dyskusji jest czas przełomu 1917-21.


Z prof. Wojciechem Śleszyńskim i Wiaczesławem Szwedem rozmawia Jarosław Iwaniuk

Problemy z odsłuchem?

Częstym problemem przy wyświetlaniu playera jest używanie Adblocka.
Dłuższe dźwięki na niektórych wersjach przeglądarki Chrome są ucinane.


Na Uniwersytecie w Białymstoku odbędzie się trzecia konferencja z serii naukowych spotkań pod hasłem "Polsko-białoruski dialog historyków w sprawach trudnych".

Z prorektorem Uniwersytetu w Białymstoku prof. Wojciechem Śleszyńskim oraz grodzieńskim historykiem pracującym obecnie na Uniwersytecie Warszawskim rozmawia Jarosław Iwaniuk.


Jarosław Iwaniuk: Okres odzyskania niepodległości przez Polskę i ogłoszenia suwerenności Białoruskiej Republiki Ludowej jest rzeczywiście taki kontrowersyjny?


prof. Wojciech Śleszyński: Pytanie, co rozumiemy poprzez kontrowersyjny. Generalnie nasza komisja zajmuje się dziejami XX w, ale w tym roku, w roku szczególnym - dla nas to 100 lat  niepodległości, ale także z punktu widzenia historii Białorusi, przede wszystkim chcieliśmy się skupić na tym okresie. Okresie, który poprzedza i bezpośrednio następuje w momencie, kiedy to najpierw Białoruska Republika Ludowa ogłasza niepodległość, później Rzeczpospolita, a na końcu jeszcze przecież mamy wątek Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Sowieckiej.


Bardzo różnią się poglądy na te wydarzenia sprzed 100 lat ze strony polskich i białoruski historyków?


Wiaczesław Szwed: Ja zawsze mówię, że my powinniśmy szukać - historycy białoruscy i historycy polscy - tego, co nas łączy. Te lata 1918-21 były bardzo ciężkie i dla Białorusinów, i dla Polaków.

Białorusini nie zmogli (jak w oryg. - przyp red.) zrobić sobie niezależnej republiki, chociaż pytali się, i nawet pierwsi od polskiej. Nie udało się. Ja myślę, że dzień dzisiejszy powinienem szukać tego wspólnego i w historii, chociaż ona złożyła się dla Białorusi inna, dla Polski inna. Ale musimy szukać tej wspólnej.

Na konferencji na pewno będziemy mówić o tym, co nas łączy, wspominać czasy 1917-21 rok. Nie jak żal Białorusów (jak w oryg. - przyp red.) i żal Polaków, kto wygrał, kto przegrał. A będziemy mówić obiektywnie, co było, zdarzyło się, szukać przyczyny, czemu tak zdarzyło się, jakie są wyniki dla nas - dzisiejszych Białorusinów i Polaków.


Ale skoro mówi się jednak o sprawach trudnych już w samym tytule konferencji, to pewnie takie sprawy również są?


Wiaczesław Szwed: Tak, trudne problemy. Jeszcze nie z tego, że one są trudne dla naszych dzisiejszych, a z tego trudne, że po prostu ich jeszcze dobrze nie zbadali, nie do końca zbadali i nie wyjaśnili, co tak naprawdę jest złe dla Polski, dla Białorusi i co jest tak naprawdę dobre dla tych dwóch państw.

Konferencja dlatego jest, żebyśmy wyjaśnili to i potem to weszło do podręczników studentów, do monografii, do podręczników szkół.


To co tutaj panie profesorze jest do wyjaśnienia z lat 1917-21?


prof. Wojciech Śleszyński: Może nie tyle spór będzie dotyczył samych faktów, bo fakty znamy, fakty są ustalone, ale najważniejsza sprawa to jest obecnie kwestia interpretacji - zarówno interpretacji poprzez naukowców, ale też tego, co szeroko rozumiemy i nazywamy polityką historyczną. Jak do tych wydarzeń podchodzimy tutaj w Polsce, a jak do tych wydarzeń podchodzi się na Białorusi.To też jest niezwykle ważne.

