Radio Białystok | Gość | prof. Wojciech Śleszyński i Wiaczesław Szwed - historycy

prof. Wojciech Śleszyński i Wiaczesław Szwed

historycy

3.12.2018, 08:30, akt. 09:48

O trudnych sprawach polsko-białoruskiej historii rozmawiają w Białymstoku badacze historii z największych uniwersytetów z Polski i Białorusi, a przedmiotem ich dyskusji jest czas przełomu 1917-21.


Z prof. Wojciechem Śleszyńskim i Wiaczesławem Szwedem rozmawia Jarosław Iwaniuk

Problemy z odsłuchem?

Częstym problemem przy wyświetlaniu playera jest używanie Adblocka.
Dłuższe dźwięki na niektórych wersjach przeglądarki Chrome są ucinane.


Na Uniwersytecie w Białymstoku odbędzie się trzecia konferencja z serii naukowych spotkań pod hasłem "Polsko-białoruski dialog historyków w sprawach trudnych".

Z prorektorem Uniwersytetu w Białymstoku prof. Wojciechem Śleszyńskim oraz grodzieńskim historykiem pracującym obecnie na Uniwersytecie Warszawskim rozmawia Jarosław Iwaniuk.


Jarosław Iwaniuk: Okres odzyskania niepodległości przez Polskę i ogłoszenia suwerenności Białoruskiej Republiki Ludowej jest rzeczywiście taki kontrowersyjny?


prof. Wojciech Śleszyński: Pytanie, co rozumiemy poprzez kontrowersyjny. Generalnie nasza komisja zajmuje się dziejami XX w, ale w tym roku, w roku szczególnym - dla nas to 100 lat  niepodległości, ale także z punktu widzenia historii Białorusi, przede wszystkim chcieliśmy się skupić na tym okresie. Okresie, który poprzedza i bezpośrednio następuje w momencie, kiedy to najpierw Białoruska Republika Ludowa ogłasza niepodległość, później Rzeczpospolita, a na końcu jeszcze przecież mamy wątek Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Sowieckiej.


Bardzo różnią się poglądy na te wydarzenia sprzed 100 lat ze strony polskich i białoruski historyków?


Wiaczesław Szwed: Ja zawsze mówię, że my powinniśmy szukać - historycy białoruscy i historycy polscy - tego, co nas łączy. Te lata 1918-21 były bardzo ciężkie i dla Białorusinów, i dla Polaków.

Białorusini nie zmogli (jak w oryg. - przyp red.) zrobić sobie niezależnej republiki, chociaż pytali się, i nawet pierwsi od polskiej. Nie udało się. Ja myślę, że dzień dzisiejszy powinienem szukać tego wspólnego i w historii, chociaż ona złożyła się dla Białorusi inna, dla Polski inna. Ale musimy szukać tej wspólnej.

Na konferencji na pewno będziemy mówić o tym, co nas łączy, wspominać czasy 1917-21 rok. Nie jak żal Białorusów (jak w oryg. - przyp red.) i żal Polaków, kto wygrał, kto przegrał. A będziemy mówić obiektywnie, co było, zdarzyło się, szukać przyczyny, czemu tak zdarzyło się, jakie są wyniki dla nas - dzisiejszych Białorusinów i Polaków.


Ale skoro mówi się jednak o sprawach trudnych już w samym tytule konferencji, to pewnie takie sprawy również są?


Wiaczesław Szwed: Tak, trudne problemy. Jeszcze nie z tego, że one są trudne dla naszych dzisiejszych, a z tego trudne, że po prostu ich jeszcze dobrze nie zbadali, nie do końca zbadali i nie wyjaśnili, co tak naprawdę jest złe dla Polski, dla Białorusi i co jest tak naprawdę dobre dla tych dwóch państw.

Konferencja dlatego jest, żebyśmy wyjaśnili to i potem to weszło do podręczników studentów, do monografii, do podręczników szkół.


To co tutaj panie profesorze jest do wyjaśnienia z lat 1917-21?


prof. Wojciech Śleszyński: Może nie tyle spór będzie dotyczył samych faktów, bo fakty znamy, fakty są ustalone, ale najważniejsza sprawa to jest obecnie kwestia interpretacji - zarówno interpretacji poprzez naukowców, ale też tego, co szeroko rozumiemy i nazywamy polityką historyczną. Jak do tych wydarzeń podchodzimy tutaj w Polsce, a jak do tych wydarzeń podchodzi się na Białorusi.To też jest niezwykle ważne.