Po to jest ten dialog - żebyśmy przynajmniej spróbowali zbliżyć nasze stanowiska. Czy będzie to proces szybki? Prawdopodobnie nie. No ale po to się spotykamy, żeby zrobić jeszcze ten jeden krok.


Ale te stanowisko rzeczywiście są tak odległe, skoro mówi pan o zbliżeniu, które niekoniecznie szybko może się udać?


prof. Wojciech Śleszyński: Nie wypracujemy jednego punktu patrzenia. To zresztą byłoby dziwne, żebyśmy wypracowali jeden bezdyskusyjny punkt widzenia na te wydarzenia. Przede wszystkim rok, którym zaczynamy naszą dyskusję - 1917 - same kontrowersje wokół rewolucji październikowej. My zupełnie inaczej ją postrzegamy niż postrzega się chociażby na dzisiejszej Białorusi. Oczywiście to już nie jest tak pozytywna opinia, jak była jeszcze w czasach sowieckich, ale jest zupełnie różna niż u nas na ziemiach polskich.


Wiaczesław Szwed: Chcę podkreślić, że w Białorusi są jakby dwa obozy historyków i ich poglądy różnią się na te wszystkie problemy, o których będziemy mówić. Bo jeden obóz patrzy na to, że w 1917-21 roku jest jak Polska okupacja Białorusi. A jest taki punkt poglądu, że nie nazywamy tego okupacją, a tylko jakby powrót tej historii Rzeczypospolitej, która była w Średniowieczu i to odrodzenie Rzeczypospolitej Piłsudskiego, to był zwrot swoich ziemi.

Rozumiemy historyków białoruskich - i pierwszych, i drugich - że to jest ziemia białoruska, że to od plemion jeszcze, VIII w n.e., i tak dalej. Długi czas te ziemie były pod Rzeczpospolitą, ale historycy i białoruscy, i czasem polscy zapominają, że Rzeczpospolita Obojga Narodów, czyli i białoruskiego, i dzisiaj litewskiego, i polskiego to wspólna spuścizna naszych narodów i o tym trzeba pamiętać - i polskim, i białoruskim historykom.

A my zaczynamy znów coś tam dzielić, bić się o to. Jasne, że to ziemie białoruskie i pamiętamy o tym - i polscy historycy wiedzą, i białoruscy. Pamiętamy o tym, ale będziemy omawiać państwowość tych ziem. Już to trzeba pamiętać, omawiając problemy, które będą na konferencji.


Sięgnijmy trochę dalej do Drugiej Rzeczpospolitej. Białoruscy historycy nie akceptują terminu "Kresy Wschodnie". Z kolei polscy historycy bardzo negatywnie odnoszą się do terminu "Białoruś Zachodnia". Możliwe jest pogodzenie tych poglądów?


prof. Wojciech Śleszyński: Oba pojęcia są to przede wszystkim pojęcia publicystyczne. My jako naukowcy powinniśmy stać na gruncie terminologii państwowej formalnie funkcjonującej w tym okresie. I tak jak trudno mówić o ziemiach polskich pod koniec XIX wieku, bo to formalnie z punktu widzenia naukowego były gubernie zachodnie, jeśli chodzi o ziemie północno wschodnie Drugiej Rzeczypospolitej, to mówimy o województwach wileńskim, nowogródzkim, poleskim. My te ziemie w publicystyce nazywamy ziemiami kresowymi.

Jeśli chodzi o Białoruś Zachodnią, jest to przede wszystkim nazwa, która wówczas funkcjonowała i była popularyzowania przez Komunistyczną Partię Zachodniej Białorusi. Także to też w dużym stopniu była nazwa publicystyczna. Oczywiście używana do celów politycznych.


Czy w takim dialogu o sprawach trudnych chodzi przede wszystkim o to, żeby przekonać partnera do swoich poglądów czy też spotkać się jakoś w połowie drogi?


Wiaczesław Szwed: Nie wypracujemy wspólnych poglądów, ale musimy je nabliżyć (jak w oryg. - przyp red.), żeby to nie było jak bicie łbem Białorusów (jak w oryg. - przyp red.) i Polaków o jakiś fragment historii naszych wspólnych ziem. Nabliżamy się (jak w oryg. - przyp red.) do normalnej pozycji historyków jednej i drugiej strony, do tych problemów, które będziemy omawiać.


Jest to już trzecie spotkanie. Będą zapewne kolejne. Czym się zakończy cały cykl?


prof. Wojciech Śleszyński: Dwa pierwsze spotkania w zeszłym roku odbyły się w Mińsku na Głównym Uniwersytecie Państwowym na wydziale historycznym. Trzeci odbywa się tutaj w Białymstoku. I myślę, że to jest najwyższy czas, żeby przynajmniej w jakiś sposób podsumować te spotkania pierwszą publikacją. Natomiast liczymy, że kolejne spotkanie odbędzie się w jednym z uniwersytetów białoruskich, za rok.


| red: zmj




Studio Radia Bialystok

studio

+48 85 744 22 22
studio@radio.bialystok.pl

ZNAJDŹ NAS




Magdalena Gawin, fot. Marcin Gliński

Magdalena Gawin

Główny Konserwator Zabytków
20.02.2019

"Podlasie jest pełne pięknych zabytków, które do tej pory nie miały szans przetrwania. I to się rzeczywiście udało i Podlasie dostało więcej 2 mln zł na zabytki".

Arkadiusz Puchalski, fot. Monika Kalicka

Arkadiusz Puchalski

autor publikacji "Białystok w łunie światowej pożogi wojennej"
19.02.2019

Dzięki tej publikacji możemy poznać mieszkańców Białegostoku sprzed 100 lat, jak choćby co działo się w Parku "Rozkosz", jakie były obyczaje w czasie I wojny światowej.

Artur Kosicki, fot. Monika Kalicka

Artur Kosicki [wideo]

marszałek województwa podlaskiego
19.02.2019

"Dla mnie sprawą honoru jest to, żebyśmy realizowali nasz program, a żeby go realizować potrzebna jest dobra współpraca marszałka z władzami centralnymi, z rządem" - mówi Artur Kosicki.


Jarosław Zieliński, fot. Joanna Szubzda

Jarosław Zieliński

wiceminister spraw wewnętrznych i administracji
18.02.2019

"Zamieszanie zupełnie niepotrzebne, nie powinno go być" - tak o sytuacji w podlaskim sejmiku mówi wiceminister spraw wewnętrznych i administracji Jarosław Zieliński.

asp. Wojciech Kosikowski, asp. Ewa Mitrosz i nadkom. Tomasz Krupa, fot. Joanna Szubzda

10:10 z dzielnicowym

18.02.2019

Policja zatrzymała kilka osób podczas kibicowskiego "Święta Ultry" w Białymstoku. "Ciężko te osoby nazywać kibicami (...) w granicach kibicowania chyba ciężko zmieścić takie zachowania jak rzucanie butelkami w kierunku funkcjonariuszy policji czy też środkami pirotechnicznymi".

Henryk Dębowski, fot. Joanna Szubzda

Henryk Dębowski [wideo]

przewodniczący klubu PiS w Radzie Miasta w Białymstoku
18.02.2019

Radni PiS w Białymstoku chcą podwyższenia bonifikaty za przekształcenie użytkowania wieczystego. "Dobrze byłoby, gdyby ta bonifikata była jak największa, ponieważ mieszkańcy tak czy siak już swoje za to zapłacili".


Dorota Sokołowska i Jan Smyk, fot. Sylwia Krassowska

Jan Smyk

reportażysta, twórca Antologii Polskiego Reportażu Radiowego
17.02.2019

"Na dobrą sprawę, to ta książka "zaczęła się" w 1977 roku, kiedy przyszedłem na etat do Polskiego Radia" - mówi Jan Smyk.

Paweł Tadejko, fot. Marcin Gliński

Paweł Tadejko

wykładowca z Politechniki Białostockiej, fotograf
17.02.2019

Dlaczego ludzie kradną zdjęcia i jak temu zapobiegać?