Po to jest ten dialog - żebyśmy przynajmniej spróbowali zbliżyć nasze stanowiska. Czy będzie to proces szybki? Prawdopodobnie nie. No ale po to się spotykamy, żeby zrobić jeszcze ten jeden krok.


Ale te stanowisko rzeczywiście są tak odległe, skoro mówi pan o zbliżeniu, które niekoniecznie szybko może się udać?


prof. Wojciech Śleszyński: Nie wypracujemy jednego punktu patrzenia. To zresztą byłoby dziwne, żebyśmy wypracowali jeden bezdyskusyjny punkt widzenia na te wydarzenia. Przede wszystkim rok, którym zaczynamy naszą dyskusję - 1917 - same kontrowersje wokół rewolucji październikowej. My zupełnie inaczej ją postrzegamy niż postrzega się chociażby na dzisiejszej Białorusi. Oczywiście to już nie jest tak pozytywna opinia, jak była jeszcze w czasach sowieckich, ale jest zupełnie różna niż u nas na ziemiach polskich.


Wiaczesław Szwed: Chcę podkreślić, że w Białorusi są jakby dwa obozy historyków i ich poglądy różnią się na te wszystkie problemy, o których będziemy mówić. Bo jeden obóz patrzy na to, że w 1917-21 roku jest jak Polska okupacja Białorusi. A jest taki punkt poglądu, że nie nazywamy tego okupacją, a tylko jakby powrót tej historii Rzeczypospolitej, która była w Średniowieczu i to odrodzenie Rzeczypospolitej Piłsudskiego, to był zwrot swoich ziemi.

Rozumiemy historyków białoruskich - i pierwszych, i drugich - że to jest ziemia białoruska, że to od plemion jeszcze, VIII w n.e., i tak dalej. Długi czas te ziemie były pod Rzeczpospolitą, ale historycy i białoruscy, i czasem polscy zapominają, że Rzeczpospolita Obojga Narodów, czyli i białoruskiego, i dzisiaj litewskiego, i polskiego to wspólna spuścizna naszych narodów i o tym trzeba pamiętać - i polskim, i białoruskim historykom.

A my zaczynamy znów coś tam dzielić, bić się o to. Jasne, że to ziemie białoruskie i pamiętamy o tym - i polscy historycy wiedzą, i białoruscy. Pamiętamy o tym, ale będziemy omawiać państwowość tych ziem. Już to trzeba pamiętać, omawiając problemy, które będą na konferencji.


Sięgnijmy trochę dalej do Drugiej Rzeczpospolitej. Białoruscy historycy nie akceptują terminu "Kresy Wschodnie". Z kolei polscy historycy bardzo negatywnie odnoszą się do terminu "Białoruś Zachodnia". Możliwe jest pogodzenie tych poglądów?


prof. Wojciech Śleszyński: Oba pojęcia są to przede wszystkim pojęcia publicystyczne. My jako naukowcy powinniśmy stać na gruncie terminologii państwowej formalnie funkcjonującej w tym okresie. I tak jak trudno mówić o ziemiach polskich pod koniec XIX wieku, bo to formalnie z punktu widzenia naukowego były gubernie zachodnie, jeśli chodzi o ziemie północno wschodnie Drugiej Rzeczypospolitej, to mówimy o województwach wileńskim, nowogródzkim, poleskim. My te ziemie w publicystyce nazywamy ziemiami kresowymi.

Jeśli chodzi o Białoruś Zachodnią, jest to przede wszystkim nazwa, która wówczas funkcjonowała i była popularyzowania przez Komunistyczną Partię Zachodniej Białorusi. Także to też w dużym stopniu była nazwa publicystyczna. Oczywiście używana do celów politycznych.


Czy w takim dialogu o sprawach trudnych chodzi przede wszystkim o to, żeby przekonać partnera do swoich poglądów czy też spotkać się jakoś w połowie drogi?


Wiaczesław Szwed: Nie wypracujemy wspólnych poglądów, ale musimy je nabliżyć (jak w oryg. - przyp red.), żeby to nie było jak bicie łbem Białorusów (jak w oryg. - przyp red.) i Polaków o jakiś fragment historii naszych wspólnych ziem. Nabliżamy się (jak w oryg. - przyp red.) do normalnej pozycji historyków jednej i drugiej strony, do tych problemów, które będziemy omawiać.


Jest to już trzecie spotkanie. Będą zapewne kolejne. Czym się zakończy cały cykl?


prof. Wojciech Śleszyński: Dwa pierwsze spotkania w zeszłym roku odbyły się w Mińsku na Głównym Uniwersytecie Państwowym na wydziale historycznym. Trzeci odbywa się tutaj w Białymstoku. I myślę, że to jest najwyższy czas, żeby przynajmniej w jakiś sposób podsumować te spotkania pierwszą publikacją. Natomiast liczymy, że kolejne spotkanie odbędzie się w jednym z uniwersytetów białoruskich, za rok.


| red: zmj




Studio Radia Bialystok

studio

+48 85 744 22 22
studio@radio.bialystok.pl

ZNAJDŹ NAS




Piotr Znaniecki, fot. Marcin Gliński

Piotr Znaniecki [wideo]

prezes Stowarzyszenia na Rzecz Eko-Rozwoju "Agro-Group"
18.12.2018

"Białystok ma gorsze powietrze niż Warszawa. To nie jest tak, że im większe miasto, tym bardziej zatrute powietrze" - przyznaje Piotr Znaniecki.

Jarosław Zieliński - fot. Tomasz Kubaszewski

Jarosław Zieliński

wiceminister spraw wewnętrznych i administracji
17.12.2018

- Nic złego nie zrobiłem i to właśnie moi przeciwnicy wiedzą - mówi Jarosław Zieliński.

kom. Kamil Sorko, sierż. sztab. Damian Grabowski i asp. Wojciech Kosikowski, fot. Joanna Szubzda

10:10 z dzielnicowym

17.12.2018

Zima i śnieg to nic dziwnego. A jednak nie każdy dostosował się do warunków panujących na drodze - przez dwa dni doszło w regionie do kilku wypadków, ponad 100 kolizji, trzy osoby zginęły. Jak bezpiecznie podróżować w warunkach zimowych?


Tadeusz Truskolaski, fot. Joanna Szubzda

Tadeusz Truskolaski [wideo]

prezydent Białegostoku
17.12.2018

Rada miejska w poniedziałek ponownie zajmie się budżetem Białegostoku na 2019 rok. Wydatki mają przekroczyć ponad 2 miliardy złotych.

Jarosław Borowski, fot. Jarosław Iwaniuk

Jarosław Borowski

burmistrz Bielska Podlaskiego
14.12.2018

"Przykre jest, że decyzje zapadają bez konsultacji ze społecznością lokalną. Dzisiaj jest dużo znaków zapytania w sprawie ubojni" - mówi burmistrz Bielska Podlaskiego.

Martyna Jarmoszuk i Mateusz Kurza, fot. Monika Kalicka

Martyna Jarmoszuk i Mateusz Kurza

organizatorzy koncertu "Charytatywny pingwin"
14.12.2018

"W tym roku chcemy pomóc 15-miesięcznemu Olusiowi, który cierpi na dziecięce porażenie mózgowe. Będziemy zbierać na jego rehabilitację" - mówią organizatorzy akcji.


Tomasz Kalinowski, Marcin Siekierko i Paweł Oziabło, fot. Monika Kalicka

Tomasz Kalinowski, Marcin Siekierko i Paweł Oziabło

z Gminnego Ośrodka Kultury w Michałowie
14.12.2018

Katolickie i prawosławne kolędy oraz piosenki świąteczne znalazły się na płycie wydanej przez Gminny Ośrodek Kultury w Michałowie.

Jarosław Krawczyk, fot. Monika Kalicka

Jarosław Krawczyk

rzecznik Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Białymstoku
14.12.2018

Do wyboru są świerki wysokości od 0,9 do ponad 5 m, można je będzie wybrać i ściąć legalnie.