Katarzyna Sawicka-Mierzyńska, fot. Marcin Gliński

Katarzyna Sawicka-Mierzyńska

literaturoznawca z UwB, współautorka książki o białostockich "Kontrastach"
17.02.2019

Minęło ponad pół wieku od założenia – w 1965 roku – "Kontrastów" i ponad ćwierć od wydania ich ostatniego numeru w 1990 roku.


Natalia Maliszewska, Patrycja Maliszewska i Urszula Kamińska, fot. Joanna Szubzda

Natalia Maliszewska, Patrycja Maliszewska i Urszula Kamińska [wideo]

łyżwiarki i ich trenerka
15.02.2019

- Jadę tam jako liderka Pucharu Świata, więc nie wyobrażam sobie innej opcji jak tylko to, by móc utrzeć nosa niektórym dziewczynom - mówi Natalia Maliszewska o Mistrzostwach Świata w Sofii.

Radosław Hancewicz, fot. Joanna Szubzda

Radosław Hancewicz [wideo]

rzecznik IAS w Białymstoku
15.02.2019

Gotowy, wypełniony PIT znajdziemy od dziś na portalu podatkowym - to system Twój e-PIT, w ramach którego zeznanie podatkowe przygotowała za nas administracja skarbowa.

dr Grzegorz Kucharewicz, fot. Joanna Szubzda

dr Grzegorz Kucharewicz [wideo]

były prezes Naczelnej Rady Aptekarskiej
14.02.2019

Są zmiany w prawie farmaceutycznym. Mają pomóc w walce z mafią lekową, która ogranicza w Polsce dostęp chorym do leków.


Prof. Robert Gwiazdowski odwiedził Białystok, fot. Adam Janczewski

Robert Gwiazdowski

ekonomista, prawnik
14.02.2019

"Próbowaliśmy stworzyć taki ruch, który za jakiś czas wytworzy nowych liderów - młodych ludzi, posiadających te same ideały, które były naszymi ideałami 30 lat temu" - mówi Robert Gwiazdowski.

prof. Eugeniusz Mironowicz, fot. Jarosław Iwaniuk

prof. Eugeniusz Mironowicz

kierownik Katedry Polityki Międzynarodowej Uniwersytetu w Białymstoku
13.02.2019

W Polsce - na zaproszenie marszałka Senatu Stanisława Karczewskiego - przebywa z wizytą przewodniczący Rady Republiki Zgromadzenia Narodowego Białorusi Michaił Miasnikowicz.

mjr Katarzyna Zdanowicz, fot. Joanna Szubzda

mjr Katarzyna Zdanowicz [wideo]

rzecznik Podlaskiego Oddziału Straży Granicznej
12.02.2019

Polska tymczasowo przywraca kontrolę na granicy wewnętrznej UE. Powodem jest odbywające się w Warszawie spotkanie poświęcone budowaniu pokoju i bezpieczeństwa na Bliskim Wschodzie.


fot. Tomasz Kubaszewski

Jarosław Zieliński

poseł, wiceminister spraw wewnętrznych
11.02.2019

- Mogę tylko przeprosić za to, co działo się w sejmiku, chociaż to nie ja powinienem przepraszać - mówi Jarosław Zieliński.

Tomasz Jakimiuk, fot. Wojciech Szubzda

Tomasz Jakimiuk

podróżnik
11.02.2019

Znany podróżnik z Siemiatycz tym razem wybiera się do Afryki.

asp. sztab. Jan Bachmura i asp. Wojciech Kosikowski, fot. Joanna Szubzda

10:10 z dzielnicowym

11.02.2019

- Ważne, żeby na 112 nie dzwonić z katarem, itp. Blokując numer alarmowy, możemy uniemożliwić komuś, znajdującemu się w sytuacji zagrażającej życiu, kontakt z operatorem.




źródło: www.radio.bialystok.pl​


Białystok FM 99,4 Łomża FM 87,9 Suwałki FM 98,6 Siemiatycze FM 104,1 Białowieża FM 89,4 178,352 MHz (k.5C) DAB+

Copyright © Polskie Radio Białystok