Karina Szczepanek, Elżbieta Lichanów i Joanna Babynko, fot. Joanna Szubzda

Karina Szczepanek, Elżbieta Lichanów i Joanna Babynko

wicemiss Polski 2018 oraz organizatorka konkursu Miss Podlasia
13.12.2018

Sukces Podlasianek w konkursie Miss Polski 2018. - To jest przede wszystkim piękna przygoda. Jeżeli dziewczyny nie są pewne siebie, boją się, to nie powinny. Powinny przyjść, spróbować, ich poziom pewności siebie wzrośnie na 100 proc. - mówią wicemiss.


Michał Rajewski, fot. Joanna Szubzda

Michał Rajewski

dyrygent i chórmistrz
13.12.2018

Przez 20 lat zdobył jako dyrygent ponad 100 prestiżowych nagród na festiwalach krajowych i zagranicznych. Nam opowiada o swojej pracy artystycznej, o pasji i o planach na kolejne lata.

płk Sławomir Kocanowski, fot. Joanna Szubzda

płk Sławomir Kocanowski [wideo]

dowódca 1 Podlaskiej Brygady Obrony Terytorialnej
13.12.2018

- Mamy ponad 2/3 stanu osobowego, więc jesteśmy optymistami. Widzimy, że coraz więcej ludzi chce do nas wstąpić.

Artur Kosicki, fot. Monika Kalicka

Artur Kosicki [wideo]

marszałek województwa podlaskiego
12.12.2018

"Liczę na współpracę, tutaj na Podlasiu powinniśmy się o tę naszą ojczyznę troszczyć" - mówi marszałek województwa.


Agnieszka Czarkowska, Anna Kietlińska i Gabriela Walczak, fot. Joanna Szubzda

Agnieszka Czarkowska, Gabriela Walczak i Anna Kietlińska

11.12.2018

- To jest historia o życiu i marzeniach ludzi niszczonych przez dwa totalitaryzmy. I życie zaczynane od zera - mówi Gabriela Walczak o nowym słuchowisku Radia Białystok, które powstało z inicjatywy Muzeum Pamięci Sybiru.

prof. Jarosław Matwiejuk, fot. Joanna Szubzda

prof. Jarosław Matwiejuk [wideo]

konstytucjonalista
11.12.2018

- Nie jest też tak, że samorząd terytorialny to są udzielne księstwa, prywatne folwarki. To jest instytucja państwa polskiego, która podlega nadzorowi, ma przestrzegać przepisów prawa. Jeżeli są one niedostatecznie precyzyjne, to w sposób naturalny interweniuje ustawodawca.

Andżelika Borys i Anna Kietlińska, fot. Sylwia Krassowska

Andżelika Borys i Anna Kietlińska

prezes Związku Polaków na Białorusi i prezes stowarzyszenia "Wspólnota Polska"
10.12.2018

"Jesteśmy bardzo wdzięczni słuchaczom za zaangażowanie. Za zebrane pieniądze uda się przygotować ponad 500 świątecznych słodkich upominków dla dzieci" - mówi Andżelika Borys.


mł. asp. Justyna Samluk, asp. Wojciech Kosikowski, nadkom. Tomasz Krupa, fot. Sylwia Krassowska

10:10 z dzielnicowym

10.12.2018

Przed nami święta Bożego Narodzenia, sylwester i Nowy Rok - to dla wielu z nas czas wzmożonych zakupów oraz wyjazdów. Policja szczególnie apeluje o ostrożność i czujność.

Krzysztof Truskolaski, fot. Sylwia Krassowska

Krzysztof Truskolaski

podlaski poseł
10.12.2018

"Do Nowoczesnej na pewno już nie wrócę, ale mam nadzieję, że nadal z Nowoczesną będziemy tworzyć wspólny projekt Koalicji Obywatelskiej, bo tylko Koalicja Obywatelska daje szanse na wygranie wyborów w 2019 roku" - mówi Krzysztof Truskolaski.

Marek Andrzejewski, fot. Marcin Mazewski

Marek Andrzejewski

autor tekstów, kompozytor i wykonawca
8.12.2018

Artysta opowiada o swojej najnowszej płycie zatytułowanej "Hasztagi".




źródło: www.radio.bialystok.pl​


Białystok FM 99,4 Łomża FM 87,9 Suwałki FM 98,6 Siemiatycze FM 104,1 Białowieża FM 89,4 178,352 MHz (k.5C) DAB+

Copyright © Polskie Radio Białystok